Vụ Án Chuyển Nhượng Đất Vàng 39-39B Bến Vân Đồn: 32 Bị Cáo Sắp Hầu Tòa
Theo lịch trình, vào ngày 7/4 tới, Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đưa ra xét xử 32 bị cáo trong vụ án sai phạm liên quan đến việc "sang tay" khu đất vàng 39 – 39B bến Vân Đồn, từ tài sản công sang doanh nghiệp tư nhân. Vụ việc này đã gây chấn động dư luận do mức độ phức tạp và thiệt hại lớn đối với ngân sách nhà nước.
Các Bị Cáo và Tội Danh
Trong số các bị cáo, bà Nguyễn Thị Như Loan, Tổng giám đốc kiêm nguyên Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai, cùng 11 người khác bị cáo buộc vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, hai cựu lãnh đạo thuộc Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, gồm bà Nguyễn Thị Hồng (cựu Phó chủ tịch) và bà Đào Thị Hương Lan (cựu Giám đốc Sở Tài chính, đang trốn truy nã, bị xét xử vắng mặt), bị truy tố về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Các cựu lãnh đạo Tập đoàn Cao su cũng không ngoại lệ. Ông Trần Ngọc Thuận, nguyên Tổng giám đốc, bị truy tố tội nhận hối lộ. Ông Lê Quang Thung, nguyên Tổng giám đốc kiêm quyền Chủ tịch Hội đồng Quản trị, bị cáo buộc tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và nhận hối lộ. Các bị cáo Lê Y Linh (cựu Giám đốc Công ty Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (cựu thành viên Hội đồng Quản trị Công ty Việt Tín) bị truy tố về tội đưa hối lộ và vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Diễn Biến Phức Tạp Của Vụ Án
Theo cáo trạng, khu đất rộng 6.201,9 m² tại địa chỉ số 39-39B bến Vân Đồn ban đầu được Nhà nước giao cho Tập đoàn Cao su quản lý, sử dụng cho mục đích sản xuất kinh doanh. Sau nhiều lần chia tách, quyền quản lý khu đất này thuộc về hai đơn vị thành viên là Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa. Trong quá trình xử lý, sắp xếp lại nhà đất thuộc sở hữu nhà nước, Tập đoàn Cao su đã đề xuất chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở để xây dựng chung cư, và được Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chấp thuận.
Tuy nhiên, tháng 12/2009, ông Lê Quang Thung đã thỏa thuận với bà Lê Y Linh và ông Đặng Phước Dừa về việc chuyển nhượng khu đất này thông qua hình thức góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín. Mục đích thực sự là để sau đó chuyển nhượng 100% vốn góp cho nhóm của Linh và Dừa, bản chất là chuyển nhượng khu đất mà không qua đấu giá. Để thực hiện, ông Thung yêu cầu Linh và Dừa chi 3 triệu USD, bao gồm 1,8 triệu USD để bán lại giá gốc 18 căn hộ và 1,2 triệu USD riêng cho ông Thung.
Quá trình triển khai diễn ra nhanh chóng. Chỉ sau một ngày có chủ trương giao đất của thành phố, các thủ tục chuyển nhượng vốn góp đã được thực hiện. Ngày 29/12/2009, Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cấp giấy chứng nhận kinh doanh cho Công ty Phú Việt Tín, với cơ cấu cổ đông gồm Cao su Đồng Nai (72%) và Cao su Bà Rịa (28%). Tuy nhiên, thực tế quản lý công ty lại nằm trong tay Linh và Dừa.
Ngày 18/01/2010, dựa trên đề xuất của Ban chỉ đạo 09, bà Nguyễn Thị Hồng ký công văn giao khu đất cho Công ty Phú Việt Tín. Sau đó, ngày 25/3/2010, Quyết định số 1366/QĐ-UBND chính thức thu hồi và giao đất cho công ty này. Ngay sau khi được giao đất, các hợp đồng chuyển nhượng vốn góp đã được ký kết, với giá trị lên đến 7.187.638 USD, nhưng thực tế không có việc thanh toán đầy đủ.
Sự Tham Gia Của Doanh Nghiệp Tư Nhân
Bà Nguyễn Thị Như Loan, đại diện Công ty Quốc Cường Gia Lai, đã tham gia vào vụ việc bằng cách ký hợp đồng chuyển nhượng vốn góp với ông Đặng Phước Dừa vào ngày 06/12/2013, với giá 460,9 tỷ đồng. Mặc dù biết rõ pháp lý khu đất chưa hoàn chỉnh và việc chuyển nhượng không qua đấu giá là trái quy định, bà Loan vẫn tiến hành, chuyển khoản 50 tỷ đồng tiền đặt cọc và 186,1 tỷ đồng để nộp tiền sử dụng đất, được hợp thức hóa bằng hợp đồng vay tiền.
Để hoàn tất giao dịch, bà Loan còn chuyển thêm 65 tỷ đồng cho ông Dừa để thanh toán cho phía cao su, và cuối cùng sở hữu 100% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín. Trước đó, bà đã thống nhất bán lại dự án cho Tập đoàn Novoland với tổng giá trị 846,076 tỷ đồng, thu về lợi nhuận 381,837 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí, bản thân bà Loan hưởng lợi 297,8 tỷ đồng.
Hậu Quả và Khắc Phục
Nhận thức được sai phạm, bà Nguyễn Thị Như Loan đã chủ động nộp 100 tỷ đồng và giao 4 thửa đất trị giá 281,2 tỷ đồng để cơ quan điều tra kê biên, nhằm khắc phục hậu quả vụ án. Vụ việc này không chỉ làm lộ rõ những kẽ hở trong quản lý tài sản công mà còn cho thấy sự phối hợp phức tạp giữa các cá nhân trong việc chuyển dịch tài sản lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.
Phiên tòa sắp tới được kỳ vọng sẽ làm sáng tỏ mọi chi tiết, đưa ra phán quyết công bằng và răn đe những hành vi tương tự trong tương lai, góp phần bảo vệ tài sản công và củng cố niềm tin của người dân vào công tác phòng, chống tham nhũng.
