Quốc Hội Thảo Luận Nghị Quyết Miễn Giảm Thuế Xăng Dầu, Nhiên Liệu Bay
Chiều ngày 10/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội đã tiến hành thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, và thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng cho xăng, dầu và nhiên liệu bay. Phiên thảo luận này nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các đại biểu, với đa số bày tỏ sự đồng thuận về tính cấp thiết của việc ban hành Nghị quyết nhằm ứng phó với những biến động phức tạp của thị trường năng lượng quốc tế.
Đồng Thuận Về Sự Cần Thiết Nhưng Tranh Luận Về Thời Gian Hiệu Lực
Đại biểu Tạ Văn Hạ, đại diện Đoàn TP Đà Nẵng, khẳng định rằng việc ban hành Nghị quyết là hoàn toàn cần thiết để góp phần bình ổn giá cả xăng dầu trong nước, đồng thời giảm thiểu các hệ lụy tiêu cực từ sự tăng giá của nhiên liệu bay và xăng dầu hiện nay. Ông nhấn mạnh đây là một quyết sách mang tính giải quyết tình thế, được đưa ra trong bối cảnh thị trường quốc tế đang có những diễn biến khó lường và phức tạp.
Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân từ Đoàn TP Hồ Chí Minh chỉ ra rằng các cuộc xung đột vũ trang kéo dài tại khu vực Trung Đông đã tạo ra hiệu ứng domino, khiến giá năng lượng tăng vọt, kéo theo chi phí logistics và bảo hiểm gia tăng. Điều này đe dọa trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống của người dân. Ông cũng nhắc lại bài học thành công từ năm 2022, khi các biện pháp miễn, giảm thuế và phí xăng dầu đã đóng góp quan trọng vào việc kiểm soát lạm phát hiệu quả trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine.
Tuy nhiên, một trong những nội dung gây tranh luận sôi nổi giữa các đại biểu chính là thời gian hiệu lực của Nghị quyết. Theo Tờ trình của Chính phủ, thời gian áp dụng dự kiến từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Quan điểm này nhận được sự ủng hộ từ các đại biểu Nguyễn Minh Sơn và Phạm Văn Hòa, cả hai đều thuộc Đoàn Đồng Tháp.
Đại biểu Nguyễn Minh Sơn đã đưa ra những con số cụ thể để minh họa cho áp lực tài khóa: mỗi tháng thực hiện chính sách này, ngân sách dự kiến sẽ hụt thu khoảng 7.300 tỷ đồng. Nếu thực hiện trong 2,5 tháng, tổng mức hụt thu lên tới 18.250 tỷ đồng, chưa kể đến 8.000 tỷ đồng đã được xử lý trước đó, đưa tổng số chi và hụt thu ngân sách lên đến 26.250 tỷ đồng. Ông lo ngại rằng việc kéo dài thời gian áp dụng quá lâu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội, và làm tăng áp lực nợ công trong dài hạn.
Đại biểu Phạm Văn Hòa bổ sung thêm rằng nếu tình hình thế giới lắng dịu và giá dầu có dấu hiệu sụt giảm, việc tiếp tục miễn thuế sẽ dẫn đến thất thu ngân sách không cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh nguồn thu năm nay được dự báo còn nhiều khó khăn.
Ngược lại, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị kéo dài thời gian thực hiện đến hết năm 2026 hoặc ít nhất là đến ngày 30/9/2026. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của tính ổn định trong pháp luật để ổn định tâm lý cho doanh nghiệp và người dân. Ông dẫn chứng thực tế rằng giá cả hàng hóa đã tăng đáng kể, ví dụ như một phần ăn từ 10.000 đồng lên 15.000 đồng, tức là tăng 50%, và cảnh báo về độ trễ của tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Đặc biệt, ông chỉ ra rằng thu ngân sách trong quý 1 đã tăng hơn 80 nghìn tỷ đồng, và nguồn này hoàn toàn có thể được sử dụng để hỗ trợ, giảm thiểu tổn thương cho người dân.
