Trong thời đại công nghệ bùng nổ, những ứng dụng AI, trình đọc màn hình và smartphone không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn trở thành “đôi mắt” giúp người khiếm thị tiếp cận thế giới, sống độc lập và mở ra nhiều cơ hội mới. Điều này được thể hiện rõ qua câu chuyện của Việt Tiến, một nam sinh khiếm thị 18 tuổi tại Hà Nội.
Hành trình chạm vào thế giới số của nam sinh khiếm thị
Sinh ra với chứng nhãn cầu nhỏ bẩm sinh, tuổi thơ của Việt Tiến chìm trong bóng tối. Tuy nhiên, thiếu đi thị lực không khiến chàng trai trẻ chùn bước. Nhờ công nghệ, Tiến đã vượt qua nhiều rào cản, tự lập và hòa nhập tốt hơn. Vật bất ly thân của Tiến không phải gậy trắng hay chó dẫn đường, mà là chiếc điện thoại thông minh và máy tính.
Tiến chia sẻ: “Em luôn sử dụng trình đọc màn hình TalkBack trên Android, VoiceOver trên iPhone và phần mềm đọc màn hình trên máy tính. Nhờ đó, máy sẽ đọc cho em nghe mọi nội dung hiển thị: tên ứng dụng, tin nhắn, nút bấm… Đây là công cụ không thể thiếu”.
Các ứng dụng như Zalo, Facebook giúp Tiến giao tiếp; mua sắm và thanh toán được thực hiện qua các app ngân hàng; di chuyển nhờ ứng dụng gọi xe và tìm buýt. Đặc biệt, Be My Eyes cho phép Tiến nhờ tình nguyện viên mô tả cảnh vật, Cash Reader nhận biết mệnh giá tiền, và Envision AI quét, đọc sách giáo khoa.
Zalo và nỗ lực tháo gỡ rào cản giao tiếp
Việt Tiến cho biết Zalo là một trong những ứng dụng được sử dụng nhiều nhất. Tuy nhiên, khi chuyển từ Android sang iPhone, Tiến gặp trở ngại vì chỉ nghe được phần tóm tắt ngoài danh sách chat, không đọc được nội dung tin nhắn bên trong. Phản hồi này đã được Zalo tiếp nhận và nhanh chóng cải thiện, tích hợp tính năng VoiceOver giúp đọc nội dung tin nhắn tốt hơn, gắn nhãn rõ ràng cho các nút chức năng.
“Đây là sự thay đổi rất đáng quý, tháo gỡ rào cản lớn nhất của bọn em. Em mong Zalo sẽ tiếp tục được cải thiện hơn nữa để người khiếm thị có thể tiếp cận đầy đủ và thuận lợi hơn”, Tiến bày tỏ.
Công nghệ mở ra cơ hội cho 2 triệu người khiếm thị Việt Nam
Theo thống kê, Việt Nam có khoảng 2 triệu người mù và thị lực kém. Công nghệ không chỉ giúp họ tiếp cận thông tin, thực hiện các hoạt động đời sống mà còn tăng cơ hội việc làm. Nhờ AI, Tiến có thể nghĩ tới các công việc văn phòng, chăm sóc khách hàng hay sáng tạo nội dung số.
“Riêng với AI, em thấy đây là một bước tiến khổng lồ. AI không chỉ là công cụ thông minh mà còn giống như một trợ lý hỗ trợ tiếp cận đắc lực. Trước đây, gặp bức ảnh có chữ hay tài liệu khó, em phải nhờ người khác. Giờ đây, tính năng AI trên Zalo giúp em nhận diện, mô tả và chuyển thành văn bản thuần ngay lập tức”, Tiến nói.
Niềm mong mỏi của Việt Tiến là công nghệ ngày càng được thiết kế theo hướng “bao trùm”, coi người khuyết tật là nhóm người dùng bình đẳng ngay từ đầu. “Vai trò cốt lõi của công nghệ không chỉ là hỗ trợ kỹ thuật, mà là tạo ra sự công bằng trong cơ hội tiếp cận thông tin, giáo dục và việc làm cho những người yếu thế”.
Với đam mê về hệ thống và an ninh mạng, Việt Tiến ước mơ trở thành kỹ sư bảo mật mạng. Chặng đường phía trước còn xa, nhưng với sự phát triển của công nghệ, những mong mỏi của Tiến và cộng đồng người khiếm thị Việt Nam sẽ thành hiện thực.
