Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 vừa đưa ra tuyên bố bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc Nga và Trung Quốc đang tăng cường và hiện đại hóa đáng kể kho vũ khí hạt nhân của mình. Tuyên bố được đăng tải trên trang web của Bộ Ngoại giao Pháp. Hiện chưa có phản hồi chính thức từ phía Nga và Trung Quốc về vấn đề này.
Bối cảnh hội nghị NPT
Tuyên bố được đưa ra trước thềm hội nghị kéo dài một tháng tại thành phố New York (Mỹ) vào ngày 27.4, nhằm sửa đổi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Hội nghị diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và nhiều cuộc khủng hoảng liên quan đến hạt nhân.
Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7, bao gồm các nhà ngoại giao từ Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Mỹ, dẫn đầu các nỗ lực hạn chế sự lan rộng của vũ khí hạt nhân. Nhóm này nhấn mạnh cam kết hợp tác với tất cả các quốc gia thành viên để đạt được một hội nghị xem xét thành công vào năm 2026, đồng thời theo đuổi sự đồng thuận rộng rãi về các biện pháp củng cố thể chế NPT trên cả ba trụ cột: giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Vai trò của Mỹ và các cường quốc hạt nhân
Nhóm G7 cũng khuyến khích mạnh mẽ Mỹ theo đuổi sự ổn định chiến lược đa phương. Tổng thống Mỹ Donald Trump, dù thường xuyên bày tỏ thái độ chống đối và nghi ngờ đối với các hiệp ước đa phương lớn, lại ủng hộ ý tưởng về một thỏa thuận ba bên giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc. Tuy nhiên, ông cũng đe dọa nối lại các cuộc thử nghiệm hạt nhân.
Hội nghị NPT sắp tới sẽ tìm kiếm sự đồng thuận để duy trì hiệu lực của hiệp ước. Hai hội nghị trước đó đã chứng kiến 191 quốc gia ký kết không đạt được thỏa thuận về văn bản cuối cùng, và giới quan sát dự đoán điều tương tự có thể xảy ra tại sự kiện năm nay, theo AFP.
Quan điểm của Nga và Trung Quốc
Phía Nga hồi tháng 2 khẳng định vẫn là một cường quốc hạt nhân có trách nhiệm sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực, đồng thời chỉ trích kế hoạch mở rộng năng lực hạt nhân của Pháp là gây bất ổn nghiêm trọng.
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 khẳng định nước này luôn duy trì sức mạnh hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và sẽ không bao giờ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân. Trong báo cáo quốc gia về việc thực hiện NPT công bố ngày 20.4, Bắc Kinh kêu gọi Mỹ thể hiện sự chân thành trong giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran, đồng thời cảnh báo về các cuộc thảo luận của Nhật Bản về việc sở hữu vũ khí hạt nhân, theo tờ South China Morning Post.
Báo cáo cũng bác bỏ đề xuất đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân ba bên Trung - Mỹ - Nga, cho rằng những đề xuất đó là không công bằng, vô lý và không khả thi. Trung Quốc cho rằng các nước sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần tiếp tục cắt giảm đáng kể.
Ước tính kho vũ khí hạt nhân
Theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, Nga hiện sở hữu khoảng 4.400 đầu đạn hạt nhân, Mỹ có 3.700, Trung Quốc có khoảng 620, Pháp có khoảng 290 và Anh có khoảng 225 đầu đạn.
