Hôm nay, ngày 7/5/2026, tròn 13 năm kể từ khi vệ tinh VNREDSat-1 của Việt Nam được phóng lên quỹ đạo. Đây là hệ thống vệ tinh viễn thám chuyên nghiệp đầu tiên của nước ta, do các cán bộ Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vận hành.
Thông số kỹ thuật và hành trình phóng
VNREDSat-1 có khối lượng gần 120 kg và kích thước 1200 mm x 600 mm x 600 mm. Vệ tinh được phóng vào vũ trụ ngày 7/5/2013 từ bãi phóng Kourou, Guyana thuộc Pháp, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực công nghệ cao nói chung và công nghệ vệ tinh của Việt Nam nói riêng.
Vệ tinh hoạt động ở dải bước sóng nhìn thấy, có khả năng chụp ảnh ở kênh toàn sắc (PAN) và 4 kênh đa phổ (MS), với chu kỳ chụp lặp lại 3 ngày. Đây là hệ thống viễn thám chuyên nghiệp đầu tiên của Việt Nam, cung cấp nguồn dữ liệu ảnh vệ tinh chủ động và tin cậy.
Vượt tuổi thọ dự kiến
Mặc dù tuổi thọ dự kiến ban đầu chỉ là 5 năm, nhưng đến nay VNREDSat-1 vẫn đang hoạt động ổn định, vượt xa thời gian thiết kế. PGS, TS Phạm Ngọc Điệp, Giám đốc Trung tâm Vật lý thiên văn và khám phá vũ trụ (Trung tâm Vũ trụ Việt Nam) chia sẻ: “Hệ thống VNREDSat-1 tiếp tục hoạt động sang năm thứ 14 là minh chứng cho sự bền bỉ và chủ động của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ vệ tinh viễn thám tầm thấp.”
Trong quá trình vận hành, hệ thống đã gặp một số sự cố kỹ thuật gây gián đoạn cung cấp dữ liệu. Tuy nhiên, nhờ kiến thức và kinh nghiệm tích lũy, đội ngũ kỹ sư của Trung tâm Vũ trụ Việt Nam đã chủ động phối hợp khắc phục, góp phần duy trì hoạt động của hệ thống sang năm thứ 14.
Đóng góp cho phát triển kinh tế-xã hội và an ninh quốc gia
Theo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, từ năm 2020 đến nay, VNREDSat-1 đã cung cấp gần 30 nghìn cảnh ảnh phục vụ quản lý và giám sát tài nguyên môi trường, nghiên cứu khoa học, đào tạo, phát triển kinh tế-xã hội và an ninh quốc gia, góp phần khẳng định chủ quyền không gian của Việt Nam.
Hệ thống này cũng đã góp phần hình thành hạ tầng vũ trụ quốc gia, đồng thời là nền tảng kỹ thuật và nhân lực quan trọng cho các dự án vệ tinh viễn thám tầm thấp của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trong tương lai.
Thành tựu ngành vũ trụ Việt Nam
Trong thời gian qua, ngành vũ trụ Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng kể, bao gồm phóng 2 vệ tinh viễn thông VINASAT, 1 vệ tinh quan sát Trái đất VNREDSat-1 và tự phát triển 3 vệ tinh nhỏ (PicoDragon 2013, MicroDragon 2019, NanoDragon 2021).
Hiện nay, vệ tinh quan sát Trái đất bằng công nghệ radar đầu tiên của Việt Nam, LOTUSat-1, đã hoàn tất chế tạo và sẵn sàng phóng lên quỹ đạo. LOTUSat-1 nặng khoảng 600 kg, sử dụng công nghệ radar mới nhất, có thể phát hiện vật thể kích thước từ 1 m trên mặt đất, quan sát cả ngày lẫn đêm và hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết.
Gần đây, tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, công nghệ hàng không và vũ trụ tiếp tục được xác định là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, với các sản phẩm cụ thể là vệ tinh và chùm vệ tinh quỹ đạo thấp quan sát Trái đất.
