Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội Thảo Luận Sửa Đổi Luật Công Chứng, Hướng Tới Giảm Bắt Buộc
Sáng ngày 2 tháng 3, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã tiến hành Phiên họp thứ 55. Tại phiên họp này, các đại biểu đã cho ý kiến về ba dự án luật quan trọng, bao gồm: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Đề Xuất Thu Hẹp Phạm Vi Công Chứng Bắt Buộc
Trong báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã đề xuất nghiên cứu và chỉnh lý quy định về tiêu chí đối với các giao dịch phải công chứng tại Điều 3 của Luật Công chứng hiện hành. Cụ thể, đề xuất này dựa trên việc cập nhật các quy định pháp luật hiện hành và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, nhằm thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng, đồng thời tăng cường công chứng tự nguyện. Mục tiêu là tạo thuận lợi và giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức và cá nhân.
Bên cạnh đó, Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu và cải tiến mô hình quản lý số lượng văn phòng công chứng theo đơn vị hành chính cấp xã một cách linh hoạt. Điều này nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức hoạt động chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời hướng đến thay đổi tư duy quản lý đối với các văn phòng công chứng. Mục đích là tránh cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm việc phân bố hài hòa, tránh tập trung quá nhiều văn phòng tại các địa bàn trung tâm, và nâng cao tính khách quan, khả thi, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý hoạt động công chứng.
Phát Biểu Của Phó Chủ Tịch Quốc Hội Nguyễn Khắc Định
Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh rằng Luật Công chứng mới được sửa đổi, nhưng do tổ chức bộ máy thay đổi, định hướng phân cấp, phân quyền và đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, nên vẫn cần tiếp tục sửa đổi. Ông định hướng rằng trong dự luật lần này, cần có quy định tiến tới thu hẹp phạm vi bắt buộc phải công chứng và mở ra hướng công chứng tự nguyện. Ông nói: "Một xã hội phát triển nên khuyến khích sự tự nguyện, còn cái bắt buộc phải rất hạn chế và khi bắt buộc thủ tục cũng phải thay đổi."
Ông Nguyễn Khắc Định đã dẫn chứng cụ thể về việc mua bán nhà đất, trong đó hợp đồng bất động sản lớn bắt buộc phải công chứng, có chữ ký của vợ, chồng và con cái trên 18 tuổi. Tuy nhiên, ông đặt vấn đề về việc bán một chiếc xe máy cũ với giá chỉ 5-7 triệu đồng, thậm chí 3-4 triệu đồng. Sau khi bán, người mua thường muốn sang tên đổi chủ để tránh các vấn đề pháp lý như tai nạn giao thông, nhưng thủ tục này hiện đang gặp nhiều vướng mắc.
Ông đặt câu hỏi: "Đi làm thủ tục sang tên đổi chủ lại bị hỏi hợp đồng đâu, mà hợp đồng thì phải công chứng, công chứng phải có vợ, chồng cùng ký tên vào. Đăng ký xe máy mà cũng bắt cả vợ cả chồng phải ký vào trong khi đăng ký xe máy tên có một người thôi, vậy, có cần phải công chứng không?"
Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng chỉ cần "bên mua và bên bán ra cơ quan công an kê khai về việc mua bán xe, công an cấp cho họ đăng ký mới, không cần phải công chứng, trừ trường hợp ô tô có giá trị lớn liên quan đến thuế." Ông nhấn mạnh đây là một vướng mắc cần được giải quyết và đề nghị luật sửa đổi lần này nên có quy định theo hướng giảm dần mức độ bắt buộc công chứng, đồng thời đơn giản hóa thủ tục.
Ông nêu ví dụ: "Bán xe máy có mấy triệu bạc mà bắt cả 2 vợ chồng phải ký. Như nhà tôi có xe máy cho đứa cháu, muốn sang tên cho cháu, ra thay đổi tên, người ta yêu cầu phải có hợp đồng và đến nay vẫn chưa sang tên được, trong khi đó các phương tiện ô tô, xe máy rất cần sang tên. Cái này bỏ được thì tốt, còn nếu có cần công chứng thì tên ai người đó công chứng."
Ông Nguyễn Khắc Định cũng nhấn mạnh rằng thủ tục công chứng phải nhanh gọn, rõ ràng, rành mạch và thuận lợi. Ông đề xuất rằng khi có hệ thống cơ sở dữ liệu, "công chứng ở đâu cũng được", không nhất thiết phải theo địa giới hành chính, tương tự như việc thông tuyến bảo hiểm y tế đã được thực hiện thành công. Ông kết luận: "Luật Bảo hiểm y tế vừa rồi sửa quy định về thông tuyến, nhân dân rất phấn khởi."
