Hải quân Mỹ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tàu ngầm hiện đại, khi chỉ còn một tàu ngầm lớp Seawolf hoạt động, trong khi hai tàu khác phải nằm ụ sửa chữa kéo dài. Điều này làm dấy lên lo ngại về năng lực tác chiến dưới biển của Mỹ, đặc biệt tại khu vực Thái Bình Dương.
Thực trạng đáng báo động của hạm đội tàu ngầm Mỹ
Theo chuyên trang quân sự 19FortyFive, Hải quân Mỹ hiện chỉ còn một tàu ngầm lớp Seawolf sẵn sàng hoạt động là USS Jimmy Carter. Tuy nhiên, đây là phiên bản đã được cải hoán với phần thân kéo dài thêm khoảng 30 mét, chuyên phục vụ các nhiệm vụ đặc biệt và hoạt động tình báo, không còn đảm nhận vai trò tác chiến như thiết kế ban đầu. Hai tàu ngầm còn lại thuộc lớp Seawolf là USS Connecticut và USS Seawolf đang nằm tại các xưởng sửa chữa, quá trình này có thể kéo dài nhiều năm, tạo ra khoảng trống lớn trong năng lực của Hải quân Mỹ.
USS Connecticut: Tai nạn và sửa chữa kéo dài
Ngày 2/10/2021, tàu USS Connecticut gặp sự cố va chạm nghiêm trọng khi đang lặn ở vùng biển quốc tế, đâm phải một núi ngầm chưa được thể hiện chính xác trên hải đồ. Cú va chạm gây hư hại nặng phần mũi tàu, bao gồm cấu trúc mũi, két dằn và vòm sonar. Dù lò phản ứng hạt nhân và hệ thống động lực vẫn an toàn, mức độ hư hỏng buộc tàu phải nổi lên mặt nước. Sau sự cố, tàu di chuyển về đảo Guam để đánh giá ban đầu, rồi tiếp tục hành trình tới xưởng Puget Sound ở tiểu bang Washington để sửa chữa toàn diện.
Kết luận điều tra của Hải quân Mỹ cho rằng sự cố hoàn toàn có thể tránh được, chỉ ra nhiều thiếu sót trong công tác lập kế hoạch hải hành và quản lý rủi ro trên tàu. Sau sự cố, chỉ huy trưởng, sĩ quan điều hành và thuyền trưởng của tàu đã bị miễn nhiệm vào tháng 11/2021. Quá trình sửa chữa USS Connecticut phức tạp hơn dự kiến do thiết kế đặc thù của tàu ngầm lớp Seawolf và việc thiếu linh kiện thay thế. Hải quân Mỹ cho biết tàu dự kiến quay trở lại hoạt động vào cuối năm 2026, nhưng một số chuyên gia cho rằng tiến độ có thể trễ sang năm 2027.
USS Seawolf: Nâng cấp lớn kéo dài
Tàu USS Seawolf vừa bắt đầu chương trình nâng cấp lớn, dự kiến kéo dài tới mùa hè năm 2029. Điều này đồng nghĩa với việc Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thiếu hụt tàu ngầm chủ lực trong nhiều năm tới.
Nguyên nhân và hệ lụy từ tầm nhìn ngắn hạn
Tàu ngầm lớp Seawolf được Mỹ phát triển trong thập niên 1980 với mục tiêu thống trị lòng đại dương. Với khả năng lặn sâu 600-900 mét nhờ thép siêu bền, tốc độ trên 35 hải lý/giờ và độ ồn cực thấp, đây là một trong những tàu ngầm tối tân nhất thế giới. Hỏa lực mạnh mẽ cho phép mang tới 50 tên lửa hành trình Tomahawk. Ban đầu, Hải quân Mỹ dự kiến đóng 29 tàu ngầm lớp Seawolf, nhưng do Chiến tranh Lạnh kết thúc, chương trình bị cắt giảm mạnh, chỉ còn 3 tàu được triển khai.
Chuyên gia Kris Osborn, từng làm việc tại Lầu Năm Góc, cảnh báo khoảng trống năng lực của tàu ngầm Mỹ hiện nay khó có thể được bù đắp nhanh chóng, ngay cả khi tăng chi tiêu quốc phòng. Theo ông, cách nhìn ngắn hạn về môi trường an ninh toàn cầu trong thập niên 1980 đã gây ra sai lầm, làm suy giảm ưu thế trên biển của Hải quân Mỹ về dài hạn.
Chuyên gia Harry J. Kazianis cũng nhìn nhận việc cắt giảm chương trình đóng tàu lớp Seawolf là ví dụ điển hình của quyết định dựa trên tầm nhìn ngắn hạn gây ra hệ quả dài hạn. Cái giá phải trả là yếu tố không thể lấy lại: thời gian.
Giải pháp tạm thời và triển vọng tương lai
Để bù đắp sự thiếu hụt, Hải quân Mỹ đã đẩy nhanh đóng mới các tàu lớp Virginia Block V với năng lực mang tên lửa Tomahawk tăng đáng kể. Các tàu này bổ sung một đoạn thân dài gần 25 mét, cho phép mang thêm 28 tên lửa Tomahawk, nâng tổng số lên 40 quả. Tuy nhiên, tàu ngầm lớp Virginia được phát triển như một phương án rẻ hơn, linh hoạt hơn cho thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, phục vụ nhiều nhiệm vụ như tác chiến ven bờ, tình báo, hỗ trợ đặc nhiệm, nhưng năng lực săn ngầm hạn chế hơn so với lớp Seawolf.
Hiện Lầu Năm Góc đang phát triển thế hệ tàu ngầm mới SSN(X), được kỳ vọng tái tạo năng lực cao cấp của lớp tàu Seawolf, nhưng kế hoạch đóng tàu dự kiến phải tới thập niên 2040 mới có thể triển khai. Trong khi đó, Hải quân Mỹ tiếp tục đối mặt với những thách thức về nhân lực, cơ sở hạ tầng và cạnh tranh vị trí ụ tàu, làm gia tăng rủi ro đối với các tàu mặt nước và lực lượng tiền phương, đặc biệt tại khu vực Thái Bình Dương.
