Viện Kiểm sát rút kinh nghiệm vụ án hủy hoại tài sản liên quan tranh chấp đất đai
Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, vừa ra thông báo rút kinh nghiệm đối với vụ án hủy hoại tài sản do Vũ Văn Viển thực hiện tại Đắk Nông cũ, nay là tỉnh Lâm Đồng. Vụ án này nổi bật với những diễn biến phức tạp liên quan đến tranh chấp đất đai và giấy tờ giả mạo.
Vướng lao lý vì chặt cây cà phê ngăn vợ cũ bán đất
Năm 2011, ông Vũ Văn Viển và vợ là bà Nguyễn Thị Dung đã mua một thửa đất rẫy tại huyện Đắk G’Long, tỉnh Đắk Nông, để trồng cây cà phê, nhưng chưa được cấp sổ đỏ chính thức. Do mâu thuẫn trong cuộc sống hôn nhân, tháng 4 năm 2016, Tòa án Nhân dân huyện Đắk G’Long đã ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn giữa hai người, với tài sản chung được tự thỏa thuận.
Khoảng 5 tháng sau, bà Dung đã bán thửa đất rẫy này cho ông Đỗ Phước Trung và ông Nguyễn Ngọc Ẩn với giá 790 triệu đồng. Đầu năm 2018, ông Viển muốn ngăn cản việc mua bán nên đã thuê người đến rẫy, tuyên bố đó là đất của mình, và chỉ đạo cưa hơn 450 cây cà phê. Khoảng tháng 8 năm 2018, bà Dung đã đưa cho ông Ẩn một giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả.
Cuối năm 2018, ông Viển cùng một số người tiếp tục đến rẫy chặt cây cà phê. Ông Viển bị cáo buộc gây thiệt hại cho ông Ẩn hơn 100 triệu đồng, dẫn đến việc bị bắt tạm giam 3 tháng trước khi được cho tại ngoại.
Diễn biến pháp lý kéo dài với nhiều phiên tòa
Vụ án đã trải qua 2 phiên tòa hình sự sơ thẩm và 2 phiên tòa hình sự phúc thẩm. Ngoài ra, còn có một phiên tòa sơ thẩm dân sự về tranh chấp thửa đất giữa ông Viển, bà Dung với những người mua đất là ông Trung và ông Ẩn.
Năm 2021, Tòa án Nhân dân tỉnh Đắk Nông đã mở phiên tòa sơ thẩm lần đầu, xử phạt bị cáo Vũ Văn Viển 2 năm 6 tháng tù về tội "hủy hoại tài sản". Sau đó, bị cáo kháng cáo kêu oan. Năm 2022, Tòa án Nhân dân cấp cao tại TP.HCM xét xử phúc thẩm, đã hủy bản án sơ thẩm và giao hồ sơ về để điều tra lại.
Tháng 9 năm 2025, Tòa phúc thẩm Tòa án Nhân dân tối cao tại TP.HCM xét xử phúc thẩm lần 2 tiếp tục tuyên hủy bản án sơ thẩm của Tòa án Nhân dân tỉnh Đắk Nông, giao hồ sơ về cho cấp sơ thẩm xét xử trở lại.
Viện kiểm sát rút kinh nghiệm những gì?
Theo thông báo, Viện Kiểm sát đã chỉ ra một số vấn đề cần rút kinh nghiệm. Cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ tài liệu chứng cứ để chứng minh hành vi phạm tội của bị cáo theo khoản 1 điều 358 Bộ luật Tố tụng Hình sự. Cụ thể, tòa án cấp sơ thẩm đã không thu thập đầy đủ các tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ án dân sự để xác định rõ quyền sở hữu đất và tài sản.
Ngoài ra, cấp phúc thẩm cho rằng có dấu hiệu làm giả văn bản thỏa thuận phân chia tài sản và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà bà Nguyễn Thị Dung nhờ người làm. Giấy chứng nhận này đã được xác định là giả, nên cần phải xem xét, xử lý. Thủ tục khám nghiệm hiện trường cũng được tiến hành không đúng thời gian, không đúng thành phần, không đúng hiện trạng, và không đúng bản ảnh.
Tại phiên tòa phúc thẩm lần 2, người bị hại là ông Nguyễn Ngọc Ẩn xác định ông không tố cáo bị cáo Viển mà chỉ làm đơn thưa bà Nguyễn Thị Dung về việc mua bán đất. Tuy nhiên, cơ quan tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm đã không thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ có liên quan để xác định hành vi phạm tội của bị cáo.
Kết quả từ vụ án dân sự và tác động đến vụ hình sự
Trong thời gian này, phát sinh vụ án dân sự về tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Tháng 11 năm 2022, Tòa án Nhân dân huyện Đắk G'Long, tỉnh Đắk Nông đã tuyên xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Vũ Văn Viển; tuyên bố vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Dung với ông Đỗ Phước Trung và ông Nguyễn Ngọc Ẩn. Đồng thời, buộc ông Trung và ông Ẩn phải trả lại diện tích đất rẫy cho ông Viển và bà Dung.
Sau xét xử sơ thẩm, bản án dân sự bị bà Nguyễn Thị Dung và ông Nguyễn Ngọc Ẩn kháng cáo. Hiện nay, Tòa án Nhân dân tỉnh Đắk Nông (nay là tỉnh Lâm Đồng) đang thụ lý giải quyết theo trình tự phúc thẩm và đã tạm đình chỉ để chờ kết quả giải quyết đối với vụ án hình sự nêu trên.
Từ những phân tích này, Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM đã thông báo đến các viện kiểm sát địa phương trong khu vực nghiên cứu rút kinh nghiệm chung, nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự.
