Phong tỏa Iran: Chiến lược ít rủi ro hơn cho Hải quân Mỹ?
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Vùng Vịnh, một cựu chỉ huy hải quân Mỹ đã đưa ra phân tích sâu sắc về các lựa chọn chiến lược của Washington. Chuẩn đô đốc về hưu Mark Montgomery, trong cuộc trao đổi với hãng tin BBC, nhận định rằng việc áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran có thể là một phương án khả thi và ít rủi ro hơn đáng kể so với các kịch bản khác.
So sánh giữa hai kịch bản chiến thuật
Ông Montgomery chỉ rõ sự khác biệt giữa hai phương án mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc. Một bên là các kế hoạch tốn kém và nguy hiểm như chiếm đảo Kharg hoặc triển khai quân đội hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Mặt khác, việc phong tỏa cho phép các tàu chiến Mỹ hoạt động an toàn hơn, có thể theo dõi và chặn bắt tàu thuyền rời cảng Iran theo ý muốn.
"Rủi ro trong trường hợp này ít hơn so với xuất hiện ở khu vực eo biển Hormuz, vốn bị hạn chế về khoảng không", vị cựu chuẩn đô đốc nhấn mạnh. Ông giải thích rằng việc các lực lượng Mỹ tham gia hộ tống trực tiếp sẽ khiến họ dễ bị tổn thương trước tên lửa, máy bay không người lái và xuồng cao tốc của Iran, chưa kể đến mối đe dọa từ thủy lôi dưới nước.
Năng lực thực thi và những tiền lệ
Hải quân Mỹ được đánh giá là có đầy đủ phương tiện cần thiết cho một chiến dịch phong tỏa quy mô lớn, với lực lượng đặc nhiệm, trực thăng và xuồng cao tốc chuyên dụng. Các cuộc phong tỏa trước đây của Washington đối với Venezuela và Cuba đã chứng minh khả năng thực thi của họ.
Đầu tháng 1, việc Mỹ bắt giữ tàu chở dầu Marinera của Nga ở ngoài khơi phía bắc Đại Tây Dương càng khẳng định rằng Washington có thể thực hiện các hoạt động tương tự ở hầu hết mọi vùng biển trên thế giới. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lệnh phong tỏa mới nhất sẽ được áp dụng công bằng đối với tàu thuyền của tất cả quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, với ngoại lệ cho các tàu chở hàng viện trợ nhân đạo sau khi trải qua kiểm tra.
Hiệu quả thực tế và những nghi ngờ
Tuy nhiên, câu hỏi then chốt vẫn là liệu lệnh phong tỏa có thực sự đạt được hiệu quả như mong đợi? Phân tích từ các chuyên gia cho thấy một bức tranh phức tạp. Một mặt, việc phong tỏa thành công có thể chặn đứng dòng chảy dầu mỏ, tước đoạt nguồn thu hàng tỷ USD của Tehran và làm suy yếu nền kinh tế Iran vốn đã chịu nhiều sức ép.
Mặt khác, Iran đã thể hiện khả năng phục hồi đáng kinh ngạc trước các cuộc tấn công kéo dài hơn một tháng qua của Mỹ và Israel. Nhiều nhà quan sát tin rằng Tehran có thể vượt qua thêm một thách thức mới, đặc biệt khi bất kỳ lệnh phong tỏa nào cũng có khả năng đẩy giá dầu toàn cầu lên cao hơn nữa.
David Satterfield, cựu đặc phái viên Mỹ về các vấn đề nhân đạo ở Trung Đông, cảnh báo: "Iran tin họ có thể vượt qua khó khăn và Mỹ sẽ phải hứng chịu tổn thất từ giá dầu, tiếp đó các quốc gia Vùng Vịnh sẽ gây áp lực lên Mỹ để mở lại eo biển". Ông nhận định Washington có thể đã đánh giá thấp quyết tâm sắt đá của Tehran.
Phản ứng từ thực địa và những hệ lụy
Trên thực tế, các chuyên gia hàng hải đang theo dõi sát sao tình hình tại eo biển Hormuz. Michelle Wiese Bockmann, nhà phân tích tình báo hàng hải, chia sẻ: "Tôi đang quan sát những tàu đi qua eo biển Hormuz. Nếu là một thủy thủ, tôi sẽ rất lo lắng".
Theo Richard Meade, tổng biên tập của Lloyd's List, 48 giờ qua chứng kiến thời điểm giao thông nhộn nhịp nhất ở eo biển Hormuz kể từ khi xung đột nổ ra, với khoảng 30 lượt tàu thuyền đi qua tuyến đường chiến lược này. "Các tàu thuyền đang cố gắng thoát ra ngoài như một cơn lốc", ông Meade mô tả.
Với thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, xung đột giữa Mỹ và Iran đã biến thành cuộc đối đầu giữa hai lệnh phong tỏa, kéo theo đó là những hệ lụy khôn lường cho nền kinh tế toàn cầu. Các nhà phân tích nhận định động thái mới nhất của Tổng thống Trump là một canh bạc chiến lược, và tác động của nó có thể sớm được cảm nhận trên nhiều phương diện.
