Sáng ngày 26/5/2026, Hội nghị Quốc gia Số Hà Nội 2026 (Digital Nation Summit Hanoi 2026) đã chính thức khai mạc, quy tụ các nhà lãnh đạo ngành, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách hàng đầu. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái định hình bởi biến động địa chính trị và sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI), khẳng định vị thế của Việt Nam như một nền kinh tế số trọng điểm tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, vượt xa hình ảnh trung tâm sản xuất đơn thuần.
Những số liệu tăng trưởng đột phá
Dữ liệu từ Báo cáo Quốc gia Số 2025 của Hiệp hội Di động Toàn cầu (GSMA) được công bố tại hội nghị cho thấy Việt Nam là động lực tăng trưởng chính của kinh tế số Đông Nam Á. Cụ thể, kinh tế số đã đóng góp 18,3% vào GDP của Việt Nam trong năm 2024, và Chính phủ đang tiến đúng lộ trình để đạt mục tiêu 20,5% trong năm nay. Trong ba năm qua, Việt Nam duy trì vị thế là nền kinh tế số có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất khu vực, với dân số hơn 100 triệu người. Dự kiến đến năm 2030, kinh tế số sẽ đóng góp tới 30% GDP, được thúc đẩy bởi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mạnh mẽ vào bán dẫn, AI và sản xuất thông minh. Hiện tại, Việt Nam đang trên lộ trình trở thành nền kinh tế số lớn thứ hai trong ASEAN vào năm 2030.
Trên Chỉ số Quốc gia Số 2025, Việt Nam tự hào xếp hạng trong nhóm nửa đầu, ghi nhận sự phát triển đồng đều trên cả 5 trụ cột then chốt: Hạ tầng, Đổi mới sáng tạo, Quản trị dữ liệu, An ninh mạng và Con người. Thành tựu này phản ánh bước chuyển mình chiến lược, từ trạng thái thụ động "thích ứng số" sang vị thế chủ động "xây dựng quốc gia mang tính chiến lược".
Định hướng chiến lược và hạ tầng viễn thông
Tại hội nghị, GSMA đã đưa ra hai nhóm khuyến nghị trọng tâm cho giai đoạn tiếp theo của Việt Nam: Thứ nhất, tăng cường an ninh mạng nhằm ngăn chặn lừa đảo thông qua các sáng kiến như Lực lượng Đặc nhiệm (ACAST) và nền tảng GSMA Open Gateway. Thứ hai, mở rộng năng lực số và AI tiên tiến cho lực lượng lao động để đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp giá trị cao.
Ông Julian Gorman, Giám đốc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của GSMA, nhấn mạnh: "Có lẽ điểm khác biệt mạnh mẽ nhất của Việt Nam chính là sự chú trọng vào yếu tố con người. Việc phổ cập số đang được thực hiện không phải như một vấn đề xã hội bổ trợ, mà là một chiến lược kinh tế cốt lõi". Ông cũng đánh giá cao vai trò của mạng lưới viễn thông, không chỉ mang ý nghĩa phủ sóng mà còn trực tiếp định hình năng suất và hỗ trợ các mô hình kinh doanh vận hành bởi AI.
Bám sát các mục tiêu thực tiễn, chương trình hội nghị sáng nay diễn ra với các phiên thảo luận chuyên sâu về: cách thức thúc đẩy đầu tư và đổi mới sáng tạo; hoàn thiện khung pháp lý về an ninh mạng; và khai phá mô hình kinh doanh mới thông qua kiến trúc mạng thế hệ mới.
Phiên Hỏi & Đáp: Những bài toán thực tiễn cho kỷ nguyên số của Việt Nam
Trong khuôn khổ sự kiện, phiên thảo luận và hỏi đáp với sự tham gia của hai đại diện cấp cao từ GSMA là ông Julian Gorman - Giám đốc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và bà Jeanette Whyte - Giám đốc Chính sách Công và Đối ngoại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, đã làm rõ hơn các chiến lược thực thi hạ tầng và tiềm năng phát triển số của Việt Nam.
