Tờ The Telegraph ngày 7.6 dẫn các nguồn thạo tin cho biết, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã trực tiếp nêu ý tưởng mua lại quần đảo Chagos với Tổng thống Donald Trump. Theo đề xuất, Mỹ có thể lựa chọn đàm phán thẳng với chính quyền Mauritius thay vì thông qua Anh, dù các bên hiện chưa thảo luận về mức giá cụ thể của thương vụ.
Phương án chưa phải ưu tiên hàng đầu
Ý tưởng này hiện được coi là một trong nhiều phương án đang được Nhà Trắng soạn thảo chứ chưa phải là lựa chọn hàng đầu. Kế hoạch trên xuất phát từ những lo ngại của giới chức Mỹ về việc Anh chuyển giao chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, vốn được xem là một đồng minh của Trung Quốc.
Lo ngại về an ninh và gián điệp
Theo The Telegraph, ban đầu Anh dự kiến sẽ chi khoảng 35 tỉ bảng Anh (khoảng 46,7 tỉ USD) trong vòng 99 năm để hỗ trợ và thuê lại căn cứ Diego Garcia. Tuy nhiên, một số quan chức tại Nhà Trắng lo ngại thỏa thuận này sẽ tạo ra những lỗ hổng an ninh lớn và làm gia tăng nguy cơ hoạt động gián điệp trên biển.
Thay đổi lập trường của Tổng thống Trump
Trước đó, ông Trump từng có xu hướng ủng hộ thỏa thuận của Thủ tướng Anh Keir Starmer, nhưng gần đây đã thay đổi lập trường. Ông Trump lên tiếng chỉ trích chính quyền London phản ứng quá muộn trong việc cấp phép cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ Diego Garcia để phóng tên lửa nhắm vào các mục tiêu của Iran hồi tháng 3, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran diễn ra căng thẳng.
Quan điểm của Mỹ về Diego Garcia
Theo Reuters, một quan chức Mỹ nhấn mạnh: "Tổng thống Trump luôn nhất quán với lập trường rằng Vương quốc Anh không nên từ bỏ lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, nơi bao gồm cơ sở quân sự chung Mỹ - Anh trên đảo san hô Diego Garcia". Quan chức này nói thêm: "Vị trí chiến lược của Diego Garcia tại Ấn Độ Dương khiến nơi đây trở thành căn cứ quân sự quan trọng và không thể thay thế đối với lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ".
Phản ứng từ chính phủ Anh
Phản hồi về các thông tin trên, người phát ngôn của chính phủ Anh khẳng định Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược then chốt giúp bảo vệ an ninh chung của hai nước suốt gần 60 năm qua. Việc duy trì quyền kiểm soát vận hành và an ninh lâu dài tại đây chính là nền tảng cốt lõi của thỏa thuận Anh - Mauritius nhằm ngăn chặn các đối thủ quốc tế can thiệp.
Một nguồn tin từ chính phủ Anh cũng khẳng định London sẽ không tiến hành thỏa thuận bàn giao nếu không có sự ủng hộ từ phía Mỹ.
Tiến trình bàn giao bị đóng băng
Theo đánh giá của giới phân tích, nếu muốn hiện thực hóa phương án mua lại hòn đảo này, tiến trình bàn giao chủ quyền của Anh cho Mauritius phải được hoàn tất trước để hòn đảo có chủ quyền rõ ràng, từ đó Washington mới có thể tiến hành các cuộc đàm phán mua bán riêng với quốc đảo này. Hiện tại, toàn bộ tiến trình bàn giao của Anh đã bị đóng băng từ tháng 4 sau khi Mỹ chính thức rút lại sự ủng hộ.
Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi chính thức với các thông tin trên.
