Chiều 29/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất bổ sung loại hình chung cư có thời hạn, cùng với các quy định về xác lập quyền sở hữu tài sản của người dân và xử lý trường hợp nhà chung cư bị phá dỡ.
Bổ sung chương mới về nhà ở cho thuê
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự án luật bổ sung một chương hoàn toàn mới về phát triển nhà ở cho thuê. Chương này quy định chi tiết về đối tượng được thuê, các hình thức phát triển thông qua vốn Nhà nước và vốn ngoài Nhà nước, cùng các yêu cầu về đất, thủ tục đầu tư dự án. Theo Bộ trưởng, việc bổ sung này nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng đa dạng của người dân, đặc biệt là tại các đô thị lớn.
Chung cư có thời hạn: Cơ chế mới cho quyền sở hữu
Đáng chú ý, dự thảo luật lần đầu tiên đưa ra khái niệm chung cư có thời hạn. Theo giải trình, loại hình này cho phép xác lập quyền sở hữu tài sản của người dân trong một khoảng thời gian nhất định, đồng thời quy định rõ cơ chế xử lý khi nhà chung cư thuộc diện phải phá dỡ. Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh: "Đây là giải pháp để giải quyết tình trạng nhà chung cư cũ nát, hết niên hạn sử dụng mà chưa có cơ chế xử lý dứt điểm, ảnh hưởng đến quyền lợi của cư dân."
Tranh luận về 'nhà có mục đích lưu trú'
Một nội dung gây tranh cãi là việc bổ sung quy định về phát triển, quản lý và vận hành loại hình “nhà có mục đích lưu trú”. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi luật, nhưng đề nghị cân nhắc không đưa loại hình này vào Luật Nhà ở. Ông Phan Chí Hiếu lý giải: "Các loại hình bất động sản này về bản chất là kinh doanh dịch vụ lưu trú, không gắn với bản chất của nhà ở là để ở và phục vụ nhu cầu sinh hoạt gia đình. Chúng tôi đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ lưỡng các khó khăn, vướng mắc để tránh chồng chéo với các luật khác."
Yêu cầu bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo, bảo đảm thiết kế công cụ quản lý hiệu quả, phù hợp với Hiến pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật. Ông đặc biệt lưu ý: "Phải rà soát các quy định về phát triển nhà ở, tránh chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư dàn trải, không có trọng tâm. Cần có cơ chế kiểm soát phù hợp để bảo đảm đúng đối tượng được thụ hưởng." Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu làm rõ cơ chế chính sách gắn với từng loại nhà ở như nhà ở xã hội, nhà ở thuê mua trả góp, tránh sự nhầm lẫn.
Bối cảnh hoàn thiện pháp luật về bất động sản
Việc sửa đổi Luật Nhà ở nằm trong tổng thể hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, nhà ở, đầu tư, xây dựng và tài chính. Trước đó, nhiều chính sách mới về chung cư và bất động sản đã có hiệu lực từ tháng 8/2024, bao gồm Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Quốc hội đã xem xét cho phép các luật này có hiệu lực sớm từ ngày 1/8/2024, nhằm tháo gỡ kịp thời các vướng mắc cho thị trường. Theo thống kê của Bộ Xây dựng, hiện cả nước có hơn 2.000 chung cư cũ cần được cải tạo hoặc phá dỡ, nhưng quy trình còn nhiều bất cập. Việc bổ sung loại hình chung cư có thời hạn được kỳ vọng sẽ giải quyết bài toán này, đồng thời thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển minh bạch và bền vững hơn.
