Tàu sân bay Mỹ USS Gerald R. Ford đối mặt với đợt sửa chữa kéo dài tại Croatia
USS Gerald R. Ford, tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân tiên tiến nhất trong hải quân Mỹ và là chiếc duy nhất thuộc lớp này, hiện đang phải neo đậu tại Croatia để thực hiện công tác sửa chữa và bảo dưỡng sau một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng. Theo truyền thông Mỹ, việc khắc phục các hư hỏng từ đám cháy trong khoang giặt ủi, cùng với những tổn thất do hoạt động kéo dài, có thể mất từ 12 đến 14 tháng.
Chi phí khổng lồ và hoạt động chiến đấu căng thẳng
Được bàn giao vào tháng 5 năm 2017, USS Ford là tàu chiến đắt nhất từng được Mỹ chế tạo, với chi phí lên tới 13,2 tỉ USD. Đợt triển khai gần đây nhất của con tàu bắt đầu từ ngày 24 tháng 6 năm 2025 và kéo dài hơn 260 ngày, bao gồm các hoạt động chiến đấu quan trọng như cuộc đột kích vào Venezuela để bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro, cũng như tham gia vào cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran.
Tuy nhiên, siêu tàu sân bay này đã buộc phải rút khỏi khu vực Trung Đông vào giữa tháng 3 sau khi xảy ra vụ hỏa hoạn được xác định là không liên quan đến chiến đấu. Hiện tại, công tác sửa chữa và bảo trì đang được tiến hành tại cảng Split của Croatia, nơi con tàu tạm thời dừng chân.
Nguyên nhân và hậu quả của vụ cháy khoang giặt ủi
Theo tuyên bố chính thức từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), vào ngày 12 tháng 3, sau khi tàu Ford tiến vào biển Đỏ, một đám cháy đã bùng phát từ khu vực giặt ủi chính của tàu. CENTCOM khẳng định vụ cháy không liên quan đến chiến đấu, hệ thống động cơ không bị hư hại, và tàu sân bay vẫn duy trì hoạt động bình thường, mặc dù có hai thủy thủ bị thương.
Truyền thông sau đó tiết lộ rằng phải mất khoảng 30 giờ để hoàn toàn dập tắt đám cháy. Báo New York Times đưa tin, hơn 600 trong số gần 4.500 quân nhân trên tàu đã mất chỗ ngủ do hỏa hoạn, buộc họ phải ngủ trên bàn và sàn nhà. Hơn nữa, thủy thủ đoàn không thể giặt giũ kể từ sau vụ cháy, và quần áo được cho là đã phải vận chuyển bằng máy bay đến các tàu khác để xử lý.
Đánh giá thiệt hại và những vấn đề tiềm ẩn
Khi đến đảo Crete của Hy Lạp vào ngày 23 tháng 3, tàu sân bay Ford không có dấu hiệu hư hại bề ngoài rõ rệt, ngoại trừ vẻ ngoài cũ kỹ do quá trình triển khai kéo dài trên toàn cầu. Tuy nhiên, sàn đáp của tàu xuất hiện tình trạng chật chội bất thường với máy bay, có thể cho thấy các vấn đề với nhà chứa máy bay bên trong và cơ cấu nâng hạ.
Một đánh giá gần đây từ văn phòng thử nghiệm của Lầu Năm Góc đã nêu lên những lo ngại về độ tin cậy của các hệ thống quan trọng, bao gồm radar, hệ thống phóng và thu hồi máy bay phản lực, cũng như cơ cấu nâng hạ máy bay và đạn dược. Báo cáo cũng chỉ ra rằng tàu thiếu ít nhất 159 giường ngủ để đáp ứng đủ chỗ cho thủy thủ đoàn, và khả năng tiếp tục hoạt động trong trường hợp bị hư hại chiến đấu cần được xem xét kỹ lưỡng.
Vấn đề kỹ thuật dai dẳng: từ nhà vệ sinh đến hỏa hoạn
Trước vụ cháy, vấn đề kỹ thuật nổi tiếng nhất của tàu Ford là hệ thống nhà vệ sinh bị lỗi, với nhiều báo cáo về tình trạng tràn phân trên con tàu hiện đại này. Theo thiết kế, tàu được trang bị các nhà vệ sinh "thân thiện với môi trường" dựa trên hệ thống thu gom, giữ và chuyển chất thải bằng chân không (VCHT), có nguồn gốc từ ngành công nghiệp tàu du lịch.
Công nghệ này hóa ra không đáp ứng tiêu chuẩn của hải quân, dễ bị tắc nghẽn và đòi hỏi bảo trì thường xuyên. Vấn đề này ảnh hưởng đến khoảng 600 nhà vệ sinh trên tàu trong nhiều năm. Một báo cáo năm 2020 của Văn phòng Kiểm toán Chính phủ chỉ ra rằng hệ thống bị lỗi cần bảo trì hàng ngày tốn kém để thông tắc các đường ống nhỏ, và mỗi lần "súc rửa bằng axit" khi hệ thống bị tắc hoàn toàn có thể phát sinh thêm 400.000 USD chi phí, trái với mục tiêu thân thiện môi trường và tiết kiệm ban đầu.
Hệ quả đối với hải quân Mỹ và kế hoạch tương lai
Nếu tàu sân bay Ford phải ngừng hoạt động trong nhiều tháng, điều này chắc chắn sẽ gây thêm áp lực lên các nhóm tác chiến của Mỹ, có khả năng dẫn đến thời gian triển khai dài hơn cho các tàu sân bay lớp Nimitz cũ hơn. Hải quân Mỹ hiện có 11 tàu sân bay đang hoạt động, bao gồm cả Ford, nhưng hiếm khi có hơn 6 tàu được triển khai cùng một lúc.
Sự cố này cũng có thể làm trì hoãn kế hoạch loại biên vào năm tới cho USS Nimitz, chiếc đầu tiên trong lớp tàu sân bay cùng tên, gây ảnh hưởng đến chiến lược hải quân dài hạn của Mỹ. Việc sửa chữa kéo dài tại Croatia không chỉ là một thách thức kỹ thuật mà còn là một bài toán chi phí và nguồn lực đối với quân đội Mỹ trong bối cảnh an ninh toàn cầu đang diễn biến phức tạp.
