Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tại phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 14/7. Theo đó, Chính phủ đề xuất bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ.
Nhà nước bồi thường khi không bảo vệ kịp thời
Ông Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, quyền được Nhà nước bồi thường khi có thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra là quyền Hiến định. Dự thảo luật quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của Luật Tố cáo và pháp luật khác có liên quan.
Theo dự thảo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công. Người thân bao gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
Ý kiến thẩm tra về khái niệm “tiêu cực”
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban và một số cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành bổ sung nội dung này để thể chế Quy định 231 của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, một số ý kiến băn khoăn vì một số luật đã đề cập đến từ “tiêu cực” nhưng chưa làm rõ nội hàm; biện pháp “bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực” chưa được quy định cụ thể trong văn bản quy phạm pháp luật nào.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị sửa đổi các luật liên quan để quy định nội hàm pháp lý của từ “tiêu cực”, cơ chế pháp lý “bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực” nhằm bảo đảm cơ sở thực hiện bồi thường cho các đối tượng này và người thân trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Mở rộng trách nhiệm bồi thường trong lĩnh vực thuế
Dự thảo luật cũng đề xuất mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị chưa mở rộng và giữ nguyên quy định hiện hành.
Miễn trách nhiệm hoàn trả cho đổi mới sáng tạo
Về miễn trách nhiệm hoàn trả, dự thảo bổ sung quy định: “Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại quyết định miễn hoàn trả khi người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý và thuộc trường hợp thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền cho phép và được cấp có thẩm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung”.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng quy định này chưa bảo đảm tính thống nhất với các văn bản của Đảng và một số luật đã quy định về trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, dân sự. Ông Phan Chí Hiếu đề nghị: “Chỉnh lại quy định nêu trên để tránh tạo ra nhiều thủ tục trong việc xét duyệt trường hợp miễn hoàn trả, gây kéo dài thời gian và áp lực tâm lý cho người thi hành công vụ”.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến và xem xét thông qua tại kỳ họp không thường lệ dự kiến khai mạc vào đầu tháng 8 tới.
