Phát biểu kết luận Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI sáng 16/6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thống nhất nhận thức, trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện trong toàn bộ hệ thống các cơ quan tham gia công tác lập pháp.
Quan tâm đặc biệt đến hoàn thiện thể chế
Chủ tịch Quốc hội cho biết, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 19 về xây dựng pháp luật - lần đầu tiên có kết luận riêng về lĩnh vực này. Đến nhiệm kỳ khóa XVI, Bộ Chính trị tiếp tục có kết luận về xây dựng pháp luật, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với nhiệm vụ hoàn thiện thể chế.
Nâng cao chất lượng lập pháp, chống lợi ích nhóm
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, nhiệm kỳ khóa XVI đặt ra khối lượng công việc rất lớn với 192 nhiệm vụ xây dựng pháp luật, trong đó Chính phủ chủ trì phần lớn. Chất lượng luật phụ thuộc lớn vào khâu chuẩn bị ban đầu của Chính phủ, các bộ, ngành. Ông nhấn mạnh: “Muốn luật có chất lượng, hồ sơ phải đầy đủ, thủ tục phải bảo đảm, tiến độ phải đúng và nội dung phải tốt”.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu khắc phục triệt để hạn chế của nhiệm kỳ trước, đổi mới tư duy, phương thức, ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lồng ghép “lợi ích nhóm”, “lợi ích cục bộ” trong xây dựng pháp luật.
Kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng
Toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chủ tịch Quốc hội dẫn tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: pháp luật không chỉ quản lý cái đã có, mà còn mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn, mà còn kiến tạo tương lai.
Nhìn lại nhiệm kỳ XV: nhiều kết quả nhưng còn hạn chế
Chủ tịch Quốc hội khẳng định hoạt động lập pháp nhiệm kỳ XV đạt nhiều kết quả quan trọng, nổi bật là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật và ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế như chuẩn bị dự án luật chậm tiến độ, phải xin lùi thời gian trình; một số luật mới ban hành đã phải sửa đổi; tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết kéo dài.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chấm dứt tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư”. Khi trình luật phải đồng thời chuẩn bị nghị định, thông tư để luật có hiệu lực ngay. Ông nhấn mạnh: “Nếu không khắc phục triệt để, đây sẽ tiếp tục là điểm nghẽn trong tổ chức thi hành pháp luật”.
Khẩn trương triển khai nhiệm vụ lập pháp
Chủ tịch Quốc hội cho biết, từ nay đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ trong Chương trình lập pháp năm 2026; 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027; 26 nhiệm vụ năm 2028; 14 nhiệm vụ năm 2029. Ông đề nghị các cơ quan, bộ ngành khẩn trương xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai ngay việc rà soát, nghiên cứu theo Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 (hoàn thành trước 30/6/2026). Cơ quan không hoàn thành sẽ bị kiểm điểm nghiêm túc.
Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong chuẩn bị, trình dự án luật. Các dự án trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội phải do bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan báo cáo, trừ trường hợp Phó Thủ tướng được phân công. Điều này nhằm bảo đảm trách nhiệm chính trị, chuyên môn và chất lượng dự án luật.
Chính phủ chủ trì 171/192 nhiệm vụ lập pháp, cần khẩn trương rà soát, sửa đổi văn bản để tháo gỡ rào cản, phấn đấu tăng trưởng hai con số, vận hành thông suốt bộ máy ba cấp. Đồng thời, chủ động chuẩn bị dự án luật, nghị quyết để tổ chức kỳ họp không thường lệ khi có đủ nội dung, tránh dồn việc vào kỳ họp thường kỳ.
Lấy ý kiến thực chất, phối hợp chặt chẽ
Chủ tịch Quốc hội lưu ý các cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến đối tượng chịu tác động, khắc phục tình trạng văn bản khi xây dựng không có ý kiến góp ý nhưng ban hành lại gặp phản ứng. Cần phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu với các cơ quan Quốc hội để chuẩn bị kỹ hồ sơ dự án, tạo đồng thuận cao từ quá trình thẩm tra.
Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội phối hợp, tham gia ngay từ đầu, đồng thời theo dõi, đôn đốc, giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh giám sát ban hành văn bản quy định chi tiết, thi hành luật.
Tăng cường kiểm tra, giám sát
Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu Quốc hội chủ động nghiên cứu, quán triệt Kết luận của Bộ Chính trị, Đề án của Đảng ủy Quốc hội và Kế hoạch của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; phát hiện vướng mắc, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ; phối hợp nghiên cứu, rà soát, tổng kết, khảo sát thực tiễn.
Ban Nội chính Trung ương được Bộ Chính trị giao theo dõi thực hiện, cần tăng cường kiểm tra, giám sát, tham mưu kịp thời. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội đối với công tác xây dựng pháp luật.
Kỳ vọng vào nhiệm kỳ kiến tạo thể chế
Chủ tịch Quốc hội tin tưởng với tinh thần đổi mới, trách nhiệm cao của các cơ quan, tổ chức, sự vào cuộc quyết liệt của lãnh đạo các ban, bộ, ngành, công tác xây dựng pháp luật sẽ đạt nhiều kết quả tốt đẹp, góp phần tạo nên nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển. Hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, Việt Nam sẽ có hệ thống pháp luật chất lượng cao, đồng bộ, hiện đại, tiên tiến, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, phù hợp thực tiễn Việt Nam.
