Sáng 15/6, tại TP.HCM, Đoàn khảo sát về việc thực hiện chính sách, pháp luật về xuất bản của Ủy ban Văn hóa và Xã hội do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đặng Xuân Phương làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM. Tham dự còn có Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP.HCM Trần Thị Diệu Thúy.
Những hạn chế của Luật Xuất bản hiện hành
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương nhấn mạnh, sau hơn một thập kỷ thực thi, Luật Xuất bản năm 2012 đã bộc lộ nhiều bất cập trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và thị trường xuất bản. Sự bùng nổ của internet, trí tuệ nhân tạo, xuất bản số và thương mại điện tử đã tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa quy định pháp luật và thực tiễn. Cùng với những yêu cầu mới từ Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư, việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản trở thành yêu cầu cấp thiết.
Tiến trình sửa đổi Luật Xuất bản
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết, hồ sơ dự án Luật hiện đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoàn thiện và trình Chính phủ. Dự kiến, dự luật sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Hai (tháng 10/2026). Đoàn khảo sát mong muốn lắng nghe thêm ý kiến từ thực tiễn hoạt động của Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM – một nhà xuất bản chính trị, văn hóa có quy mô lớn, gắn với hệ thống nhà sách và mô hình Đường Sách TP.HCM, nhằm phục vụ công tác thẩm tra dự án luật.
Thực tiễn hoạt động của Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM
Báo cáo với Đoàn khảo sát, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà Xuất bản Tổng hợp TP.HCM Nguyễn Thành Lợi cho biết, năm 2025, Nhà xuất bản đã ấn hành 608 xuất bản phẩm với 1.253.200 bản in và 152 xuất bản phẩm điện tử. Đơn vị sở hữu đội ngũ lành nghề, các xuất bản phẩm được thị trường và độc giả đánh giá cao về sự chỉn chu, kỹ lưỡng về nội dung. Nhà xuất bản thực hiện quản lý chặt chẽ nội dung xuất bản phẩm, có quy trình xuất bản và quản lý nội dung bản thảo ngay từ khâu thẩm định chất lượng. Trong công tác biên tập, đơn vị quán triệt việc biên tập kỹ, nâng cao chất lượng bản thảo, hạn chế tối thiểu sai sót về kiến thức, kiểm soát chặt chẽ những nội dung chính trị, văn hóa nhạy cảm, phức tạp. Bên cạnh đó, Nhà xuất bản thực hiện liên kết xuất bản với những đơn vị làm sách uy tín, có chất lượng, đặt tiêu chí bảo đảm chất lượng nội dung lên hàng đầu, nhất là các ấn phẩm liên quan đến lịch sử, văn hóa, chính trị.
Kiến nghị từ thực tiễn
Nhà xuất bản kiến nghị bổ sung các nội dung, điều khoản của Luật Xuất bản sửa đổi, bổ sung sát hợp với tình hình thực tiễn và xu hướng phát triển của ngành, như: luật hóa để áp dụng, triển khai mô hình lãnh đạo công - quản trị tư; đầu tư công - quản lý tư; đầu tư tư - sử dụng công đối với xuất bản, in và phát hành; cơ chế tài chính hỗ trợ xuất bản; chính sách đãi ngộ cho biên tập viên, người làm xuất bản về lương, phụ cấp, chế độ đặc thù để người lao động yên tâm cống hiến.
Vai trò của văn hóa đọc
Tại cuộc làm việc, các thành viên đoàn khảo sát cho rằng việc sửa đổi Luật Xuất bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ giới hạn trong phạm vi ngành xuất bản mà còn tác động trực tiếp đến sự phát triển chung của xã hội. Phát triển văn hóa đọc có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Khó có thể xây dựng một thế hệ công dân có tri thức, năng lực và bản lĩnh nếu thiếu sách và thói quen đọc sách. Vì vậy, xây dựng và phát triển văn hóa đọc, trong đó ngành xuất bản giữ vai trò nòng cốt, là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Cơ hội đổi mới tư duy
Thành viên đoàn khảo sát cũng nêu rõ, đây là cơ hội quan trọng đối với ngành xuất bản nói chung và các nhà xuất bản nói riêng. Trong quá trình sửa đổi Luật, điều cần thay đổi trước hết không chỉ là các quy định cụ thể mà là tư duy về hoạt động xuất bản. Khi đổi mới tư duy, bám sát tinh thần các chủ trương về phát triển văn hóa và xuất bản, sẽ tạo nền tảng để ngành xuất bản phát triển mạnh mẽ hơn, qua đó đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước.
Kết luận và định hướng
Kết luận cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn Hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương đánh giá cao tinh thần trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm của Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM, đồng thời ghi nhận nhiều ý kiến, kinh nghiệm thực tiễn có giá trị phục vụ quá trình xây dựng và hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Những thông tin, kiến nghị từ thực tiễn hoạt động của Nhà xuất bản sẽ được Đoàn khảo sát nghiên cứu, đánh giá, làm cơ sở phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan liên quan tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật trình Quốc hội xem xét. Phó Chủ nhiệm cũng đề nghị Nhà xuất bản tiếp tục đồng hành, đóng góp ý kiến bằng văn bản cho dự thảo luật; đồng thời phát huy vai trò là cơ quan xuất bản chính trị - văn hóa của Thành phố, đẩy mạnh chuyển đổi số, gắn xuất bản với xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh và lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng.
