Trong thời gian ngắn, các công cụ AI đã chuyển từ vai trò hỗ trợ sang trở thành một phần không thể thiếu trong quy trình làm việc. Ứng dụng AI vào công việc đang khiến thị trường lao động thay đổi từng ngày. Không chỉ nằm ở bản thân công nghệ, điều khiến người lao động lo lắng chính là tốc độ doanh nghiệp và người dùng chấp nhận nó. Câu hỏi không còn là có nên dùng AI hay không, mà là việc sử dụng AI có đang giúp bạn tiến lên, hay âm thầm khiến kỹ năng cốt lõi bị bào mòn.
Thực trạng AI trong doanh nghiệp
Theo McKinsey & Company, khoảng 65% doanh nghiệp toàn cầu đã triển khai AI tạo sinh trong ít nhất một bộ phận. Goldman Sachs ước tính khoảng 300 triệu việc làm có thể bị tự động hóa một phần, trong khi LinkedIn ghi nhận nhu cầu tuyển dụng liên quan đến kỹ năng AI đã tăng hơn 6 lần chỉ trong hai năm. Những dữ kiện này không cho thấy AI xóa sổ nghề nghiệp, mà chỉ ra rằng công việc đang bị phân rã thành các tác vụ nhỏ và được tối ưu hóa bằng công nghệ.
Các ứng dụng AI tại Việt Nam
Bức tranh này trở nên cụ thể hơn khi nhìn vào các ứng dụng AI đang dần len lỏi vào từng ngóc ngách công việc tại Việt Nam như Vbee AIVoice, Luna Base AI, Palexy và Enfarm. Cả bốn ứng dụng này đều xuất hiện trong danh sách được người dùng bình chọn tại bảng xếp hạng Better List, phản ánh trực tiếp mức độ quan tâm và trải nghiệm thực tế.
Vbee AIVoice
Vbee AIVoice là hệ thống chuyển văn bản thành giọng nói, sử dụng mô hình học sâu để tái tạo ngữ điệu và phát âm tiếng Việt. Ứng dụng này thay thế trực tiếp các công đoạn thu âm truyền thống trong sản xuất nội dung, giúp rút ngắn thời gian và giảm đáng kể chi phí. Quan trọng hơn, nó làm thay đổi cấu trúc sản xuất: một cá nhân có thể tạo ra khối lượng nội dung lớn mà trước đây cần nhiều nhân sự phối hợp.
Luna Base AI
Luna Base AI đại diện cho nhóm nền tảng xử lý tri thức, nơi các mô hình ngôn ngữ được tích hợp trực tiếp vào workflow làm việc. Các tác vụ như viết nội dung, tóm tắt tài liệu hay phân tích thông tin có thể được thực hiện nhanh hơn đáng kể. Tuy nhiên, rủi ro xuất hiện: nếu người dùng phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả mà không kiểm chứng, năng lực phân tích và tư duy có thể suy giảm theo thời gian.
Palexy
Trong lĩnh vực bán lẻ, Palexy tập trung vào phân tích hành vi khách hàng trong không gian vật lý. Thông qua thị giác máy tính, hệ thống đo lường lưu lượng, thời gian dừng lại và hành vi di chuyển trong cửa hàng. Đây là loại dữ liệu mà phương pháp thủ công khó thu thập chính xác. AI trong trường hợp này không thay thế con người, mà bổ sung một lớp dữ liệu giúp quyết định chính xác hơn.
Enfarm
Enfarm ứng dụng AI trong nông nghiệp thông qua phân tích dữ liệu về đất, thời tiết và dinh dưỡng cây trồng để đưa ra khuyến nghị canh tác. Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân và chuyển sang mô hình ra quyết định dựa trên dữ liệu. Vai trò của con người không biến mất, nhưng được nâng lên ở cấp độ kiểm soát và lựa chọn.
Tác động của AI đến năng suất và kỹ năng
Một nghiên cứu của MIT cho thấy người sử dụng AI có thể tăng năng suất khoảng 37% và cải thiện chất lượng đầu ra gần 20%. Điều này lý giải vì sao các công cụ AI nhanh chóng được đón nhận. Tuy nhiên, hệ quả đi kèm là sự phân hóa rõ rệt: người biết tận dụng AI như một công cụ sẽ nâng cao hiệu suất, trong khi người phụ thuộc mà không hiểu bản chất có nguy cơ "lụt nghề".
AI không phải là yếu tố khiến một công việc biến mất ngay lập tức. Nhưng nó đang loại bỏ dần những phần việc có thể chuẩn hóa và tự động hóa. Người tiếp tục làm thủ công những phần này sẽ mất lợi thế cạnh tranh, trong khi người biết tích hợp AI vào quy trình sẽ đạt hiệu quả cao hơn. Vấn đề không nằm ở việc bạn có sử dụng AI hay không, mà là cách sử dụng: bạn đang dùng AI để mở rộng năng lực, hay để nó thay thế quá trình tư duy của mình.
Better List và tương lai AI tại Việt Nam
Việc ngày càng nhiều ứng dụng AI do người Việt phát triển cho thấy thị trường trong nước đang có nhu cầu rất cao với AI. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh và phát triển AI phù hợp với ngữ cảnh, ngôn ngữ và nhu cầu sử dụng riêng. Better List là bảng xếp hạng tiêu dùng nhằm tôn vinh những sản phẩm, thương hiệu nổi bật, gắn liền với nhu cầu hàng ngày của người Việt. Danh sách này được hình thành từ sự kết hợp giữa đánh giá của các KOLs/KOC có chuyên môn và bình chọn trực tiếp từ người tiêu dùng, phản ánh sát thực mức độ quan tâm và lựa chọn của thị trường. Đây đồng thời là một phần trong hệ thống giải thưởng Better Choice Awards – giải thưởng thường niên uy tín tầm cỡ quốc gia do Công ty cổ phần VCCorp phối hợp cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia đồng tổ chức.
