Chiều 19.5, tại Hà Nội, Hội nghị gặp gỡ đối thoại giữa lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) với đoàn viên thanh niên 4V1M (gồm Bộ KH-CN, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP.HCM) đã diễn ra. Tham dự có ông Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ KH-CN; anh Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam.
Khích lệ thanh niên theo đuổi con đường khoa học
Tại buổi đối thoại, Bộ trưởng Vũ Hải Quân bày tỏ trăn trở lớn nhất là làm sao ngày càng có nhiều bạn trẻ lựa chọn nghiên cứu khoa học. Ông nhấn mạnh: nếu thiếu lực lượng trẻ dấn thân vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đất nước sẽ khó phát triển bền vững. Từ kinh nghiệm giảng dạy môn Phương pháp nghiên cứu khoa học nhiều năm, Bộ trưởng cho biết câu hỏi thường gặp từ sinh viên là: "Em có làm nghiên cứu được không?". Ông khẳng định bất kỳ ai cũng có thể bắt đầu hành trình khoa học nếu có quyết tâm và kiên trì.
Chia sẻ câu chuyện cá nhân, Bộ trưởng kể ông xuất thân từ trường phổ thông huyện, điều kiện học tập khó khăn, tiếng Anh gần như bắt đầu từ con số 0 khi vào đại học. Nhờ niềm say mê đồ họa máy tính, ông kiên trì tự học bằng cách mang từ điển vào thư viện dịch từng trang sách tiếng Anh. "Sự kiên trì, kiên định và không bỏ cuộc là yếu tố đặc biệt quan trọng với người làm khoa học", ông nói. "Tôi là người học lực rất bình thường nhưng vẫn làm nghiên cứu được, thì ai cũng có thể làm được."
Triết lý 'thách thức nhỏ' và 'chiến thắng nhỏ'
Bộ trưởng chia sẻ triết lý nghiên cứu khoa học nên bắt đầu từ những thách thức nhỏ và tạo ra các chiến thắng nhỏ. Những kết quả nhỏ nhưng trọn vẹn sẽ tạo động lực cho người trẻ theo đuổi hành trình dài hơi. Ông nhấn mạnh việc hình thành tư duy khoa học và tư duy giải quyết vấn đề, thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh hay cơ chế. Tư duy đó chỉ có thể có được qua rèn luyện liên tục.
5 yếu tố thành công trên hành trình khoa học
Trả lời câu hỏi "Liệu em có thành công không?", Bộ trưởng Vũ Hải Quân đưa ra 5 yếu tố quan trọng: Thứ nhất là tầm nhìn. Ông kể từ nhỏ đã mơ ước trở thành giáo sư đại học, khát vọng ấy trở thành "la bàn" định hướng. Thứ hai là "tâm thế mở" - luôn sẵn sàng học hỏi, không tự mãn. Thành công đến từ rèn luyện, tích lũy và lao động nghiêm túc, không phải tố chất bẩm sinh. Thứ ba là quy tắc "10.000 giờ" - cần đầu tư thời gian dài làm việc chuyên sâu để thành chuyên gia. Thứ tư là xây dựng mạng lưới quan hệ, cộng đồng học thuật. Thứ năm là phải có kế hoạch hành động cụ thể.
Chương trình hỗ trợ sinh viên tài năng
Về chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng cho biết Bộ KH-CN đang xây dựng các chương trình riêng cho sinh viên tài năng, nhà khoa học trẻ và học viên sau đại học. Dự kiến từ tháng 9 tới, các chương trình này sẽ triển khai nhằm tạo môi trường thuận lợi cho thế hệ trẻ nghiên cứu, sáng tạo và phát triển khoa học công nghệ.
Ký kết hợp tác giữa 5 tổ chức Đoàn
Dịp này, 5 tổ chức Đoàn của Bộ KH-CN, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP.HCM đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác. Chương trình nhằm tăng cường phối hợp trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao, tổ chức diễn đàn học thuật, hoạt động tình nguyện chuyên môn và phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ trong sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ.
