Bữa tiệc sinh nhật đặc biệt của Elon Musk và những cuộc gặp định mệnh
Vào một cuối tuần tháng 6 năm 2013 tại Mayfair, nữ diễn viên Talulah Riley đã thuê trọn một tòa lâu đài ở Tarrytown, bang New York, để tổ chức sinh nhật cho chồng mình là Elon Musk. Demis Hassabis, đồng sáng lập DeepMind, nhớ lại đó là một kiểu lâu đài Mỹ giả cổ với không khí kỳ lạ. Những người đàn ông trong buổi tiệc mặc trang phục samurai, và Riley còn mời cả nhà vô địch sumo thế giới, nặng khoảng hơn 150kg, đến tham dự. Musk đã đấu vật với người này, quật ngã đối thủ ấn tượng nhưng lại bị chấn thương cổ trong quá trình đó.
Thời điểm vàng của AI và sự ra đời của DeepMind
Khi đó, Musk là một trong những nhà đầu tư sớm vào công ty AI của Hassabis là DeepMind, mới ba năm tuổi và đang theo đuổi mục tiêu đầy tham vọng về trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI). Đây là thời điểm trước khi AI tạo ra một thế hệ tỷ phú mới, trước khi OpenAI hay Anthropic tồn tại. Hassabis hình dung một “Dự án Manhattan cho trí tuệ”, tập hợp những bộ óc xuất sắc nhất và tạo ra một tác nhân có thể chơi nhiều trò chơi Atari.
Tại bữa tiệc, giám đốc điều hành Google Larry Page đã gặp Hassabis và đề nghị đi dạo cùng. Hai người quan sát những chi tiết kiến trúc trang trí như tường thành và khe bắn tên, mà Page gợi ý rằng có thể vô nghĩa. Với giọng khàn do một căn bệnh hiếm gặp ở dây thanh quản, Page hỏi tại sao Hassabis không tận dụng những gì Google đã xây dựng thay vì theo đuổi DeepMind độc lập. “Ông ấy cơ bản đang nói rằng tôi có thể xây dựng một công ty như Google nhưng sẽ mất phần lớn sự nghiệp”, Hassabis nhớ lại. “Nhưng nếu mục tiêu thực sự của tôi là AGI, thì tại sao không sử dụng toàn bộ nguồn lực mà ông ấy đã tích lũy? Tôi thấy đó là một lập luận khá thuyết phục”.
Cuộc đàm phán bí mật với Google và những điều kiện đặc biệt
Mùa thu năm 2013, Hassabis và các đồng sáng lập bay tới trụ sở Google. Để giữ bí mật, họ được đưa tới một văn phòng kinh doanh nằm ngoài khu chính. Đội ngũ M&A của Google đã tập hợp một nhóm chuyên gia AI nội bộ để đánh giá năng lực của DeepMind, trình diễn những tiến bộ gần đây với tác nhân Atari. Thay vì nhắc đến tiền, họ hỏi về ngân sách nghiên cứu và bàn về vấn đề an toàn AI.
Mustafa Suleyman, đồng sáng lập DeepMind, lập luận rằng nếu DeepMind thuộc về Google, cần có một hội đồng giám sát độc lập gồm các nhà khoa học, triết gia và nhân vật uy tín, có quyền quyết định cuối cùng về cách AI được triển khai. “Ý tưởng cơ bản là: Chúng ta phải chuẩn bị cho kịch bản thành công”, Suleyman nói. “Nếu thành công, không thể để riêng các nhà sáng lập Google kiểm soát AGI”.
Để gây áp lực, Suleyman sử dụng kinh nghiệm chơi poker, tuyên bố DeepMind được tài trợ tốt nhất châu Âu với sự hậu thuẫn của các tỷ phú như Peter Thiel, Solina Chau, và Elon Musk, dù thực tế không hoàn toàn như vậy. Hassabis thì xem mình là người chơi cờ vua, nơi mọi thứ minh bạch, nhưng bluff có lẽ không cần thiết vì Google cũng chia sẻ mối quan tâm về an toàn AI.
