Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang, đang là tâm điểm chú ý sau khi kết quả thi tốt nghiệp THPT được công bố. Điều đặc biệt là sự xuất hiện của một 'dải ngân hà' điểm 10 môn Toán tại trường chuyên này. Với học sinh trường chuyên, điểm 10 môn Toán trong kỳ thi tốt nghiệp là điều bình thường, bởi đề thi tốt nghiệp dành cho mọi đối tượng học sinh và chỉ một tỷ lệ nhỏ rớt tốt nghiệp. Tuy nhiên, con số 154 bài thi đạt điểm 10 môn Toán toàn tỉnh, trong đó riêng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có tới 146 bài thi đạt điểm 10 liên tiếp trong dải số báo danh liền nhau, cùng 170 bài thi đạt mức 9,75 đã gây ngỡ ngàng.
Điểm trung bình kỷ lục và những câu hỏi lớn
Điểm trung bình môn Toán của trường chuyên Tuyên Quang đạt mức kỷ lục 9,60, vượt xa các trường chuyên tốp đầu cả nước. Nếu điểm số khiêm tốn hơn một chút, có thể đã không gây chú ý như hiện tại. Trước đó, năm 2018, Hà Giang từng có vụ việc tương tự với 347 bài thi của ít nhất 222 thí sinh bị ảnh hưởng. Giờ đây, vụ việc ở Tuyên Quang lại đặt ra những câu hỏi như: 'Ai đã bẻ gãy những hàng rào bảo vệ kỳ thi tốt nghiệp?', 'Có nên thi tốt nghiệp như cũ?', 'Vai trò thanh tra của các trường đại học là gì?'. Nhiều người đề xuất giao cho trường cấp giấy chứng nhận đã học xong phổ thông, để các nhánh tự tuyển sinh, tuyển dụng theo yêu cầu riêng, nhằm tránh lãng phí tổ chức kỳ thi tốn kém chỉ để lấy vài phần trăm học sinh rớt.
Ba mục đích đang xung đột
Kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay đảm đương đồng thời ba mục đích: xét tốt nghiệp, đánh giá chất lượng dạy và học, và làm căn cứ xét tuyển đại học. Nhiều người cho rằng ba mục đích này đang xung đột lẫn nhau, dù đề thi có sự phân hóa. Vụ việc Tuyên Quang là minh chứng rõ ràng. Ngày 8/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu thay đổi tư duy từ bằng cấp sang nghề nghiệp. Ông nhấn mạnh: 'Điểm nghẽn hiện nay không phải thiếu lao động về số lượng mà chủ yếu là thiếu lao động phù hợp với yêu cầu phát triển, thiếu kỹ năng nghề, kỷ luật, tác phong công nghiệp, ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng xanh, thiếu kỹ thuật viên, công nhân lành nghề, nhân lực thực hành'. Hiện tượng chen nhau vào đại học rồi ra trường làm Grab, shipper đang đặt ra câu hỏi về chất lượng đào tạo.
Khởi tố 19 người và kiến nghị điều tra
Vụ việc Tuyên Quang đang rất nóng với 19 người bị khởi tố. Hôm qua, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội đã kiến nghị điều tra vụ hơn 140 điểm 10 môn Toán ở Tuyên Quang. Câu chuyện thứ hai trong giáo dục là nỗi lo tìm trường cho con trước thềm năm học mới. Nhiều phụ huynh phải 'chạy' trường, không phải bằng phong bì mà bằng những vòng xe, đêm không ngủ để tìm trường thuận tiện. Một tờ báo thông tin: 'Tuyển sinh lớp 1 bị quá tải, công nhân lo con không được nhập học', có phụ huynh bị phân tuyến cách nơi ở tới 12km, có người chưa tìm được trường cho con.
Áp lực thi vào lớp 10 và thiếu trường lớp
Áp lực thi vào lớp 10 còn căng thẳng hơn thi đại học. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội sáng 4/5 đã phát biểu: 'Đang chuẩn bị vào kỳ thi lớp 10 nhưng lại căng thẳng hơn cả thi đại học, tại sao lại tạo tâm lý bất an như vậy?'. Ông chỉ rõ nguyên nhân chính là thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên. Ông yêu cầu: 'Rà soát toàn bộ hệ thống để bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên cho học sinh đến trường. Khi bảo đảm đủ điều kiện học tập, áp lực thi cử sẽ giảm theo. Học sinh chưa đạt yêu cầu cần được bồi dưỡng để tiến bộ, học sinh khá giỏi cần được phát triển thành nhân lực chất lượng cao, thay vì tạo áp lực dồn nén trong mỗi mùa thi. Nếu không bảo đảm cơ hội học tập, học sinh sau lớp 9 hoặc 10 có thể phải ở nhà, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội'. Ông cũng nhấn mạnh: 'Việc thi cử là để đánh giá chất lượng giảng dạy, không phải là một biện pháp để loại học sinh'. Chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn cho gia đình và xã hội; còn tình trạng cạnh tranh vào trường công, trường chất lượng cao, chênh lệch chất lượng giữa các trường; môi trường giáo dục tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khoẻ tâm lý; bạo lực học đường diễn biến phức tạp.
Thông tin mới từ nghị trường
Chuẩn bị gửi bài, tôi nhận được hai thông tin từ nghị trường quốc hội sáng 14/7. Một là Thủ tướng Chính phủ sẽ làm việc với Tuyên Quang về vụ 140 điểm 10 môn Toán. Hai là Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng việc thi tốt nghiệp THPT giúp đánh giá quá trình học tập và theo hướng chỉ kiểm tra kiến thức, đánh giá, phân loại trình độ học sinh. Từ đó, giúp đánh giá lại chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục và có sự điều chỉnh cho đúng hướng. Còn tuyển sinh đại học nên thuộc thẩm quyền của các cơ sở giáo dục đại học. Nếu tách hai cuộc thi sẽ không có nguy cơ lặp lại việc mưa điểm 10 như Tuyên Quang.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.
