Ngày 23/4, Bộ Chiến tranh Mỹ xác nhận đã kiểm soát tàu chở dầu mang tên Majestic X khi con tàu này đang di chuyển trên vùng biển Ấn Độ Dương, theo CNN. Tuyên bố từ Lầu Năm Góc khẳng định: “Chúng tôi sẽ tiếp tục thực thi pháp luật hàng hải trên phạm vi toàn cầu nhằm triệt phá các mạng lưới bất hợp pháp và ngăn chặn những phương tiện hỗ trợ vật chất cho Iran, bất kể chúng hoạt động ở đâu”.
Bối cảnh căng thẳng gia tăng
Vụ bắt giữ diễn ra ngay sau một loạt sự cố căng thẳng vào ngày 22/4, khi phía Iran bị cáo buộc tấn công ba tàu hàng tại eo biển Hormuz và cưỡng chế thành công hai trong số đó. Để minh chứng cho hành động của mình, Bộ Chiến tranh Mỹ đã công bố đoạn phim ghi lại cảnh các binh sĩ đổ bộ và kiểm soát boong tàu Majestic X. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy tàu Majestic X bị chặn lại tại khu vực giữa Sri Lanka và Indonesia. Đây cũng chính là tọa độ mà lực lượng Mỹ từng bắt giữ tàu dầu Tifani trước đó. Con tàu đang trên hành trình hướng về Chu Sơn (Trung Quốc).
Thủ đoạn tinh vi của Iran
Majestic X hiện treo cờ Guyana, nhưng thực tế đây là một cái tên mới. Trước đó, con tàu có tên là Phonix và đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ năm 2024 do vi phạm lệnh cấm vận dầu thô đối với Tehran. Theo phân tích của Bộ Tài chính Mỹ, Iran đang vận hành một mạng lưới tinh vi gồm nhiều tàu dầu và công ty quản lý tàu biển trên nhiều quốc gia để xuất khẩu dầu mỏ. Các thủ đoạn thường xuyên được sử dụng bao gồm: làm giả chứng từ hàng hải, thao túng hệ thống định vị (AIS), liên tục thay đổi tên tàu và quốc tịch cờ để xóa dấu vết.
Phản ứng từ các bên
Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết trong ngày 21/4, lực lượng Mỹ đã tiến hành kiểm tra và chặn bắt đối với tàu chở dầu M/T Tifani, tàu không mang quốc tịch và đang bị trừng phạt. Quá trình chặn bắt không xảy ra sự cố. Bộ này nhấn mạnh sẽ tiếp tục thực thi pháp luật hàng hải trên phạm vi toàn cầu nhằm ngăn chặn những tàu bị trừng phạt cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran. Tính đến thời điểm hiện tại, phía Iran vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức nào về vụ việc này.
Tác động đến khu vực
Kể từ khi xung đột giữa Iran, Israel và Mỹ bùng phát, đã có hơn 30 con tàu bị tấn công tại khu vực Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và Vịnh Oman. Khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tình trạng bất ổn đã đẩy phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt, khiến lưu thông qua khu vực này bị đình trệ nghiêm trọng. Việc Iran có khả năng phong tỏa eo biển chiến lược nối Vịnh Ba Tư với đại dương đang trở thành một quân bài địa chính trị đầy quyền lực.
Trong một diễn biến liên quan, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt chia sẻ với Fox News rằng các vụ bắt giữ tàu của Iran hôm thứ Tư không vi phạm trực tiếp các điều khoản đình chiến, vì đó là các tàu quốc tế, không phải tàu của Mỹ hay Israel.
