Bộ Xây dựng vừa công bố dự thảo sửa đổi Nghị định 85/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kiến trúc, trong đó đề xuất bỏ kỳ thi sát hạch để cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc, thay bằng hình thức xét hồ sơ. Đề xuất này đang được lấy ý kiến góp ý từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Nội dung đề xuất
Theo dự thảo, việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc sẽ được thực hiện theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm phiền hà cho người hành nghề. Cụ thể, thay vì phải trải qua kỳ thi sát hạch như hiện nay, kiến trúc sư chỉ cần nộp hồ sơ đáp ứng các điều kiện theo quy định là được xét cấp chứng chỉ.
Điều kiện cấp chứng chỉ bao gồm: có bằng đại học trở lên về kiến trúc; có thời gian thực hành thiết kế kiến trúc tối thiểu theo quy định; đạt yêu cầu về sức khỏe và không đang trong thời gian bị cấm hành nghề theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Lý do đề xuất
Lý do được Bộ Xây dựng đưa ra là để cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí và thời gian cho kiến trúc sư. Kỳ thi sát hạch hiện tại được đánh giá là không thực sự cần thiết, gây áp lực không nhỏ lên người hành nghề, trong khi chất lượng hành nghề đã được kiểm soát thông qua quá trình đào tạo và thực hành.
Theo thống kê, hiện cả nước có khoảng 20.000 kiến trúc sư đang hành nghề, nhưng chỉ có khoảng 30% trong số đó có chứng chỉ hành nghề. Việc bỏ sát hạch được kỳ vọng sẽ khuyến khích nhiều kiến trúc sư tham gia xin cấp chứng chỉ, qua đó nâng cao tính chuyên nghiệp và trách nhiệm của đội ngũ hành nghề kiến trúc.
Phản ứng của giới chuyên môn
Nhiều kiến trúc sư và chuyên gia trong lĩnh vực kiến trúc đã bày tỏ sự đồng tình với đề xuất này. Ông Nguyễn Văn A, một kiến trúc sư có 15 năm kinh nghiệm tại TP.HCM, chia sẻ: "Việc bỏ thi sát hạch là hợp lý, vì kiến thức chuyên môn đã được đào tạo bài bản ở trường đại học, còn kinh nghiệm thực tế sẽ được đánh giá qua quá trình làm việc. Thi cử thêm chỉ gây tốn kém và căng thẳng không cần thiết."
Tuy nhiên, cũng có ý kiến lo ngại rằng việc bỏ sát hạch có thể làm giảm chất lượng hành nghề, nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ khác. Một số chuyên gia đề xuất nên thay thế bằng hình thức đánh giá năng lực định kỳ hoặc yêu cầu cập nhật kiến thức liên tục để đảm bảo kiến trúc sư luôn nắm bắt được các quy định và công nghệ mới.
Quy trình cấp chứng chỉ dự kiến
Theo dự thảo, Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố sẽ là cơ quan tiếp nhận hồ sơ và thẩm định. Hồ sơ bao gồm đơn đề nghị, bản sao bằng cấp, chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ (nếu có), sơ yếu lý lịch và giấy chứng nhận sức khỏe. Thời gian giải quyết dự kiến không quá 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Chứng chỉ hành nghề kiến trúc sẽ có giá trị trong 5 năm, sau đó phải gia hạn. Việc gia hạn cũng được đề xuất đơn giản hóa, không phải thi lại mà chỉ cần xác nhận hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức chuyên môn định kỳ.
Tác động đến thị trường
Giới quan sát cho rằng, nếu đề xuất được thông qua, thị trường kiến trúc sẽ sôi động hơn khi nhiều kiến trúc sư có điều kiện hành nghề hợp pháp. Điều này cũng giúp các công ty kiến trúc dễ dàng tuyển dụng nhân sự có chứng chỉ, đáp ứng yêu cầu của các dự án lớn.
Bên cạnh đó, việc bỏ sát hạch còn giúp giảm tải cho các cơ quan quản lý nhà nước, tiết kiệm ngân sách tổ chức thi. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành để đảm bảo chất lượng hành nghề không bị suy giảm, đặc biệt trong bối cảnh ngành xây dựng đang phát triển nhanh.
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo đến hết tháng 3/2025. Sau khi hoàn thiện, dự thảo sẽ được trình Chính phủ xem xét ban hành trong năm nay.
