Dẫn đầu châu Âu về năng lượng sạch, theo dữ liệu từ Tập đoàn giao dịch chứng khoán London (LSEG), nguồn cung điện năng từ các trang trại điện gió của Anh trong ba tháng đầu năm 2026 đã tăng 31% so với cùng kỳ năm 2025, tiếp tục làm thay đổi bức tranh điện lực nước này. Tổng sản lượng điện tăng 4% so với năm ngoái.
Theo Reuters, sản lượng điện sạch và tổng lượng điện cao hơn cho phép các công ty điện lực Anh hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Điều này đặc biệt ý nghĩa trong bối cảnh giá dầu mỏ và khí đốt tăng cao do xung đột Trung Đông.
Đa dạng hóa hệ thống điện gió
Điểm mạnh của hệ thống điện gió tại Anh là tính đa dạng, bao gồm cả quy mô lớn do nhà nước quản lý lẫn quy mô nhỏ trong các trang trại tư nhân. Cả hai hệ thống đều ghi nhận tăng trưởng mạnh. Ba tháng đầu năm nay, điện gió từ các trang trại lớn đưa trực tiếp vào lưới điện quốc gia tăng 33% so với cùng kỳ, trong khi từ các trang trại nhỏ phục vụ sinh hoạt gia đình hoặc địa phương tăng 27%.
Trên quy mô toàn quốc, điện gió cung cấp 42% nguồn cung điện cho nước Anh, so với 33% của năm ngoái. Ngoài ra, các nhà máy điện sinh khối sử dụng viên gỗ và rác thải sinh hoạt cũng tăng trưởng tốt. Tuy nhiên, năng suất của nhiều nhà máy điện hạt nhân, năng lượng mặt trời và thủy triều lại sụt giảm.
Giá điện thấp hơn Đức và Italy
Trong bối cảnh nhiều nước châu Âu chao đảo vì giá dầu và khí đốt tăng cao, hệ thống điện gió của Anh trở thành hình mẫu cho nhiều quốc gia. Dữ liệu cho thấy các nhà máy điện khí đốt của Anh đã giảm 16% sản lượng. Sự chủ động về nguồn cung giúp ổn định giá điện trong nước. Trong ba tháng đầu năm, giá điện tại Anh duy trì ở mức trung bình 89 euro mỗi megawatt, thấp hơn đáng kể so với 101 euro ở Đức và 137 euro ở Italy.
Việc giá điện tại Anh thấp hơn Đức, nền kinh tế số một châu Âu, là hiện tượng thú vị. Trước năm 2022, giá điện Anh luôn cao hơn Đức trong nhiều thập kỷ. Thành tựu này cho thấy Anh đang đi trước Đức và cả châu Âu trong sản xuất năng lượng sạch. Đà tăng trưởng này vẫn tiếp diễn: năm 2025 đánh dấu 25 năm kể từ khi những tua-bin gió đầu tiên được lắp đặt ngoài khơi nước Anh. Hiện nay, Anh sở hữu hệ thống điện gió khổng lồ cả trên đất liền và trên biển, tập trung chủ yếu ở miền bắc, thuộc lãnh thổ Scotland.
Nỗ lực mở rộng điện gió Tây Âu
Anh không phải quốc gia duy nhất nỗ lực xây dựng hệ thống điện gió. Cùng với chín quốc gia khác, họ đang hợp tác để lập nên một lưới điện công suất 100 gigawatt (GW) ở Biển Bắc, kết nối lưới điện các nước qua hệ thống cáp ngầm dưới đáy biển. Thủ tướng Đức Friedrich Merz bày tỏ mong muốn Biển Bắc trở thành “nguồn dự trữ năng lượng sạch lớn nhất thế giới”.