Ứng dụng thực tiễn của mạng 5G đối với ngành sản xuất
Trả lời câu hỏi về bài toán khai thác mạng 5G, đại diện GSMA nhấn mạnh công nghệ này mang đến những không gian phát triển hoàn toàn mới và là cuộc chơi mang tính đột phá. Các diễn giả đã dẫn chứng 3 mô hình tiêu biểu trên thế giới để Việt Nam tham khảo: Tại Indonesia, một nhà máy sản xuất thiết bị chiếu sáng đã ứng dụng 5G trong vận hành thực tế. Tại Ấn Độ, nhà máy sản xuất khung không sử dụng 5G để tăng tốc quy trình logistics. Còn tại Singapore, một bệnh viện đã ứng dụng mô hình "bản sao số" (digital twin) trên nền tảng 5G nhằm rút ngắn thời gian phẫu thuật. Từ những ví dụ này, ban cố vấn khuyến nghị: Ngành sản xuất Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng lợi thế của công nghệ 5G để tìm ra các định hướng phát triển mới, rút ngắn thời gian sản xuất và tối ưu hóa toàn bộ quy trình hoạt động.
Bài toán khôi phục niềm tin số và an ninh mạng
Hai chuyên gia chia sẻ, một trong những ưu tiên hàng đầu của GSMA hiện nay là xây dựng lại niềm tin của người tiêu dùng, đặc biệt trong bối cảnh vấn nạn lừa đảo trực tuyến đang làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin số, với quy mô "ngành" lừa đảo lên tới nửa tỷ USD. Để giải quyết triệt để thách thức này, GSMA đã thiết lập Lực lượng Đặc nhiệm Chống Lừa đảo Đa ngành Châu Á - Thái Bình Dương (ACAST) gồm 39 thành viên. Tại phiên hỏi đáp, các đại diện kêu gọi các quốc gia ASEAN chung tay đẩy lùi vấn nạn lừa đảo, đồng thời bày tỏ mong muốn các nhà mạng viễn thông tại Việt Nam sẽ sớm tham gia tích cực vào đội đặc nhiệm này.
Vị thế số và tiềm năng phát triển Trí tuệ Nhân tạo mang bản sắc Việt
Đánh giá về bức tranh vĩ mô, ông Gorman và bà Whyte nhận định Chính phủ Việt Nam có tầm nhìn hoạch định mạnh mẽ và luôn sẵn sàng hành động. Nền kinh tế số của Việt Nam hiện được xem là một "điểm sáng" của khu vực với tốc độ bắt kịp nhanh chóng, lọt vào nhóm các nền kinh tế phát triển nhanh nhất. Sự tiến bộ này mang tính toàn diện, thể hiện đồng đều qua cả 5 trụ cột: Cơ sở hạ tầng, Đổi mới sáng tạo, Quản lý dữ liệu, Con người và Bảo mật.
Minh chứng cho nhận định trên, dữ liệu từ Cục Thống kê cho thấy tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02% (tương đương khoảng 72,1 tỷ USD), tăng 1,64 lần so với năm 2020. Đáng chú ý, nhóm các ngành kinh tế số lõi đã chiếm trên 60% giá trị này.
Thảo luận sâu hơn về lĩnh vực Trí tuệ Nhân tạo, ông Julian Gorman đánh giá Việt Nam sở hữu lợi thế độc đáo từ chính những giá trị di sản, văn hóa, xã hội và con người. Đây là nguồn dữ liệu và nền tảng quan trọng để đào tạo nên các hệ thống AI mang tính đặc thù cao. GSMA đặc biệt kỳ vọng thế hệ trẻ Việt Nam sẽ tiếp tục chú trọng rèn luyện và xây dựng các kỹ năng cốt lõi về công nghệ, AI để phục vụ công cuộc xây dựng quốc gia.
Khép lại phiên họp báo, đại diện GSMA khẳng định tiếng nói của Việt Nam trên trường quốc tế đang ngày càng được chú ý. Với đà tăng trưởng mạnh mẽ hiện tại, Việt Nam được kỳ vọng sẽ dùng chính vị thế này để đóng góp tích cực vào hệ sinh thái kinh tế số của khối ASEAN, cũng như cất cao tiếng nói trên các diễn đàn quốc tế đa phương.
