Báo cáo USCIRF về Việt Nam: Luận điệu cũ, thông tin thiếu kiểm chứng
Trong nhiều năm qua, các báo cáo của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) thường xuyên lặp lại những luận điệu cũ kỹ, dựa trên nguồn thông tin thiếu kiểm chứng và thậm chí xuất phát từ một số tổ chức, cá nhân có định kiến với Việt Nam. Điều này khiến dư luận không khỏi đặt câu hỏi về mục đích và độ tin cậy của những bản báo cáo này.
Thông tin phiến diện và suy diễn vô căn cứ
Trong báo cáo mới nhất, USCIRF cho rằng Nhà nước Việt Nam "gia tăng đàn áp các nhóm tôn giáo độc lập", đồng thời dẫn ra một số trường hợp cá nhân và cơ sở tôn giáo để minh họa. Tuy nhiên, cách tiếp cận của báo cáo bộc lộ rõ sự phiến diện khi chỉ chọn lọc thông tin từ các nguồn có định kiến, trong khi bỏ qua những dữ kiện phản ánh bức tranh toàn diện về chính sách tôn giáo và đời sống sinh hoạt tôn giáo tại Việt Nam.
Việc dựa vào nguồn thông tin thiếu kiểm chứng để đưa ra kết luận mang tính áp đặt khiến báo cáo của USCIRF trở nên thiếu thuyết phục và gây bức xúc trong dư luận. Một ví dụ điển hình là các vụ việc tại chùa Sơn Linh ở tỉnh Kon Tum (nay là tỉnh Quảng Ngãi) và chùa Thiên Quang tại Bà Rịa-Vũng Tàu (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Theo thông tin từ chính quyền địa phương, đây là những vấn đề thuộc về quản lý đất đai và trật tự xây dựng, được xử lý theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
USCIRF diễn giải những sự việc này như "bằng chứng đàn áp tôn giáo", một cách suy diễn hoàn toàn thiếu cơ sở. Trong thực tế, pháp luật Việt Nam áp dụng bình đẳng đối với mọi tổ chức và cá nhân, không phân biệt tôn giáo. Ngoài ra, báo cáo còn nhắc đến việc một số cá nhân bị hạn chế xuất cảnh, cho rằng đó là dấu hiệu của "đàn áp tôn giáo". Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam quy định việc tạm hoãn xuất cảnh chỉ áp dụng trong các trường hợp liên quan đến nghĩa vụ pháp lý hoặc yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự xã hội.
Bức tranh thực tế về đời sống tôn giáo tại Việt Nam
Đáng chú ý, USCIRF tiếp tục lặp lại luận điệu cho rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam là "tổ chức do Nhà nước dựng lên" và được sử dụng như "công cụ khống chế". Đây là nhận định mang tính áp đặt, không phản ánh đúng thực tế lịch sử. Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập tại Đại hội thống nhất Phật giáo năm 1981 ở chùa Quán Sứ (Thành phố Hà Nội), với sự tham gia của đại diện 9 tổ chức, hệ phái Phật giáo.
Hơn 40 năm qua, Giáo hội đã phát triển mạnh mẽ với hàng chục nghìn cơ sở tự viện và hàng triệu tín đồ sinh hoạt thường xuyên. Giáo hội cũng tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, xã hội và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Nhìn vào đời sống tôn giáo tại Việt Nam hiện nay, có thể thấy một bức tranh hoàn toàn khác với những gì USCIRF mô tả.
Theo số liệu của Ban Tôn giáo Chính phủ, hiện cả nước có hơn 95% dân số theo tín ngưỡng, tôn giáo. Có 43 tổ chức thuộc 16 tôn giáo được công nhận và cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động, với gần 28 triệu tín đồ. Mỗi năm, hàng nghìn lễ hội và sinh hoạt tôn giáo được tổ chức công khai, thu hút đông đảo người tham gia.
