Trên các hội nhóm và diễn đàn mạng xã hội gần đây, thông tin về một trường hợp xe taxi 7 chỗ vi phạm trên tuyến cao tốc Phan Thiết - Vĩnh Hảo với tổng mức phạt lên tới 118,5 triệu đồng đã được chia sẻ rộng rãi. Theo Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6, Cục CSGT), tài xế điều khiển ô tô mang biển kiểm soát 50E-585.24 đã vi phạm nhiều lỗi, bao gồm: chạy quá tốc độ, không có giấy phép lái xe và không có giấy chứng nhận đăng ký xe.
Nhiều người đặt câu hỏi: "Tại sao một chiếc xe taxi đang kinh doanh vận tải lại có thể mắc lỗi không có đăng ký xe?", "Nếu không có đăng ký, làm sao có thể đi đăng kiểm hay cấp phù hiệu?"... Thậm chí, không ít ý kiến cho rằng mức phạt này quá cao và có thể có sự nhầm lẫn. Tuy nhiên, khi đối chiếu với các quy định pháp lý của Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), quy trình xử lý của lực lượng chức năng hoàn toàn chính xác.
Quy trình xử lý và kiểm tra giấy tờ xe
Cụ thể, căn cứ theo điểm a, khoản 3, điều 48 của Nghị định 168, tại thời điểm kiểm tra, nếu người điều khiển phương tiện không xuất trình được các loại giấy tờ theo quy định (bao gồm cả bản giấy và thông tin đã được tích hợp trên ứng dụng định danh điện tử VNeID), lực lượng CSGT sẽ mặc định lập biên bản vi phạm hành chính đối với người điều khiển về hành vi "không có" các loại giấy tờ đó.
Như vậy, nếu không thể chứng minh hoặc xuất trình ngay tại chỗ, lực lượng chức năng không có cơ sở để phân biệt giữa việc tài xế sơ suất quên mang hay hoàn toàn không có giấy tờ pháp lý. Khi đó, CSGT buộc phải áp dụng lỗi nặng nhất là "không có giấy tờ" và tiến hành tạm giữ phương tiện. Theo quy định, thời hạn tạm giữ sẽ được ghi rõ trên biên bản.
Số tiền đóng phạt thực tế có thể ít hơn
Trong trường hợp kể trên, nếu tài xế chứng minh và xuất trình được giấy chứng nhận đăng ký xe, giấy phép lái xe theo quy định tại điểm b, khoản 3, điều 48 của Nghị định 168, bốn lỗi liên quan đến xuất trình giấy tờ sẽ được giảm nhẹ hơn.
Thứ nhất, lỗi tài xế không có giấy chứng nhận đăng ký xe sẽ chuyển thành lỗi "không mang theo", mức phạt giảm từ 2,5 triệu đồng xuống chỉ còn từ 300.000 đến 400.000 đồng theo quy định tại điểm b, khoản 3, điều 18. Thứ hai, lỗi tài xế không có giấy phép lái xe vốn bị phạt 19 triệu đồng giảm xuống còn từ 300.000 đến 400.000 đồng, căn cứ theo điểm a, khoản 3, điều 18.
Quan trọng hơn, cũng theo điểm b, khoản 3, điều 48, nếu tài xế điều khiển phương tiện kinh doanh vận tải xuất trình được các giấy tờ thì chủ phương tiện sẽ không bị xử phạt. Như vậy, chủ phương tiện có thể không phải đóng khoản phạt 92 triệu đồng đối với hai lỗi: giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển (phạt 58 triệu đồng theo điểm i, khoản 14, điều 32) và đưa phương tiện không có đăng ký xe tham gia giao thông (phạt 34 triệu đồng theo điểm a, khoản 12, điều 32).
Nhìn chung, mức phạt thực tế nếu tài xế xuất trình được giấy tờ trong thời hạn chờ giải quyết sẽ thấp hơn rất nhiều so với con số ban đầu ghi trong biên bản. Tuy nhiên, cần lưu ý về ranh giới thời gian. Căn cứ theo điểm d, khoản 3, điều 48 của Nghị định 168, nếu quá thời hạn hẹn giải quyết mà tài xế mới xuất trình được giấy tờ, cơ quan chức năng sẽ không chấp nhận việc giảm nhẹ và người vi phạm buộc phải đóng trọn vẹn số tiền phạt đối với các lỗi "không có" như biên bản đã lập ban đầu.