Mười quốc gia đã đồng ý đẩy nhanh việc xây dựng trong thập niên 2030, biến Biển Bắc từ vùng khai thác dầu mỏ cũ thành trung tâm cung cấp năng lượng sạch. Dự án dự kiến cung cấp điện cho 143 triệu hộ gia đình. Bộ trưởng năng lượng các nước Anh, Bỉ, Đan Mạch, Pháp, Đức, Iceland, Ireland, Luxembourg, Hà Lan và Na Uy đã gặp nhau tại Hamburg (Đức) vào tháng 1/2026, ký tuyên bố chung cam kết dài hạn với dự án, với mục tiêu tăng sản lượng ít nhất 5 GW mỗi năm từ 2031 đến 2040.
Nguồn vốn huy động từ cả nhà nước và tư nhân. Hơn 100 công ty đã ký tuyên bố, hứa hẹn tạo ra khoảng 91.000 việc làm. Bộ trưởng Năng lượng Anh Ed Miliband tin rằng dự án sẽ “bảo vệ lợi ích quốc gia” và giúp Anh “thoát khỏi vòng xoáy nhiên liệu hóa thạch”. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi coi việc theo đuổi năng lượng sạch trong nước và hợp tác với đồng minh châu Âu để cung cấp năng lượng sạch từ Biển Bắc là lợi ích quốc gia hiển nhiên”.
Theo ông Malgosia Bartosik, Giám đốc Điều hành tạm thời của WindEurope, thỏa thuận Hamburg có thể thu hút khoảng 1.000 tỷ euro đầu tư cho điện gió từ nay đến năm 2040, gấp đôi mức đầu tư hiện tại của toàn châu Âu. Đây là câu trả lời đanh thép của “lục địa già” trong nỗ lực “xanh hóa” năng lượng. Năm ngoái, năng lượng gió và mặt trời đã vượt qua nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất điện của EU, chiếm 30% tổng sản lượng.
Tại Anh, chính phủ đã trao hợp đồng hỗ trợ cho tám trang trại điện gió ngoài khơi lớn, trị giá khoảng 22 tỷ bảng Anh (gần 30 tỷ USD), dự kiến tạo ra 7.000 việc làm tay nghề cao, đồng thời ổn định và giảm giá điện. Họ cũng đạt thỏa thuận với các công ty hạ tầng năng lượng để điện gió được lưu chuyển hiệu quả hơn trong nước và ra châu Âu.
Hạn chế của điện gió
Điện gió ở Anh không phải là lựa chọn hoàn hảo. Việc phần lớn trang trại điện gió tập trung ở Scotland gây ra nhiều vấn đề. Năm ngoái, các chủ trang trại đã được trả 350 triệu bảng để tắt tua-bin gió do hạ tầng truyền tải điện chưa đáp ứng kịp. Khi gió mạnh, sản lượng vượt quá năng lực truyền tải, hệ thống bị tắc nghẽn, buộc phải tắt tua-bin và chính phủ phải đền bù.
Cơ quan điều phối Nhà điều hành Hệ thống Năng lượng Quốc gia (NESO) quản lý việc bật-tắt này. Giải pháp lâu dài là nâng cấp hệ thống truyền tải, nhưng tốn kém và cần nhiều thời gian. Nghiên cứu cho thấy cần trên 10 năm để đồng bộ hóa hệ thống sản xuất và truyền tải điện gió ở Scotland. Một giải pháp khác là pin dự trữ, nhưng lưu trữ năng lượng quy mô lớn cũng đòi hỏi đầu tư hạ tầng tương tự kho dự trữ dầu mỏ.
Ngoài ra, điện gió ảnh hưởng đến môi trường và du lịch Scotland. Nhiều ý kiến phản đối cho rằng tua-bin gió khổng lồ và đường dây làm xấu cảnh quan, giảm hứng thú du khách. Tuy nhiên, các phản đối chưa quá mạnh mẽ, và khảo sát cho thấy tỷ lệ ủng hộ điện gió tại Anh vẫn rất cao. Điện gió vẫn là giải pháp năng lượng sạch lý tưởng cho tương lai nước Anh và châu Âu.
