Vụ án Bạch Mai cơ sở 2: Chuỗi hành vi từ 'lại quả' đến lừa đảo bị phanh phui
Theo kết luận điều tra mới nhất về vụ án xảy ra tại dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai - Việt Đức, bị can Lê Thanh Thiêm, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng, đã bị đề nghị truy tố về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản". Vụ việc này làm sáng tỏ một mạng lưới phức tạp liên quan đến các dự án trọng điểm của ngành y tế.
Diễn biến từ cuộc kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương
Vào tháng 3/2021, Đoàn kiểm tra số 35 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, do ông Nguyễn Quốc Hiệp làm Trưởng đoàn, đã tiến hành kiểm tra Ban cán sự đảng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016–2021. Nội dung kiểm tra tập trung vào hai dự án lớn: Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2. Trong quá trình làm việc, đoàn đã mời ông Nguyễn Chiến Thắng, nguyên Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm thuộc Bộ Y tế, đến để giải trình.
Kết luận điều tra xác định, tại buổi làm việc, ông Hiệp đã nêu rõ việc phát hiện nhiều vi phạm liên quan đến cả hai dự án này. Trước áp lực từ hoạt động kiểm tra, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã trao đổi với ông Nguyễn Chiến Thắng thông qua các trung gian là Nguyễn Hữu Tuấn (khi đó là Giám đốc Ban Y tế trọng điểm) và Lê Thành Công (Vụ phó Vụ Kế hoạch – Tài chính), với mục đích tìm cách tiếp cận Đoàn kiểm tra số 35 để "nhờ giúp đỡ".
Hành vi lừa đảo và chiếm đoạt 2 triệu USD
Từ định hướng trên, ông Thắng được giới thiệu gặp Lê Thanh Thiêm, người được cho là "có quan hệ rộng" và có quan hệ đồng hương với Trưởng đoàn kiểm tra Nguyễn Quốc Hiệp, với hy vọng có thể tác động đến kết quả kiểm tra. Tại cuộc gặp ở nhà riêng trên phố Bạch Đằng, Hà Nội, Thiêm thông báo đã "nhờ được ông Hiệp" và yêu cầu chuẩn bị 2 triệu USD để lo việc.
Tin tưởng vào lời hứa này, Nguyễn Chiến Thắng đã sử dụng tiền có được từ nguồn "5%" thu của các nhà thầu trước đó – vốn là khoản tiền có dấu hiệu phạm tội – để đưa cho Thiêm làm ba lần:
- Giữa tháng 9/2021: Đưa 1 triệu USD tại một nhà hàng trên phố Nguyễn Khắc Cần, Hà Nội.
- Sau đó: Đưa 600.000 USD tại nhà riêng của Thiêm.
- Lần cuối: Đưa 400.000 USD, cũng tại nhà Thiêm.
Tổng cộng, số tiền được chuyển giao là 2 triệu USD. Tuy nhiên, tại cơ quan điều tra, Lê Thanh Thiêm khai rằng sau khi nhận tiền, ông đã hai lần đưa cho ông Nguyễn Quốc Hiệp tổng cộng 1,4 triệu USD để "nhờ giúp đỡ". Ông Hiệp đã phủ nhận hoàn toàn những cáo buộc này, khẳng định:
- Không nhận tiền từ Thiêm.
- Không được nhờ vả hay tác động.
- Đoàn kiểm tra thực hiện đúng quy định của Đảng.
- Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự, đã chuyển hồ sơ cho Bộ Công an điều tra.
Cơ quan điều tra đã tổ chức đối chất giữa hai người, nhưng cả hai đều giữ nguyên lời khai. Từ các tài liệu và chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra kết luận:
- Không có căn cứ xác định ông Nguyễn Quốc Hiệp nhận tiền.
- Không có căn cứ cho thấy 2 triệu USD được chuyển cho bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào trong Đoàn kiểm tra nhằm tác động đến kết quả.
- Lê Thanh Thiêm đã chiếm đoạt toàn bộ 2 triệu USD của Nguyễn Chiến Thắng.
Chuỗi hành vi nối tiếp và đề nghị truy tố nhiều cá nhân
Như vậy, phi vụ "chạy đoàn kiểm tra" thực chất là một vụ lừa đảo, trong đó tiền được rút từ nguồn "lại quả" của các nhà thầu – vốn đã là tiền có dấu hiệu phạm tội – và tiếp tục bị chiếm đoạt. Vụ việc cho thấy một chuỗi hành vi nối tiếp đáng báo động:
- Cơ chế "lại quả 5%" hình thành trong quá trình thực hiện các gói thầu.
- Khi bị kiểm tra, các cá nhân lo ngại trách nhiệm tìm cách tác động đến đoàn kiểm tra.
- Số tiền bất hợp pháp tiếp tục được sử dụng cho mục đích "chạy" đoàn kiểm tra.
Trong vụ án này, bị can Nguyễn Thị Kim Tiến (sinh năm 1959), nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, bị đề nghị truy tố về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" theo khoản 3, Điều 219 Bộ luật Hình sự. Cơ quan điều tra xác định bà Tiến giữ vai trò xuyên suốt trong quá trình triển khai hai dự án trọng điểm của ngành y tế, cùng các đồng phạm gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho ngân sách Nhà nước, với tổng số tiền lên tới 803 tỷ đồng.
Cùng bị đề nghị truy tố về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" còn có sáu bị can khác, bao gồm:
- Nguyễn Kim Trung (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó Vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế).
- Trần Văn Sinh (cựu Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế).
- Đào Xuân Sinh (cựu Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT).
- Cùng các cá nhân liên quan khác.
Hai bị can Nguyễn Chiến Thắng (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) và Nguyễn Hữu Tuấn (cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm) bị đề nghị truy tố về hai tội danh: "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "Nhận hối lộ". Vụ án này tiếp tục được theo dõi chặt chẽ để đảm bảo công lý được thực thi.
