Một chương trình thí điểm tại Học khu Salamanca City Central School District (bang New York, Mỹ) đang thu hút sự chú ý khi quyết định đưa robot hình người vào lớp học để hỗ trợ giáo viên. Học khu này đã chi gần 60.000 USD (khoảng 1,6 tỷ đồng) để mua robot hình người mang tên Sally. Nhà trường khẳng định robot sẽ không thay thế giáo viên mà chỉ đóng vai trò trợ giảng, hỗ trợ các công việc mang tính lặp lại và giúp cá nhân hóa việc học của học sinh.
Robot Sally sở hữu ngoại hình giống người thật, tích hợp nhiều tính năng AI
Sally sở hữu ngoại hình khá giống người thật với làn da silicon, mái tóc nâu dài và gương mặt có thể biểu lộ cảm xúc. Robot có khả năng chuyển động phần đầu, cánh tay và thân trên để giao tiếp với học sinh, dù không thể tự đi lại trong lớp học. Robot được tích hợp nhiều tính năng AI như cho phép học sinh tải ảnh bài tập để nhận phản hồi gần như ngay lập tức, hỗ trợ dịch thuật theo thời gian thực, giải thích các khái niệm khó và thậm chí ghi nhớ quá trình học của từng học sinh để đưa ra nội dung phù hợp trong những lần tương tác tiếp theo.
Mục tiêu giảm gánh nặng cho giáo viên, mở rộng tới 500 học sinh vào năm 2026
Theo kế hoạch, Sally sẽ được triển khai thử nghiệm trước khi mở rộng tới khoảng 500 học sinh trung học vào mùa thu năm 2026. Đại diện Realbotix cho biết: “Mục tiêu là giảm bớt gánh nặng cho giáo viên, đặc biệt với các tác vụ lặp đi lặp lại như giải đáp câu hỏi cơ bản hay hỗ trợ học sinh ngoài giờ lên lớp.” Các nhà nghiên cứu giáo dục cũng theo dõi sát chương trình này bởi đây được xem là một trong những thử nghiệm thực tế đầu tiên về robot AI hiện thân (embodied AI) trong môi trường trường học tại Mỹ.
Lý lịch Realbotix gây tranh cãi: từ búp bê người lớn đến robot giáo dục
Tuy nhiên, chính lý lịch của Realbotix mới là yếu tố khiến dự án trở thành chủ đề gây tranh cãi trên mạng xã hội. Realbotix vốn nổi tiếng với các "búp bê người lớn". Sally nhanh chóng được cư dân mạng gọi là "sexy robot teacher" (cô giáo robot gợi cảm), không phải vì robot có bất kỳ chức năng người lớn nào, mà bởi ngoại hình được thiết kế rất giống một phụ nữ thật và mối liên hệ của Realbotix với ngành công nghiệp búp bê người lớn trong quá khứ. Nhiều người chỉ ra rằng công ty này từng được biết đến rộng rãi nhờ phát triển các búp bê AI có ngoại hình giống người thật dành cho người trưởng thành. Vì vậy, việc doanh nghiệp chuyển sang lĩnh vực giáo dục khiến không ít phụ huynh cảm thấy khó chấp nhận về mặt hình ảnh, dù robot Sally được thiết kế và phát triển hoàn toàn cho mục đích học tập.
Tranh luận về hiệu quả đầu tư và ranh giới công nghệ trong giáo dục
Một số ý kiến cho rằng đây là minh chứng cho việc công nghệ AI đang mở rộng sang những lĩnh vực hoàn toàn mới và không nên đánh giá một sản phẩm chỉ dựa trên lịch sử của doanh nghiệp. Ngược lại, nhiều người đặt câu hỏi liệu môi trường giáo dục có nên là nơi thử nghiệm những robot mang hình dáng con người, đặc biệt khi chúng có khả năng ghi nhớ dữ liệu học tập, tương tác cá nhân với học sinh và dần trở thành "người đồng hành" trong quá trình học. Bên cạnh đó, mức giá gần 60.000 USD (khoảng 1,6 tỷ đồng) cho một robot trợ giảng cũng làm dấy lên tranh luận về hiệu quả đầu tư, khi hiện nay nhiều công cụ AI tạo sinh như Chat-GPT hay các nền tảng học tập trực tuyến đã có thể thực hiện nhiều chức năng tương tự với chi phí thấp hơn.
Nhà trường khẳng định Sally chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế giáo viên
Về phía nhà trường, Salamanca City Central School District khẳng định Sally sẽ không đứng lớp thay giáo viên. Robot chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, trong khi mọi hoạt động giảng dạy, đánh giá và quản lý học sinh vẫn do giáo viên đảm nhiệm. Dẫu vậy, sự xuất hiện của Sally vẫn được xem là một dấu mốc đáng chú ý, phản ánh tốc độ AI đang thâm nhập vào lĩnh vực giáo dục. Nếu chương trình thí điểm thành công, robot hình người có thể sẽ xuất hiện ở nhiều lớp học hơn trong tương lai. Nhưng trước khi viễn cảnh đó trở thành hiện thực, cuộc tranh luận về ranh giới giữa công nghệ và giáo dục dường như mới chỉ bắt đầu.
