Mỹ sẽ nhường lại vị trí lãnh đạo Nhóm Hỗ trợ An ninh và Huấn luyện cho Ukraine của NATO (NSATU) cho Anh, theo các quan chức quốc phòng phương Tây. Đây là cơ quan chịu trách nhiệm điều phối các hoạt động viện trợ quân sự lớn nhất của liên minh quân sự này dành cho Kiev kể từ khi xung đột bùng phát.
NSATU được thành lập tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Washington vào tháng 7/2024, có trụ sở chính tại Wiesbaden, Đức. Cơ quan này tập trung khoảng 700 nhân viên quân sự và dân sự, làm nhiệm vụ kết nối giữa nhu cầu của quân đội Ukraine với nguồn viện trợ từ các nước thành viên. Trước NSATU, việc phối hợp vũ khí cho Ukraine chủ yếu do nhóm liên lạc quốc phòng do Mỹ đứng đầu, thường được gọi là nhóm Ramstein, phụ trách.
Anh nhận trọng trách mới
Theo giới chức, quân đội Anh sẽ cử một tướng lĩnh cấp cao thay thế tư lệnh người Mỹ hiện đang chỉ huy NSATU. Quá trình bàn giao dự kiến diễn ra trong thời gian tới, đưa Anh trở thành quốc gia châu Âu đảm nhiệm vai trò trung tâm trong cơ chế hỗ trợ an ninh cho Ukraine.
Động thái này phù hợp với định hướng của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn nhiều lần yêu cầu các đồng minh châu Âu tăng cường gánh vác trách nhiệm bảo đảm an ninh khu vực. Washington vẫn duy trì vai trò nhà cung cấp vũ khí hàng đầu cho Ukraine nhưng đang dần rút khỏi các vị trí điều hành mang tính trực diện.
Việc Anh tiếp quản NSATU được đánh giá là bước đi hợp lý khi London từ lâu nằm trong nhóm nước hỗ trợ quân sự tích cực nhất cho Kiev. Anh cũng có năng lực chỉ huy và kinh nghiệm vận hành các cơ chế đa quốc gia trong khuôn khổ NATO.
Cơ chế hoạt động của NSATU
NSATU hoạt động dưới sự giám sát của NATO, với nhiệm vụ lập kế hoạch, điều phối và giám sát việc chuyển giao vũ khí, đạn dược, phương tiện quân sự cũng như các khóa huấn luyện cho lực lượng vũ trang Ukraine. Cơ quan này đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp Kiev tiếp nhận và vận hành các hệ thống vũ khí hiện đại từ nhiều nước khác nhau.
Bên cạnh việc điều phối viện trợ, NSATU còn hỗ trợ công tác bảo dưỡng, sửa chữa vũ khí và đào tạo kỹ thuật viên Ukraine. Hoạt động của cơ quan này được xem là một trong những kênh quan trọng giúp duy trì sức chiến đấu của quân đội Ukraine trong hơn ba năm xung đột.
Lo ngại về tương lai viện trợ
Quyết định chuyển giao quyền lãnh đạo NSATU cho Anh diễn ra vào thời điểm tương lai các khoản viện trợ của Mỹ cho Ukraine vẫn còn bỏ ngỏ, sau khi gói hỗ trợ lớn nhất được Quốc hội Mỹ thông qua trong năm 2024 đã cạn dần. Chính quyền Trump từng đặt câu hỏi về quy mô viện trợ và đề xuất lấy các khoản vay thay cho viện trợ không hoàn lại.
Theo các nhà phân tích, việc Anh tiếp quản NSATU giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ trong khâu điều hành, nhưng không thể giải quyết dứt điểm bài toán tài chính. NATO vẫn cần nguồn lực lớn từ Washington để duy trì các gói vũ khí, trong khi các nước châu Âu đang phải đối mặt với áp lực ngân sách và nhu cầu tái vũ trang.
Giới chức NATO nhiều lần khẳng định NSATU có thể duy trì hoạt động mà không phụ thuộc vào quốc gia nào, nhưng sự hiệu quả của cơ quan này vẫn phụ thuộc vào cam kết tài chính và quân sự từ các nước thành viên. Việc Anh đứng ra điều hành được kỳ vọng sẽ tạo thêm niềm tin cho các đồng minh châu Âu trong bối cảnh cán cân an ninh tại châu lục đang có nhiều thay đổi.
