Trong quá trình góp ý dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH), nhiều địa phương kiến nghị giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu xuống dưới 15 năm để được hưởng lương hưu. Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cho biết không tiếp thu đề xuất này.
Bộ Nội vụ từ chối giảm thời gian đóng BHXH
UBND tỉnh Lạng Sơn đề nghị tiếp tục nghiên cứu lộ trình rút ngắn thời gian đóng BHXH tối thiểu xuống dưới 15 năm, nhằm tạo điều kiện cho người tham gia BHXH muộn vẫn có cơ hội nhận lương hưu khi hết tuổi lao động. Tuy nhiên, Bộ Nội vụ không tiếp thu ý kiến này.
Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh thời gian đóng BHXH tối thiểu cần được xem xét trên cơ sở khả năng cân đối Quỹ BHXH. Bộ Nội vụ nhấn mạnh rằng quy định về thời gian đóng tối thiểu mới được điều chỉnh từ 20 năm xuống 15 năm theo Luật BHXH hiện hành (Luật số 41/2024/QH15). Do đó, cần có thêm thời gian để đánh giá tác động của chính sách trước khi xem xét tiếp tục rút ngắn.
Đề xuất sửa cách tính lương hưu và tỷ lệ hưởng
Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên đề nghị hoàn thiện quy định về chế độ hưu trí đối với một số nhóm đặc thù như giáo viên mầm non; rà soát, sửa đổi các quy định về trợ cấp hưu trí xã hội và trợ cấp tuất hằng tháng để bảo đảm đồng bộ; đồng thời bổ sung quy định xử lý trường hợp người lao động đã hưởng BHXH một lần nhưng sau đó phát sinh truy đóng BHXH.
Bộ Nội vụ tiếp thu nội dung rà soát các quy định liên quan đến trợ cấp hưu trí xã hội và trợ cấp tuất hằng tháng, đồng thời cho biết sẽ nghiên cứu, hoàn thiện các quy định có liên quan.
UBND tỉnh Lâm Đồng đề nghị sửa đổi cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu theo hướng khuyến khích người lao động tham gia BHXH lâu dài, qua đó vừa giảm áp lực lên Quỹ BHXH, vừa giúp người lao động được hưởng mức lương hưu cao hơn. Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cho rằng việc thay đổi tỷ lệ tính lương hưu sẽ tác động lớn đến quyền lợi của người lao động nên cần được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng trước khi xem xét sửa đổi.
Kiến nghị thống nhất tỷ lệ hưởng giữa nam và nữ
UBND tỉnh Điện Biên kiến nghị sửa đổi Điều 66 Luật BHXH theo hướng áp dụng công thức tính tỷ lệ hưởng lương hưu thống nhất giữa lao động nam và lao động nữ. Theo địa phương này, quy định hiện hành lao động nữ được hưởng tỷ lệ 45% sau 15 năm đóng BHXH, trong khi lao động nam phải đóng 20 năm mới đạt cùng mức hưởng, chưa bảo đảm nguyên tắc bình đẳng và tương xứng giữa mức đóng với mức hưởng.
Bộ Nội vụ cho rằng việc thay đổi tỷ lệ tính lương hưu có ảnh hưởng lớn đến người lao động nên cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá toàn diện.
Ngăn tình trạng trục lợi BHXH một lần
Một số địa phương đề nghị bổ sung quy định về cách tính mức hưởng BHXH một lần. Cụ thể, khi tính mức hưởng, nếu cả giai đoạn trước và sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu đều có tháng lẻ thì số tháng lẻ của giai đoạn trước được chuyển sang giai đoạn sau để tính hưởng.
Theo ý kiến góp ý, hiện có nhiều trường hợp người lao động đã đủ điều kiện nghỉ hưu sớm do làm nghề nặng nhọc, độc hại hoặc bị suy giảm khả năng lao động nhưng vẫn tiếp tục làm việc, dẫn đến mức trợ cấp một lần khi nghỉ hưu tăng cao. Điều này có thể tạo động cơ kéo dài thời gian làm việc sau khi đủ điều kiện nghỉ hưu để hưởng mức trợ cấp có lợi hơn.
Ngoài ra, Sở Nội vụ tỉnh Lai Châu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về cách xác định mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu đối với người hưởng lương theo chế độ do Nhà nước quy định nhưng bị giảm lương trong những năm cuối do thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Bộ Nội vụ không tiếp thu đề xuất này, cho biết Nghị định số 158/2025/NĐ-CP đã có quy định xử lý đối với một số trường hợp đặc biệt nên chưa đặt vấn đề sửa đổi trong dự thảo luật.
