Viện KSND tối cao đang lấy ý kiến dự thảo hồ sơ chính sách dự án bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự với thời hạn tối đa 3 năm. Nếu người vi phạm khắc phục toàn bộ hậu quả, họ có thể được miễn trách nhiệm hình sự.
Cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự
Theo dự thảo, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự là tạm thời chưa truy cứu trong một thời gian để tạo điều kiện cho người thực hiện tội phạm khắc phục hậu quả, không phải xóa bỏ trách nhiệm hình sự. Mục đích nhằm tăng hiệu quả thu hồi tài sản, cứu các dự án còn có thể khắc phục, đồng thời tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ bị hình sự hóa trong thực thi nhiệm vụ.
Viện KSND tối cao đề xuất cơ quan, người tiến hành tố tụng xem xét tạm hoãn đối với người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, bị can, bị cáo nếu họ có đơn và thuộc trường hợp quy định tại bộ luật Hình sự. Người được tạm hoãn phải có văn bản cam kết về phương án, tiến độ khắc phục hậu quả, cùng tài liệu chứng minh khả năng thực hiện.
Điều kiện và thời hạn tạm hoãn
Người được tạm hoãn phải có mặt theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội, không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật, không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tẩu tán tài sản liên quan. Nếu có đủ căn cứ, cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án hoặc hoãn phiên tòa.
Thời hạn tạm hoãn do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định, tối đa không quá 2 năm, trường hợp cần thiết có thể gia hạn 1 lần không quá 1 năm. Như vậy tổng thời gian tạm hoãn tối đa là 3 năm.
Kết quả sau thời gian tạm hoãn
Trong thời hạn tạm hoãn, nếu người được tạm hoãn khắc phục toàn bộ hậu quả, cơ quan tiến hành tố tụng ra ngay quyết định không khởi tố vụ án, đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án hoặc ra bản án miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt. Nếu chỉ khắc phục một phần hoặc vi phạm cam kết, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định phục hồi giải quyết nguồn tin, phục hồi điều tra, phục hồi vụ án hoặc mở lại phiên tòa.
Đề xuất của Bộ Công an về tạm hoãn truy cứu
Trước đó, tại dự thảo bộ luật Hình sự, Bộ Công an cũng đề xuất cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, thống nhất với nội dung tại dự thảo chính sách bộ luật Tố tụng hình sự. Theo đề xuất, tạm hoãn không áp dụng đại trà mà chỉ dành cho nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế (chương XVIII bộ luật Hình sự). Người được tạm hoãn phải đáp ứng đồng thời 3 điều kiện: gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không tham nhũng; các dự án phải có khả năng, phương án và điều kiện khắc phục, mang lại hiệu quả.
