ByteDance, tập đoàn mẹ của TikTok, đang gây chú ý khi tham gia nghiên cứu công nghệ xe tự hành thông qua nhóm phát triển mô hình thế giới (World Model) thuộc ByteDance Seed. Tuy nhiên, công ty nhanh chóng khẳng định đây chỉ là nghiên cứu ban đầu về AI, bao gồm AI vật lý, và chưa có kế hoạch thương mại hóa hệ thống lái thông minh. Theo TMTPost, tin đồn ByteDance bước vào lĩnh vực xe tự vận hành một lần nữa làm dấy lên câu hỏi quen thuộc: liệu tập đoàn này có đang chuẩn bị sản xuất ô tô?
Nghiên cứu xe tự hành nhưng không sản xuất
Dù vậy, trong bối cảnh ngành ô tô ngày càng được định nghĩa bởi phần mềm và AI, khoảng cách giữa phát triển công nghệ tự lái với sản xuất một mẫu xe hoàn chỉnh không còn quá xa. Câu hỏi đáng quan tâm không còn là ByteDance có đủ khả năng làm ô tô hay không, mà là liệu họ có thực sự muốn làm. ByteDance hiện đang sở hữu năng lực AI mạnh mẽ, hạ tầng tính toán và đội ngũ nghiên cứu mô hình lớn, nhưng chiến lược của họ lại tập trung vào hợp tác thay vì tự sản xuất.
Rào cản gia nhập ngành ô tô đã hạ thấp
Cách đây một thập kỷ, sản xuất ô tô đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và chuỗi cung ứng phức tạp. Hiện nay, quy trình này đã được tiêu chuẩn hóa đáng kể. Pin, khung gầm, nền tảng xe điện và nhiều linh kiện cốt lõi có thể mua từ các nhà cung cấp chuyên biệt. Phần tạo nên khác biệt của một mẫu xe chuyển sang buồng lái thông minh và hệ thống lái tự động. Điều này phản ánh trực tiếp vào lợi nhuận ngành.
Lợi nhuận mỏng khiến sản xuất kém hấp dẫn
Theo số liệu của Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), từ tháng 1 đến tháng 5/2026, tỷ suất lợi nhuận bán hàng của ngành ô tô chỉ đạt 3,4%, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của ngành sản xuất. Hơn 90% doanh nghiệp xe năng lượng mới vẫn thua lỗ, nhiều mẫu xe phân khúc 100.000 - 200.000 NDT (khoảng 389 - 778,5 triệu đồng) chỉ đạt biên lợi nhuận gộp dưới 5%, thậm chí bán càng nhiều càng lỗ. Nguyên nhân từ chi phí nguyên liệu và linh kiện tăng mạnh: giá lithium carbonate tăng hơn 130%, chip ô tô tăng khoảng 300%, khiến chi phí mỗi xe đội thêm 3.000 - 5.000 NDT (11 - 19,5 triệu đồng). Đồng thời, lợi thế cạnh tranh phần cứng bị thu hẹp khi các nền tảng như MEB của Volkswagen, e-Platform của BYD hay SEA của Geely giúp nhiều doanh nghiệp nhanh chóng phát triển xe mới.
Chiến lược thay thế: trở thành nhà cung cấp AI
Thay vì trở thành một hãng xe, ByteDance dường như lựa chọn vị trí giống thương hiệu Bosch. Trong hơn một thế kỷ, Bosch gần như không sản xuất xe nguyên chiếc nhưng trở thành nhà cung cấp công nghệ cốt lõi cho phần lớn ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Nhờ không cạnh tranh trực tiếp với các hãng xe, Bosch có thể hợp tác với hầu như mọi đối tác. Đây cũng là mô hình mà Huawei từng nhiều lần nhắc tới khi bước chân vào lĩnh vực ô tô. Những động thái gần đây cho thấy ByteDance tập trung đưa AI của mình lên xe thay vì tự chế tạo xe.
Bài học từ điện thoại Doubao
Cuối năm 2025, ByteDance hợp tác cùng Nubia ra mắt điện thoại Doubao với tham vọng xây dựng thiết bị AI nguyên bản. Tuy nhiên, việc các ứng dụng quan trọng như WeChat hay Taobao không hỗ trợ đầy đủ quyền truy cập hệ thống khiến trải nghiệm bị hạn chế. Kế hoạch ra mắt thế hệ tiếp theo sau đó cũng bị kéo dài. Nếu điện thoại còn gặp khó khăn, ngành ô tô với chu kỳ phát triển dài, chi phí lớn và hệ sinh thái phức tạp sẽ càng thách thức hơn.
Mô hình hợp tác giống Bosch và Huawei
ByteDance đã hiện diện khá sâu trong hệ sinh thái ô tô thông qua Dongchedi (Dcar), nền tảng nội dung và giao dịch xe. Nền tảng này liên tục mở rộng từ xe mới sang xe cũ, tích hợp hoạt động giao dịch vào bộ phận thương mại mới của tập đoàn. Con đường này khá giống với những gì từng diễn ra với hai nhà sáng lập NIO và Li Auto. Trước khi thành lập NIO, ông chủ Li Bin đã phát triển Yiche.com, nền tảng tư vấn và giao dịch ô tô. Trong khi đó, ông chủ Li Xiang cũng xây dựng Autohome trước khi bước sang sản xuất xe. Tuy nhiên, ByteDance có vẻ sẽ dừng lại ở vai trò cung cấp công nghệ.
Thành công của Doubao trên 7 triệu xe
Tesla Trung Quốc đã lựa chọn tích hợp mô hình trợ lý ảo thông minh Doubao để điều khiển các chức năng trên xe như điều hòa, cửa kính, ghế ngồi hay điều hướng, trong khi DeepSeek đảm nhiệm các tác vụ hội thoại mở. Việc Tesla chấp nhận sử dụng mô hình AI nội địa để cải thiện khả năng bản địa hóa được xem là sự ghi nhận đối với năng lực của Doubao. Tính đến nay, Doubao đã được tích hợp trên khoảng 7 triệu xe, phủ hơn 50 thương hiệu cùng 145 dòng xe, xử lý trung bình hơn 30 triệu lượt tương tác buồng lái mỗi ngày. Những con số này cho thấy ByteDance đang mở rộng ảnh hưởng theo cách hoàn toàn khác so với việc tự xây dựng một thương hiệu ô tô.
Chiến lược hiện nay của ByteDance cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy kinh doanh. Khác với giai đoạn Douyin theo đuổi mô hình khép kín và kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị, ngành ô tô là một hệ sinh thái phức tạp với sự tham gia của các nhà sản xuất chip, cảm biến, nhà cung cấp, hãng xe và mạng lưới dịch vụ. Nếu ByteDance trực tiếp sản xuất ô tô, công ty sẽ trở thành đối thủ của chính những khách hàng tiềm năng. Đối với ByteDance, việc trở thành “bộ não AI” cho ngành ô tô có thể mang lại lợi ích lâu dài hơn nhiều so với việc xây dựng một thương hiệu xe riêng.
Có thể nói rằng, khoảng cách giữa công nghệ tự lái và sản xuất ô tô của ByteDance có thể chỉ còn “một lớp giấy mỏng”. Nhưng chính việc không chọc thủng lớp giấy đó mới có thể giúp ByteDance duy trì vị thế trung lập, hợp tác với nhiều hãng xe cùng lúc và mở rộng ảnh hưởng trong kỷ nguyên ô tô thông minh.
