Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 20/6 thông báo trên mạng xã hội rằng ông đã gửi trả lại huân chương Đại bàng Trắng – huân chương cao quý nhất của Ba Lan – cho Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa hai đồng minh leo thang do những bất đồng lịch sử liên quan đến Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA).
Lý do trả lại huân chương
Trong bài đăng kèm ảnh chụp huân chương và biên lai bưu điện, ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine tin rằng huân chương này là “dành cho người dân và quân đội” Ukraine, nhưng Kiev quyết định gửi trả lại. Ông viết: “Hôm nay, tôi đã gửi trả lại huân chương cho Tổng thống Ba Lan. Tôi tin rằng tương lai sẽ khẳng định sự tôn trọng mà người dân Ukraine xứng đáng nhận được”.
Tổng thống Ukraine bày tỏ lòng biết ơn đối với sự hỗ trợ của Ba Lan và khẳng định sẵn sàng giải quyết những khác biệt lịch sử. Ông nói: “Tôi tự hào về người dân của chúng ta và về mọi chiến binh Ukraine”.
Bối cảnh căng thẳng
Trước đó, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã thu hồi huân chương trao cho ông Zelensky, nhưng tuyên bố quyết định này không làm giảm hỗ trợ của Ba Lan dành cho Ukraine trong cuộc chiến chống Nga. Huân chương Đại bàng Trắng từng được cựu Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda trao cho ông Zelensky vào năm 2023 vì những đóng góp cho an ninh, sự kiên cường và bảo vệ nhân quyền.
Căng thẳng bắt nguồn từ tháng 5 khi ông Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo UPA – lực lượng dân tộc chủ nghĩa Ukraine hoạt động trong và sau Thế chiến II. UPA bị Ba Lan cáo buộc có vai trò trong các vụ thảm sát tại vùng Volhynia giai đoạn 1943-1945, khiến khoảng 100.000 người Ba Lan, bao gồm phụ nữ và trẻ em, thiệt mạng. Quốc hội Ba Lan mô tả các vụ việc này là hành vi diệt chủng.
Phản ứng từ các quan chức
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, Chánh văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar cũng tuyên bố trên mạng xã hội rằng họ sẽ trả lại các phần thưởng từng được Warsaw trao trước đây. Động thái này cho thấy sự phối hợp ở cấp cao trong chính quyền Ukraine.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người theo đường lối thân EU và là đối thủ chính trị của Tổng thống Nawrocki, đã kêu gọi hai tổng thống hạ nhiệt căng thẳng. Cuộc tranh cãi diễn ra trong bối cảnh quan hệ Ba Lan-Ukraine đã xuất hiện rạn nứt sau hơn 4 năm chiến sự với Nga, khi Ba Lan trở thành trung tâm trung chuyển viện trợ quân sự của phương Tây cho Kiev.
