Thánh lễ an táng Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn tại chủng viện lịch sử
Theo thông báo chính thức từ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, thánh lễ an táng Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn sẽ được cử hành trọng thể vào lúc 8 giờ 30 sáng ngày 27 tháng 3 tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận, địa chỉ số 6 đường Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn. Đây chính là khuôn viên của Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn - nơi sẽ trở thành nơi an nghỉ cuối cùng của vị hồng y đáng kính.
Đại chủng viện Thánh Giuse: Di sản 160 năm đào tạo linh mục
Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn không chỉ là nơi an táng mà còn là một biểu tượng lịch sử của Công giáo Việt Nam. Được thành lập từ năm 1863 trên mảnh đất do chính quyền Pháp cấp, chủng viện đã chấm dứt hành trình "nay đây mai đó" kéo dài gần hai thế kỷ của việc đào tạo linh mục tại miền Nam.
Người có công lớn trong việc xây dựng nền móng cho cơ sở này là linh mục Théodore Louis Wibaux, một nhà truyền giáo người Pháp đến Việt Nam năm 1860. Ông đã dành trọn tâm huyết từ việc quy hoạch, xây dựng đến đào tạo chủng sinh, trở thành vị giám đốc đầu tiên và gắn bó với chủng viện cho đến khi qua đời năm 1877. Phần mộ của ông hiện vẫn được lưu giữ bên trong khuôn viên.
Kiến trúc Gothic và hành trình phát triển
Nhà nguyện chính của chủng viện - nơi sẽ diễn ra thánh lễ an táng - được xây dựng từ năm 1867 và khánh thành sau bốn năm. Với chiều dài 30 mét, chiều rộng và chiều cao đều 10 mét, công trình mang đậm phong cách kiến trúc Gothic Pháp, tạo nên không gian trang nghiêm đặc trưng.
Đức giám mục Giuse Bùi Công Trác chia sẻ: "Vào năm 1863, khu đất này còn là vùng đất hoang, cỏ mọc um tùm. Các linh mục và chủng sinh đã cùng nhau dọn dẹp, đào móng, bắt đầu công trình với nhiều khó khăn, không ít mồ hôi và nước mắt." Ông nhắc lại hình ảnh cách đây 160 năm, khi các linh mục và chủng sinh quy tụ ngay trên mảnh đất chưa có nhà thờ để dâng thánh lễ kính thánh cả Giuse.
Nơi đào tạo nhiều thế hệ lãnh đạo Giáo hội
Trong suốt chiều dài lịch sử, Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn đã đào tạo hàng trăm linh mục, trong đó có 38 vị giám mục. Đáng chú ý, đây là nơi xuất thân của giám mục Việt Nam đầu tiên - Đức giám mục Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng - cùng nhiều vị lãnh đạo quan trọng khác của Giáo hội.
Đức giám mục Bùi Công Trác nhấn mạnh: "Khi cả vùng Nam kỳ chỉ có một chủng viện, các linh mục từ đây đã tỏa đi khắp nơi để loan báo Tin Mừng. Chỉ có thánh cả Giuse là ở lại, luôn đồng hành và bảo vệ chủng viện qua mọi thời kỳ."
Nơi an nghỉ của Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn
Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn sẽ được an táng tại nhà nguyện của chủng viện, bên trên ba mộ phần của các vị tiền nhiệm: Đức cố tổng Phaolô Bùi Văn Đọc, Đức cố tổng Phaolô Nguyễn Văn Bình và Đức giám mục phụ tá Luy Phạm Văn Nẫm.
Vị hồng y sinh năm 1934 tại Cà Mau, được tấn phong giám mục năm 1993 và nhận nhiệm vụ tại Mỹ Tho. Chỉ sau năm năm, ngài được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2003, ngài được Tòa thánh Vatican vinh thăng hồng y, trở thành một trong những vị hồng y tiêu biểu của châu Á, từng tham dự hai mật nghị bầu giáo hoàng.
Sau khi nghỉ hưu vào năm 2014, Đức Hồng y sống giản dị tại Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp tục âm thầm đồng hành với giáo dân. Ngài qua đời lúc 17 giờ 22 phút ngày 22 tháng 3 năm 2026, hưởng thọ 92 tuổi.
Ý nghĩa biểu tượng và bài học cho hiện tại
Trong khuôn viên chủng viện hiện có bức tượng thánh cả Giuse được đặt trước nhà truyền thống, đối diện hang đá Đức Mẹ. Bức tượng này được làm theo mẫu tượng đặt tại sân nhà Hội truyền giáo Paris, trở thành nơi các thế hệ linh mục và chủng sinh tìm đến cầu nguyện mỗi khi gặp khó khăn.
Đức giám mục Giuse Bùi Công Trác cho rằng gương sáng của thánh cả Giuse - với sự âm thầm, khiêm tốn, trung tín và bền bỉ trong bổn phận - chính là bài học quan trọng cho các linh mục ngày nay. Đó là ý thức sống trọn vai trò người cha thiêng liêng, yêu thương những người được trao phó và chu toàn trách nhiệm cách âm thầm nhưng hiệu quả.
Hiện nay, Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn là một trong 11 đại chủng viện tại Việt Nam, đảm nhận việc đào tạo linh mục cho các giáo phận như Thành phố Hồ Chí Minh, Phú Cường, Mỹ Tho, Phan Thiết, Phát Diệm, cùng một số chủng sinh thuộc Hội Thừa sai Việt Nam.
