Thượng tướng, GS.TS Nguyễn Văn Thành nhận định trong bối cảnh mới, Hội Xuất bản Việt Nam đóng vai trò như một “bộ lọc” và “lá chắn” tư tưởng sắc bén cho xã hội. Ông là nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Phó chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận Trung ương nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Vai trò then chốt của Hội Xuất bản Việt Nam
Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư đặt ra yêu cầu mới về vị thế của ngành xuất bản, đưa ngành bước vào giai đoạn “tiến công văn hóa” để lan tỏa giá trị Việt ra thế giới; đồng thời, quyết tâm tạo ra một môi trường bản quyền sạch nhằm thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển. Trong bối cảnh ấy, vai trò không thể thay thế được của Hội Xuất bản Việt Nam càng được thể hiện rõ.
“Bộ lọc” và “lá chắn” sắc bén cho xã hội
Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Hội Xuất bản Việt Nam đóng vai trò như một “bộ lọc” và “lá chắn” sắc bén. Điều này mang ý nghĩa cốt lõi trong việc định hướng tư tưởng, dẫn dắt, đồng thời tạo ra sức đề kháng mạnh mẽ trước các luồng thông tin độc hại và văn hóa phẩm ngoại lai trên không gian mạng. Cụ thể, vai trò này được thể hiện qua những trọng tâm thiết yếu sau:
- Định hướng thông tin chính thống: Hội Xuất bản là cầu nối quy tụ các nhà xuất bản, người làm sách. Việc nâng cao năng lực của Hội giúp ngành xuất bản nhanh chóng chuyển đổi số, chủ động đưa các ấn phẩm lý luận, chính trị, văn hóa truyền thống lên không gian mạng với hình thức tiếp cận hiện đại (sách điện tử, audiobook).
- Xây dựng “hệ miễn dịch” văn hóa: Đứng trước các trào lưu độc hại hay tư tưởng phức tạp, các ấn phẩm do hệ thống thuộc Hội Xuất bản phát hành chính là công cụ giáo dục, bồi đắp tri thức và hệ giá trị cốt lõi (chân - thiện - mỹ) cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
- Tạo lập thế trận tư tưởng từ sớm, từ xa chủ động: Trước sự lấn át của các tập đoàn truyền thông xuyên biên giới, Hội đóng vai trò tham mưu và là cơ quan giám sát quan trọng. Các hoạt động của Hội giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời xuất bản phẩm mang nội dung xuyên tạc, phản động, lai căng núp bóng dưới mọi hình thức số hóa.
- Phát huy sức mạnh nội sinh dân tộc: Hội là lực lượng nòng cốt trong việc quảng bá các giá trị văn hóa tốt đẹp của 54 dân tộc Việt Nam ra thế giới. Việc nâng cao vai trò của Hội đồng nghĩa khẳng định bản sắc dân tộc, biến văn hóa thành “vũ khí mềm” trong công cuộc bảo vệ an ninh văn hóa và nền tảng tư tưởng của Đảng.
Phối hợp xử lý vi phạm bản quyền
Vi phạm bản quyền không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là về an ninh văn hóa - tư tưởng. Theo ông Nguyễn Văn Thành, Hội Xuất bản Việt Nam cần đóng vai trò là cầu nối chuyên môn quan trọng, cung cấp dữ liệu bản quyền, kỹ thuật và giám định xuất bản phẩm để hỗ trợ các cơ quan điều tra (công an, quản lý thị trường) truy quét, xử lý triệt để và răn đe đường dây in lậu trái pháp luật.
Các giải pháp cụ thể
- Giám định và cung cấp chứng cứ chuyên môn: Hội tập hợp các chuyên gia đầu ngành để thẩm định, phân biệt sách thật và sách giả/sách in lậu dựa trên chất liệu in, kỹ thuật trình bày, lỗi chính tả và các dấu hiệu bảo mật. Đồng thời cung cấp hồ sơ bản quyền gốc, giấy phép xuất bản và dữ liệu lưu chiểu cho cơ quan điều tra.
- Thiết lập mạng lưới cảnh báo sớm: Phối hợp các nhà xuất bản hội viên rà soát thị trường sách, đặc biệt trên sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada, TikTok Shop) và mạng xã hội, để phát hiện dấu hiệu bán sách giá rẻ bất thường. Xây dựng đường dây nóng tiếp nhận tin báo từ độc giả, tác giả và nhà xuất bản.
- Tham mưu đề xuất từ thực tiễn: Phối hợp các cơ quan quản lý nhà nước đánh giá thực trạng, kiến nghị xử lý hành vi in lậu là trộm cắp tài sản trí tuệ có tổ chức để áp dụng hình phạt đủ sức răn đe. Kiến nghị thể chế hóa trách nhiệm của Hội trong các văn bản luật liên quan.
- Phối hợp truyền thông và giáo dục pháp luật: Tổ chức tập huấn cho cơ quan điều tra về nhận diện thủ đoạn in lậu. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích độc giả nói không với sách lậu.
Thể chế hóa vai trò của Hội trong Luật Xuất bản
Chỉ thị 04 của Ban Bí thư nêu rõ: “Hội Xuất bản Việt Nam phát huy vai trò, trách nhiệm trong phát triển ngành xuất bản và văn hóa đọc”. Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, cần thể chế hóa nội dung này vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản thông qua các nội dung:
- Nhận thức đúng vai trò pháp luật và Nhà nước pháp quyền trong quản lý hoạt động xuất bản, đặt luật pháp lên vị trí tối cao, bảo vệ quyền con người, tham gia xây dựng chính sách.
- Hội chủ động kết nối các nhà xuất bản, cơ sở in và phát hành, định hướng nội dung, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm, tổ chức các hoạt động tôn vinh sách, lan tỏa văn hóa đọc.
- Xây dựng đội ngũ người làm xuất bản có chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp.
Xuất bản phải đóng vai trò “tiến công văn hóa”
Đối với cơ quan quản lý, cần sớm xây dựng Quy hoạch phát triển ngành xuất bản, in và phát hành theo hướng tinh gọn, chất lượng, hiện đại hóa. Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, tập trung kiểm tra, xử lý vi phạm bản quyền. Đối với nhà xuất bản, cần tập trung xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền Nghị quyết Đại hội XIV, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đồng thời, xuất bản phải chủ động dịch thuật, xuất bản sản phẩm ra thế giới, gia tăng sức mạnh mềm quốc gia trên không gian số. Chú trọng nâng cao chất lượng biên tập, quản trị nội bộ, ứng dụng công nghệ thông tin trong xuất bản điện tử.
Bạn đọc có thể gửi review sách về chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc” qua Email: books@znews.vn, kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