Sự cạnh tranh từ Facebook và quyết định cuối cùng
Trong khi đó, Hassabis và Suleyman tiếp cận Mark Zuckerberg của Facebook như một “người cầu hôn” khác. Zuckerberg lo lắng về sự phát triển AI nhanh chóng của các công ty công nghệ và bắt đầu tìm cách bắt kịp. Suleyman bay sang California gặp Amin Zoufonoun, người phụ trách phát triển doanh nghiệp của Facebook, đề xuất một thỏa thuận với khoản thưởng ký hợp đồng lớn nhưng bỏ qua vấn đề quản trị AI.
Hassabis sang Mỹ để ăn trưa với Larry Page và được Zuckerberg mời ăn tối. Tại nhà Zuckerberg ở Palo Alto, Hassabis thực hiện một “bài test” tinh tế, nhận thấy Zuckerberg hào hứng với nhiều công nghệ khác nhau chứ không chỉ AI. “Điều đó cho tôi câu trả lời”, Hassabis nói. “Facebook trả nhiều tiền hơn, nhưng tôi muốn một người thực sự hiểu AI sẽ lớn hơn tất cả những thứ kia”. Sau bữa tối, Hassabis quay lại với Page: “Chúng ta đi tiếp”.
Bị từ chối, Zuckerberg phản ứng mạnh bằng cách tăng tốc tuyển dụng các nhà nghiên cứu AI và mời Yann LeCun về xây dựng đội ngũ. LeCun ban đầu từ chối rời New York, nhưng Zuckerberg chấp nhận điều kiện và thỏa thuận được ký kết nhanh chóng.
Chốt thương vụ và những hệ quả sau đó
Đầu tháng 12, ban lãnh đạo DeepMind tham dự hội nghị machine learning lớn nhất thế giới, vừa dự hội thảo vừa xem các bản dự thảo hợp đồng mua lại. Trong khi đó, Zuckerberg và LeCun thuê ballroom khách sạn để công bố phòng lab AI mới tại Manhattan. Tại hội nghị, Hassabis gặp LeCun, người thừa nhận kế hoạch “hút” nhân tài từ DeepMind.
Hai tuần sau, ngay trước Giáng sinh, LeCun gọi cho Koray Kavukcuoglu, một nhân sự chủ chốt của DeepMind, đề nghị mức lương cực cao để sang Facebook. “Đó là lúc tôi nghĩ DeepMind có thể thất bại”, Suleyman nói. Hassabis lập tức phản ứng bằng cách tiết lộ bí mật về thương vụ với Google và thúc đẩy chốt deal nhanh chóng.
Cuối tháng 12, một đội Google bay sang London bằng chuyên cơ Gulfstream và tới văn phòng DeepMind. Jeff Dean yêu cầu kiểm tra mã nguồn để đảm bảo demo không bị “làm màu”. Sau khi chấp thuận, Google định giá DeepMind theo “giá mỗi kỹ sư”, khoảng 10 triệu USD/người, nhưng Hassabis và Suleyman đẩy giá lên gần gấp đôi. Họ cũng đưa ra các điều kiện: ở lại London, cấm ứng dụng quân sự, và lập hội đồng đạo đức.
Tháng 1/2014, Google chính thức mua DeepMind với giá 650 triệu USD, một mức giá được coi là “rẻ” so với hiện tại. Phần thưởng thực sự đến sau đó, khi Google đổ hàng tỷ USD vào DeepMind và hành trình chinh phục siêu trí tuệ của Hassabis tăng tốc mạnh mẽ. Câu chuyện này được Wall Street Journal đăng tải dựa trên hơn 30 giờ phỏng vấn Hassabis trong ba năm, cùng với hàng chục cuộc trao đổi với các đồng nghiệp, nhà đầu tư và người liên quan.
