Trong bối cảnh châu Âu lo ngại về cam kết an ninh của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, tờ Financial Times (Anh) đầu tuần này đưa tin về khả năng Washington mở rộng chương trình chia sẻ hạt nhân trên cựu lục địa, tập trung chủ yếu vào sườn Đông với Ba Lan và các nước Baltic.
Cụ thể, tờ báo Anh dẫn nguồn thạo tin cho biết, Mỹ đang tham gia vào các cuộc thảo luận nội bộ của NATO về khả năng xem xét cho phép thêm nhiều quốc gia châu Âu triển khai máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân (DCA) – một bước tiến đáng kể trong việc chia sẻ vũ khí hạt nhân.
Các máy bay DCA như vậy là một phần không thể thiếu trong chương trình chia sẻ hạt nhân của NATO, hiện đang được triển khai tiền phương tại các căn cứ không quân ở Hà Lan, Bỉ, Đức, Italy, Thổ Nhĩ Kỳ và Anh. Điều đó nghĩa là những nước này cho phép máy bay của họ (như F-35, F-15 hoặc Tornado) mang bom hạt nhân B61 của Mỹ, nhưng quyền sử dụng vẫn hoàn toàn thuộc về Washington.
Các cuộc thảo luận mới tập trung vào việc triển khai DCA tới các nước sườn Đông như Ba Lan và các nước Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump thúc đẩy rút quân và một số hệ thống vũ khí quan trọng khỏi châu Âu, nhằm tập trung nguồn lực cho khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và giảm gánh nặng cho ngân sách Mỹ. Châu Âu lo ngại rằng sự rút lui này sẽ làm suy yếu khả năng răn đe của liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương.
Ba nguồn tin am hiểu nội dung đàm phán xác nhận với Financial Times rằng, việc mở rộng chương trình DCA là cách để Mỹ chứng minh cam kết hạt nhân vẫn vững chắc, ngay cả khi các nước NATO phải tăng chi tiêu quốc phòng thông thường lên mức cao hơn.
Đặc biệt, các quan chức Ba Lan đã công khai bày tỏ mong muốn đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình. Đồng thời, đầu năm nay, Warsaw đã tham gia khuôn khổ răn đe hạt nhân tiền phương do Paris dẫn dắt, có thể dẫn đến việc tạm thời triển khai máy bay mang đầu đạn hạt nhân của Pháp.
Trong trường hợp của Litva, theo Politico, Bộ trưởng Quốc phòng Litva Robertas Kaunas gần đây cho biết Vilnius đã bắt đầu các cuộc thảo luận với Washington về khả năng triển khai vũ khí hạt nhân Mỹ trên lãnh thổ quốc gia vùng Baltic này. Tuy nhiên, ông Kaunas nhấn mạnh rằng bất kỳ việc triển khai vũ khí hủy diệt hàng loạt nào sẽ chỉ được xem xét trong trường hợp khủng hoảng hoặc chiến tranh.
Theo nguồn tin của Financial Times, các cuộc thảo luận về DCA đang diễn ra qua kênh NATO, nhưng vẫn ở giai đoạn sơ bộ, mang tính bảo mật cao và chưa chắc chắn dẫn đến thay đổi thực tế. Một thỏa thuận mở rộng có thể không sớm được ký kết. Tuy nhiên, đây được xem là tín hiệu quan trọng trong bối cảnh an ninh thay đổi nhanh chóng ở châu Âu, đặc biệt kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát vào năm 2022.
Được soạn thảo trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, NATO cho biết, chương trình chia sẻ hạt nhân nhằm cung cấp một nền tảng cho các đồng minh không có vũ khí hạt nhân để định hình chính sách và kế hoạch hạt nhân của liên minh như một phương tiện để đảm bảo an ninh của họ mà không cần sở hữu vũ khí hạt nhân.
Minh Đức (Theo Financial Times, Militarnyi)
