Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16 (gọi tắt là Luật) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 02/2016/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 84/2025/QH15. Với 9 chương và 61 điều, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết 34 điều cùng các biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành. Dưới đây là bốn điểm mới nổi bật.
Điểm mới thứ nhất: Khuôn khổ pháp lý cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng
Lần đầu tiên, Luật thiết lập khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Cụ thể, Luật bổ sung khoản 17 Điều 2 về giải thích khái niệm "hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng". Đồng thời, Điều 7 bổ sung hành vi bị nghiêm cấm: "Sử dụng không gian mạng, trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo". Điều 8 quy định nguyên tắc thực hiện hoạt động này, bao gồm nghĩa vụ thông báo, đăng ký hoặc đề nghị theo quy định; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân; và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp viễn thông trong việc ngăn chặn nội dung vi phạm.
Điểm mới thứ hai: Phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo
Luật năm 2026 chuyển một số thẩm quyền từ Bộ Dân tộc và Tôn giáo sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, được quy định tại các điều 27, 28, 38, 40, 44, 45, 46, 47. Điều này nhằm tăng cường phân quyền, bảo đảm cấp bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính theo tinh thần Nghị quyết số 89/NĐ-CP ngày 5/4/2026. Ngoài ra, Luật phân định lại thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp huyện cho cấp tỉnh và cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Điểm mới thứ ba: Bổ sung biện pháp quản lý nhà nước
Luật kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật năm 2016, đồng thời bổ sung nhiều biện pháp quản lý mới. Cụ thể: thu hồi văn bản chấp thuận đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung (cho cả nhóm công dân Việt Nam và người nước ngoài cư trú hợp pháp), văn bản chấp thuận đăng ký hoạt động tôn giáo; đình chỉ chức vụ của chức việc. Luật cũng xác định khung pháp lý cho hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng và quy định rõ trách nhiệm tiếp nhận thông báo, đăng ký tổ chức lễ hội tín ngưỡng. Các điều khoản được sửa đổi, bổ sung bao gồm: 1, 2, 14, 15, 19, 20, 21, 22, 26, 29, 31, 34, 35, 47, 50, 51, 56, 57, 58. Luật bổ sung giải thích về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng (khoản 17 Điều 2); nguyên tắc hoạt động (Điều 3); hợp tác quốc tế (Điều 5); và các quy định về bầu cử người đại diện cơ sở tín ngưỡng, thông báo đăng ký hoạt động, biện pháp quản lý nhà nước, điều kiện thành lập cơ sở đào tạo tôn giáo, trình độ đào tạo. Luật lược bỏ các quy định về trình tự, thủ tục và giao cho Chính phủ quy định; lược bỏ nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân và nguyên tắc hoạt động của Luật năm 2016, thay bằng một điều nguyên tắc chung (Điều 3); bỏ Điều 64 và 65 của Luật năm 2016 để thống nhất với pháp luật liên quan.
Điểm mới thứ tư: Đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số
Luật sửa đổi, bổ sung 7 thủ tục hành chính so với Luật năm 2016, trong đó: 2 thủ tục đăng ký bổ sung chủ thể và địa bàn hoạt động (Điều 15); 1 thủ tục chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm (Điều 31); 4 thủ tục chuyển từ đề nghị sang đăng ký (Điều 42). Ngoài ra, 3 thủ tục chuyển từ đăng ký thành thông báo: 2 thủ tục tại Điều 15 và 1 thủ tục tại khoản 1 Điều 37. Luật bỏ quy định về trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ, thời hạn, giao Chính phủ quy định chi tiết. Thành phần hồ sơ được cắt giảm (phiếu lý lịch tư pháp) và thời gian xử lý rút ngắn. Về chuyển đổi số, Luật yêu cầu ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang xây dựng cơ sở dữ liệu tôn giáo, cơ chế chia sẻ thông tin liên ngành và hạ tầng kỹ thuật để nâng cao hiệu quả quản lý.
Kế hoạch triển khai thi hành Luật
Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã trình Thủ tướng ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật. Sau khi ký quyết định, các bộ, ngành và địa phương sẽ thực hiện các nhiệm vụ: tuyên truyền, phổ biến Luật đến cán bộ, chức sắc, tín đồ và nhân dân; tổ chức tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo; rà soát văn bản quy phạm pháp luật liên quan; xây dựng Nghị định quy định chi tiết 34 điều; xây dựng Cơ sở dữ liệu tôn giáo; và tổ chức theo dõi, kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thi hành. Việc triển khai đồng bộ sẽ giúp Luật sớm đi vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế.
