Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến về Dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm định xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ, thay thế QCVN 122:2024/BGTVT. Một trong những nội dung gây tranh cãi là quy định siết chặt tiêu chuẩn hệ thống còi ô tô: xe có âm lượng còi dưới 87 dB(A) hoặc trên 112 dB(A) sẽ bị đánh giá không đạt kiểm định, buộc chủ phương tiện phải khắc phục trước khi cấp giấy chứng nhận đăng kiểm.
Thay đổi đáng kể so với quy định hiện hành
Theo quy định hiện tại, còi quá to hoặc quá nhỏ nhưng vẫn hoạt động thường chỉ bị xếp vào khiếm khuyết nhẹ hoặc không đáng kể, chưa phải nguyên nhân khiến xe bị trượt đăng kiểm. Tuy nhiên, dự thảo mới xếp khiếm khuyết này là nghiêm trọng, có thể khiến xe bị từ chối kiểm định.
QCVN 122:2024/BGTVT hiện chỉ tập trung vào tình trạng hoạt động của còi: có phát ra âm thanh, có bị hỏng hay lắp đặt sai quy định. Dự thảo mới bổ sung tiêu chí cường độ âm thanh, đồng nghĩa xe dù còi hoạt động bình thường nhưng âm lượng ngoài ngưỡng 87–112 dB(A) vẫn có thể bị từ chối.
Một chuyên gia ô tô cho biết, về kỹ thuật, giới hạn âm lượng còi có cơ sở: còi quá nhỏ giảm hiệu quả cảnh báo, còi quá lớn gây ô nhiễm tiếng ồn và nguy cơ mất an toàn. Mức 87 dB tương đương tiếng ồn máy hút bụi, 112 dB gần ngưỡng máy bay cất cánh ở khoảng cách gần. Còi dưới 87 dB không đủ cảnh báo, trên 112 dB ảnh hưởng thính giác và sức khỏe cộng đồng.
Phương pháp đo âm lượng còi và những băn khoăn
Quy trình đo hiện nay: micro đo đặt cách đầu xe 7 mét, độ cao 0,5–1,5 mét so với mặt đất; xe ở chế độ không tải; còi kích hoạt liên tục; kết quả là giá trị trung bình nhiều lần đo. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia băn khoăn về phương pháp xác định ngưỡng.
Anh Nguyễn Minh Đức, kinh doanh ô tô tại TP.HCM, chia sẻ: “Âm lượng còi phụ thuộc nhiều yếu tố: khoảng cách đặt thiết bị, góc đo, độ cao micro, tiếng ồn môi trường, tình trạng động cơ, sai số thiết bị. Chỉ cần thay đổi vị trí đo hoặc điều kiện môi trường, kết quả có thể chênh lệch vài dB(A). Với quy định mới, chỉ cần vượt hoặc thấp hơn ngưỡng vài đơn vị cũng đủ khiến phương tiện không đạt đăng kiểm. Đó là điều khiến nhiều người lo lắng.”
Ông Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Ô tô Vận tải TP.HCM, góp ý: “Tại nhiều quốc gia như Đức, Nhật Bản hay phần lớn bang Mỹ, kiểm định định kỳ chủ yếu kiểm tra còi có hoạt động bình thường, có bị thay đổi trái phép không. Việc đo chính xác cường độ âm thanh thường chỉ áp dụng khi chứng nhận kiểu loại hoặc nghi ngờ xe bị cải tạo. Cường độ âm thanh có thể giảm theo thời gian do điện áp ắc quy, oxy hóa, tuổi thọ linh kiện, điều kiện môi trường, không đồng nghĩa chủ xe cố tình vi phạm. Nếu xe dùng còi nguyên bản nhưng âm lượng giảm vài dB sau nhiều năm mà bị từ chối đăng kiểm, sẽ phát sinh câu hỏi về tính hợp lý.”
Kiến nghị chuẩn hóa quy trình đo
Ông Lê Trung Tính kiến nghị: nếu quy định được ban hành, quy chuẩn cần quy định cụ thể quy trình đo: khoảng cách đặt thiết bị, vị trí đo, điều kiện môi trường, số lần đo, cách lấy kết quả và sai số cho phép. Chỉ khi quy trình đo được chuẩn hóa, kết quả kiểm định mới thống nhất giữa các trung tâm, tránh tình trạng cùng một chiếc xe nhưng mỗi nơi cho kết quả khác nhau.