Nhiều tôn giáo có điều kiện mở rộng hoạt động mục vụ, đào tạo chức sắc và xây dựng cơ sở thờ tự. Hàng loạt chùa chiền, nhà thờ, thánh thất, thánh đường được xây dựng hoặc trùng tu khang trang trên khắp cả nước, trở thành những trung tâm sinh hoạt văn hóa-tôn giáo của cộng đồng.
Việt Nam và các sự kiện tôn giáo quốc tế
Thực tế này càng được minh chứng rõ ràng qua những sự kiện tôn giáo quốc tế lớn được tổ chức tại Việt Nam trong những năm gần đây. Việt Nam đã 3 lần đăng cai Đại lễ Vesak Liên hợp quốc vào các năm 2008, 2014 và 2019, và tiếp tục được lựa chọn đăng cai Vesak năm 2025. Đây là sự kiện tôn giáo quốc tế có quy mô lớn, quy tụ hàng nghìn đại biểu từ nhiều quốc gia.
Việc cộng đồng Phật giáo thế giới tin tưởng lựa chọn Việt Nam nhiều lần làm địa điểm tổ chức Vesak cho thấy môi trường sinh hoạt tôn giáo cởi mở và ổn định tại nước ta. Không chỉ Phật giáo, các tôn giáo khác tại Việt Nam cũng phát triển mạnh mẽ. Các tôn giáo nội sinh như Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo hay Tứ Ân Hiếu Nghĩa đều có tổ chức được Nhà nước công nhận và sinh hoạt ổn định.
Bên cạnh hoạt động tôn giáo thuần túy, nhiều tổ chức tôn giáo còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Theo báo cáo công tác tôn giáo năm 2025 của Chính phủ, các tổ chức tôn giáo đang vận hành hàng nghìn cơ sở từ thiện, lớp học tình thương, cơ sở chăm sóc người cao tuổi và trẻ em khuyết tật. Những hoạt động này góp phần thiết thực vào công tác an sinh xã hội và được cộng đồng ghi nhận.
Chính sách nhất quán về tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Chính sách nhất quán của Việt Nam về tự do tín ngưỡng, tôn giáo đã được khẳng định rõ trong hệ thống pháp luật và các văn kiện của Đảng. Hiến pháp năm 2013 quy định: "Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; theo hoặc không theo một tôn giáo nào". Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 tiếp tục cụ thể hóa quyền này, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để các tổ chức và cá nhân tôn giáo hoạt động.
Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và không tín ngưỡng, tôn giáo của người dân. Đồng thời, vận động, đoàn kết, tập hợp các tổ chức tôn giáo, tín đồ, chức sắc, chức việc, nhà tu hành sống "tốt đời, đẹp đạo", đồng hành cùng dân tộc.
Soi chiếu từ thực tiễn Việt Nam, có thể khẳng định quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân được tôn trọng và bảo đảm ngày càng tốt hơn. Đây cũng là câu trả lời rõ ràng nhất đối với những nhận định thiếu khách quan trong báo cáo của USCIRF.
Đối thoại trên nền tảng tôn trọng sự thật
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam luôn sẵn sàng đối thoại thẳng thắn và xây dựng với các đối tác về những vấn đề gắn với quyền con người, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Tuy nhiên, đối thoại chỉ có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng tôn trọng sự thật và thiện chí.
Chỉ khi nhìn thẳng vào thực tế khách quan của đời sống xã hội, cộng đồng quốc tế mới có thể hiểu đúng về Việt Nam và cùng chung tay thúc đẩy những giá trị chung của nhân loại. Nhiều năm qua, USCIRF thường xuyên đưa ra những báo cáo mang tính định kiến đối với Việt Nam. Nhiều ý kiến cho rằng các đánh giá của USCIRF có thể chịu ảnh hưởng từ một số nhóm vận động chính trị hoặc từ các nguồn thông tin thiếu khách quan, thiếu thiện chí.
Do đó, những báo cáo này không có sự tin cậy và sức thuyết phục cần thiết. Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời mong muốn cộng đồng quốc tế có cái nhìn công bằng và toàn diện hơn về thực trạng đời sống tôn giáo tại đất nước.