Đề Xuất Giải Pháp Dài Hạn Và Các Vấn Đề Liên Quan
Bên cạnh các chính sách thuế ngắn hạn, nhiều đại biểu đã đặc biệt quan tâm đến các giải pháp dài hạn nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đại biểu Tạ Văn Hạ kiến nghị ưu tiên hàng đầu là tối ưu hóa năng lực sản xuất nội địa. Về vấn đề dự trữ, ông đề nghị cần phải tách bạch rõ ràng giữa dự trữ sản xuất của doanh nghiệp và dự trữ quốc gia, đồng thời xây dựng hệ thống kho bãi và kho ngầm quy mô lớn để nâng mức dự trữ lên 90 ngày, tiếp cận với các tiêu chuẩn quốc tế.
Xu hướng chuyển đổi năng lượng xanh cũng được các đại biểu nhấn mạnh. Họ đề nghị tiếp tục phát triển các loại nhiên liệu sinh học như E5 và E10, cũng như khuyến khích sử dụng các phương tiện giao thông chạy bằng điện và năng lượng tái tạo, nhằm giảm dần tỷ trọng của xăng khoáng trong tổng tiêu thụ năng lượng.
Các đại biểu cũng chỉ ra những tác động tiêu cực của giá xăng dầu đến các ngành sản xuất khác, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp. Đại biểu Trần Hoàng Ngân bày tỏ sự lo ngại sâu sắc khi giá phân bón đã tăng từ 60% đến 70%, trong khi giá đầu ra của nông sản lại rất bấp bênh, khiến nông dân phải chịu tổn thương lớn. Ông đề nghị Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ riêng biệt cho khu vực này.
Ngoài ra, hiện tượng "tát nước theo mưa" – khi giá xăng tăng thì hàng hóa tăng theo, nhưng khi xăng giảm thì hàng hóa vẫn neo ở mức cao – cũng được các đại biểu đề cập. Họ đề nghị Chính phủ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để ổn định giá cả thị trường, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hoạt động buôn lậu xăng dầu, do giá trong nước hiện thấp hơn so với các nước lân cận nhờ vào các chính sách miễn, giảm thuế. Các đại biểu cũng đề xuất áp dụng hình phạt nặng hơn đối với tội phạm liên quan đến buôn lậu xăng dầu, vì đây là hành vi đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia.
Kiến Nghị Về Cách Thức Triển Khai Và Kết Luận Phiên Họp
Về cách thức triển khai, đại biểu Trần Anh Tuấn từ Đoàn TP Hồ Chí Minh đề nghị thay vì thu thuế giá trị gia tăng (VAT) rồi sau đó cho doanh nghiệp làm thủ tục hoàn thuế, nên thực hiện việc không thu thuế ngay từ đầu. Phương pháp này sẽ giúp doanh nghiệp giữ lại được nguồn vốn để đầu tư vào sản xuất kinh doanh ngay lập tức, đồng thời tiết giảm các thủ tục hành chính rườm rà và phức tạp.
Để bảo đảm Nghị quyết được triển khai một cách hiệu quả nhất, đại biểu Bùi Xuân Hải từ Đoàn TP Hải Phòng kiến nghị bổ sung quy định cho phép Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền ban hành các quyết định cá biệt, nhằm điều chỉnh rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của từng loại thuế riêng biệt (như VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế bảo vệ môi trường) tùy theo diễn biến thực tế của thị trường. Sự điều chỉnh linh hoạt này sẽ giúp Chính phủ chủ động hơn trong công tác điều hành kinh tế vĩ mô.
Phát biểu giải trình và tiếp thu ý kiến từ các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định rằng Chính phủ sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng các phương án về thời gian áp dụng cũng như các giải pháp đi kèm, bao gồm việc tăng công suất sản xuất nội địa, kiểm soát lạm phát, và ổn định nguồn thu ngân sách.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh rằng đây là một nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm, và được coi là một quyết sách cấp bách cần được ban hành ngay lập tức để đáp ứng sự mong đợi của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân. Bà yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu và giải trình các ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết.
Với tính chất quan trọng và cấp thiết, dự thảo Nghị quyết này sẽ được trình Quốc hội xem xét và chính thức thông qua vào sáng ngày 12/4 tới, thông qua hình thức bấm nút biểu quyết.
