Bộ Công an đang lấy ý kiến về dự thảo chính sách cho dự án Bộ luật Hình sự 2026 (sửa đổi), trong đó đề xuất xử lý hình sự các hành vi liên quan đến tội phạm mạng như phát tán deepfake, rửa tiền bằng tiền điện tử, thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi. Việc bổ sung các tội danh mới nhằm bảo đảm tính bao quát, toàn diện của Bộ luật Hình sự, tránh bỏ lọt tội phạm, giải quyết các vấn đề bức xúc trong nhân dân và phù hợp với thực tiễn.
Deepfake – công cụ tội phạm nguy hiểm
Deepfake có khả năng giả mạo khuôn mặt, giọng nói, dễ dàng trở thành phương tiện cho tội phạm mạng. Thực tế đã ghi nhận nhiều vụ việc sử dụng deepfake để phạm tội, như trường hợp bị can Lê Trung Khoa dùng deepfake làm giả giọng nói, hình ảnh lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Ngoài ra, các đối tượng lừa đảo trực tuyến còn dùng deepfake để chuyển đổi giới tính nhằm mục đích lừa đảo.
Các hành vi mới được đề xuất
Bên cạnh deepfake, Bộ Công an đề xuất bổ sung nhiều hành vi xâm phạm lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông, bao gồm: gián điệp mạng, chiến tranh mạng, khủng bố mạng, xâm phạm hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia. Các hành vi lạm dụng tình dục trẻ em như quay bộ phận nhạy cảm, chat sex; giao dịch trái phép tiền ảo, tài sản ảo; thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân trái quy định; lập trình và sử dụng AI để thực hiện tội phạm cũng được đề xuất xử lý hình sự.
Theo Bộ Công an, tội phạm truyền thống ngày càng gia tăng tính nguy hiểm, có tổ chức và xuyên quốc gia. Nhiều hành vi trong lĩnh vực công nghệ cao, môi trường, tài chính tiền tệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có quy định pháp luật hình sự tương ứng để điều chỉnh và xử lý kịp thời.
Thực tiễn xử lý vi phạm trên không gian mạng
Gần đây, Công an tỉnh Thái Nguyên tăng cường xử lý hành vi đăng tải, bình luận thông tin sai sự thật trên mạng xã hội. Phòng An ninh mạng Công an Hà Nội đã xử phạt trường hợp dùng AI tạo ảnh người ngất tại cây xăng, cũng như xử phạt hai người đăng tin bán nhà ở xã hội trên Facebook. Các vụ việc này cho thấy sự cần thiết của việc bổ sung quy định hình sự về tội phạm mạng.
