Chiều 23/4, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài. Với 489/490 đại biểu có mặt tán thành, đạt tỷ lệ 99,7% tổng số đại biểu Quốc hội, luật này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Nhiệm vụ và quyền hạn mở rộng
Luật sửa đổi bổ sung quy định tại Điều 6 về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan đại diện. Theo đó, cơ quan đại diện có trách nhiệm nghiên cứu chiến lược, chính sách, pháp luật, xu hướng phát triển kinh tế và các lĩnh vực hợp tác mới phục vụ hội nhập quốc tế. Các lĩnh vực này bao gồm thương mại, công nghiệp, nông nghiệp, đầu tư, viện trợ phát triển, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghệ chiến lược, bảo vệ môi trường, y tế, giáo dục, đào tạo, du lịch, hợp tác sử dụng nguồn nhân lực, xây dựng và thi hành pháp luật cùng các vấn đề liên quan khác của quốc gia và tổ chức quốc tế tiếp nhận.
Cơ quan đại diện cũng phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền về chủ trương, quyết sách có ý nghĩa chiến lược của quốc gia, tổ chức quốc tế tiếp nhận có tác động đến sự phát triển của Việt Nam. Ngoài ra, nhiệm vụ còn bao gồm cung cấp thông tin, giới thiệu tình hình, khả năng và nhu cầu hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp của quốc gia tiếp nhận; hỗ trợ xác minh thông tin liên quan hoạt động kinh tế và tư cách pháp nhân của doanh nghiệp tại quốc gia tiếp nhận khi có yêu cầu; hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển và hoạt động tại quốc gia tiếp nhận; chủ động dự báo về chính sách kinh tế, thương mại và biện pháp mà phía nước ngoài có thể áp dụng đối với Nhà nước và doanh nghiệp Việt Nam.
Kiến nghị và thúc đẩy hợp tác
Luật quy định cơ quan đại diện có quyền kiến nghị cơ quan có thẩm quyền về chính sách, biện pháp thích hợp và tổ chức thực hiện nhằm phát triển quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và quốc gia, tổ chức quốc tế tiếp nhận, đồng thời thúc đẩy giao lưu nhân dân. Cơ quan đại diện tham gia xúc tiến, thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực: thương mại, đầu tư, công nghiệp văn hóa, hợp tác kinh tế mới phục vụ hội nhập quốc tế; thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam và đầu tư từ Việt Nam ra nước ngoài; vận động tranh thủ viện trợ và quảng bá du lịch Việt Nam tại quốc gia, tổ chức quốc tế tiếp nhận; hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, y tế; vận động các quốc gia và tổ chức quốc tế ghi danh, công nhận di sản văn hóa; phát triển thị trường lao động ngoài nước; theo dõi và thúc đẩy thực hiện cam kết quốc tế; chuyển giao công nghệ, thu hút chuyên gia, nhà khoa học làm việc và đóng góp cho sự phát triển đất nước.
Tổ chức bộ máy và biên chế
Về tổ chức bộ máy và biên chế, luật quy định căn cứ tổng biên chế được cấp có thẩm quyền giao cho các cơ quan đại diện, Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan hữu quan xây dựng đề án tổng thể về tổ chức bộ máy và chỉ tiêu biên chế. Bộ trưởng Ngoại giao trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án. Trên cơ sở đề án được phê duyệt, căn cứ yêu cầu hoạt động và quan hệ đối ngoại, sau khi trao đổi thống nhất với các cơ quan hữu quan, Bộ trưởng Ngoại giao quyết định cụ thể về cơ cấu tổ chức và nhân sự của từng lĩnh vực thuộc cơ quan đại diện, bao gồm các lĩnh vực: chính trị, đối ngoại; quốc phòng, an ninh; kinh tế, thương mại, công nghiệp, tài chính, đầu tư, du lịch, lao động, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số, nông nghiệp, môi trường, pháp luật; văn hóa, thông tin, báo chí, giáo dục, đào tạo, y tế; lãnh sự, công tác cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; hành chính, lễ tân, quản trị; và các lĩnh vực khác theo quy định pháp luật.
Quy trình thông qua và giải trình
Trước khi biểu quyết thông qua, các đại biểu đã nghe Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, thay mặt Chính phủ, trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật. Bộ trưởng cho biết, liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đại diện, Chính phủ đã tiếp thu đa số ý kiến về việc bổ sung và mở rộng chức năng nhiệm vụ để phù hợp với các văn kiện của Đảng. Theo đó, đã bổ sung một số lĩnh vực công tác như nông nghiệp, vận động ghi danh và công nhận di sản văn hóa, vấn đề chữ tiếng Việt; đồng thời bổ sung doanh nghiệp vào đối tượng được bảo hộ lãnh sự, và quy định về thời hạn thông báo trong trường hợp khẩn cấp hoặc theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Về kiện toàn cơ cấu tổ chức và nhân sự, Chính phủ đã bổ sung nguyên tắc điều chuyển biên chế giữa các cơ quan đại diện căn cứ vào yêu cầu nhiệm vụ và địa bàn công tác; bổ sung tiêu chí đại sứ cần có năng lực tổ chức thực hiện chuyển đổi số; chỉnh lý cụm từ về chức vụ và đặc thù thành chức vụ ngoại giao đặc biệt; bổ sung quy định kéo dài nhiệm kỳ đại sứ tối đa không quá 36 tháng. Đồng thời, các tiêu chuẩn, quy trình thủ tục công nhận chuyên gia sẽ được quy định tại Nghị định hướng dẫn chi tiết Nghị quyết số 250/2025 ngày 10/12/2025 của Quốc hội, hiện đang lấy ý kiến để Chính phủ thông qua.
