Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Rafael Grossi, mới đây đã đưa ra nhận định rằng phần lớn lượng urani làm giàu ở mức cao của Iran nhiều khả năng vẫn đang được lưu trữ tại tổ hợp hạt nhân Isfahan, bất chấp các cuộc không kích trong thời gian qua.
IAEA dựa trên hình ảnh vệ tinh để đánh giá
Trong cuộc trả lời phỏng vấn, ông Grossi cho biết IAEA đã thu thập được các hình ảnh vệ tinh cho thấy tác động của những đợt không kích gần đây của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Cơ quan này vẫn đang tiếp tục thu thập thông tin để làm rõ tình hình.
Hoạt động thanh sát của IAEA tại Isfahan đã bị gián đoạn sau khi Israel phát động cuộc chiến 12 ngày chống Iran vào tháng 6/2025. Sau đó, Mỹ cũng tham gia với các cuộc không kích nhằm vào 3 cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran. Theo đánh giá của IAEA, một phần lớn urani làm giàu cao của Iran đã được lưu trữ tại tổ hợp hạt nhân Isfahan kể từ thời điểm đó và nhiều khả năng đến nay vẫn còn ở nguyên đó.
IAEA chưa thể xác nhận trực tiếp
Ông Grossi nhấn mạnh hiện IAEA chưa thể trực tiếp kiểm tra để xác nhận chính xác về tình trạng của số vật liệu trên cũng như các dấu niêm phong của cơ quan này. Do đó, các nhận định đưa ra chỉ dựa trên những ước tính tốt nhất.
IAEA mong muốn được tiếp cận và kiểm tra các cơ sở hạt nhân khác của Iran như Natanz và Fordo, nơi cũng có lưu trữ vật liệu hạt nhân. Theo quy định trong Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) mà Iran là một thành viên, nước này có nghĩa vụ cho phép IAEA tiến hành thanh sát các cơ sở hạt nhân.
Iran sở hữu lượng urani làm giàu đáng kể
Theo số liệu của IAEA, Iran hiện sở hữu khoảng 440,9 kg urani đã được làm giàu 60% và chỉ còn một bước kỹ thuật ngắn để tiến đến mức 90% đủ dùng cho chế tạo vũ khí hạt nhân. Trong số này có khoảng 200 kg được cho là đang lưu trữ trong các đường hầm tại tổ hợp Isfahan.
Ông Grossi từng cảnh báo lượng urani trên, nếu được sử dụng cho mục đích quân sự, có thể đủ để sản xuất 10 vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, cho đến nay Iran vẫn luôn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Giải pháp cho vấn đề hạt nhân Iran
Hiện IAEA đã thảo luận với Nga và một số nước khác về khả năng đưa số urani đã làm giàu cao của Iran ra khỏi nước này, hoặc pha loãng để giảm mức độ làm giàu. Tuy nhiên, đây là một tiến trình phức tạp, đòi hỏi phải có thỏa thuận chính trị hoặc chiến dịch quân sự quy mô lớn.
Theo ông Grossi, việc giải quyết vấn đề hạt nhân Iran là điều “không thể thiếu” và để đạt được thỏa thuận cần phải có “ý chí chính trị” từ các bên, trong đó không thể thiếu được việc IAEA phải thanh sát đầy đủ các cơ sở hạt nhân của Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là ưu tiên cốt lõi và rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đảm bảo Tehran không thể nhanh chóng tiến tới chế tạo bom hạt nhân.
