Trong phiên xét xử phúc thẩm vụ án hình sự liên quan đến Công ty cổ phần Tập đoàn Alibaba, Tòa án nhân dân cấp cao tại TP.HCM đã ban hành quyết định trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung. Động thái này nhằm làm rõ một số tình tiết quan trọng trong vụ án mà Shark Thủy (tên thật Nguyễn Thị Thủy) cùng các đồng phạm bị cáo buộc lừa đảo, chiếm đoạt 7.677 tỷ đồng của hàng nghìn bị hại.
Theo quyết định của hội đồng xét xử, cơ quan điều tra cần xác minh, làm rõ vai trò cụ thể của từng bị cáo, nguồn tiền và dòng chảy tài chính trong hoạt động huy động vốn của Tập đoàn Alibaba. Việc trả hồ sơ cũng nhằm đảm bảo thu thập đầy đủ chứng cứ xác định số tiền thực tế bị chiếm đoạt, làm cơ sở cho việc định tội và quyết định hình phạt chính xác.
Bối cảnh vụ án Shark Thủy và Tập đoàn Alibaba
Nguyễn Thị Thủy, được biết đến với biệt danh Shark Thủy, là một nữ doanh nhân từng tham gia chương trình truyền hình thực tế "Thương vụ bạc tỷ" với vai trò nhà đầu tư. Bà Thủy cùng chồng là Nguyễn Thái Luyện sáng lập và điều hành Tập đoàn Alibaba, một hệ sinh thái gồm nhiều công ty chuyên kinh doanh bất động sản tại các tỉnh phía Nam.
Theo cáo trạng của Viện kiểm sát, từ năm 2016 đến năm 2018, các bị can đã sử dụng các công ty thành viên để huy động vốn từ khách hàng thông qua hình thức bán nền đất tại nhiều dự án ở các tỉnh Đồng Nai, Bình Thuận, Lâm Đồng và nhiều địa phương khác. Các khu đất này được quảng cáo có đầy đủ pháp lý, nhưng thực tế nhiều diện tích không đủ điều kiện tách thửa hoặc chuyển mục đích sử dụng đất. Sau khi nhận tiền của khách hàng, các bị can nhiều lần hứa hẹn rồi trì hoãn việc bàn giao đất, gây thiệt hại nặng nề cho người mua.
Cơ quan điều tra xác định, tổng số tiền mà Tập đoàn Alibaba huy động từ khách hàng trong giai đoạn này lên đến 7.677 tỷ đồng. Trong đó, cơ quan tố tụng cáo buộc Shark Thủy cùng các đồng phạm đã có hành vi gian dối để chiếm đoạt số tiền này. Vụ án có hơn 7.000 người bị hại, nhiều người trong số họ đã mất toàn bộ tiền tích lũy khi tham gia đặt cọc mua đất nền.
Diễn biến phiên tòa sơ thẩm và các kháng cáo
Tại phiên tòa xét xử sơ thẩm diễn ra vào tháng 5/2024, Tòa án nhân dân TP.HCM đã tuyên phạt Nguyễn Thị Thủy mức án tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Bị cáo Nguyễn Thái Luyện, chồng của Shark Thủy, bị tuyên phạt 17 năm tù về cùng tội danh. Bản án sơ thẩm cũng buộc các bị cáo phải liên đới bồi thường thiệt hại cho các bị hại trong vụ án.
Ngay sau khi bản án sơ thẩm được tuyên, Shark Thủy cùng nhiều đồng phạm đã làm đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt. Nhiều bị hại cũng có đơn kháng cáo đề nghị tăng nặng trách nhiệm và yêu cầu đảm bảo bồi thường đầy đủ. Phiên tòa phúc thẩm do Tòa án nhân dân cấp cao tại TP.HCM xét xử đã diễn ra trong bối cảnh dư luận đặc biệt quan tâm.
Căn cứ pháp lý cho việc trả hồ sơ điều tra bổ sung
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, tại phiên tòa phúc thẩm, nếu phát hiện vụ án có những tình tiết chưa được điều tra đầy đủ mà không thể bổ sung ngay tại phiên tòa, hội đồng xét xử có quyền trả hồ sơ cho cơ quan điều tra để điều tra bổ sung. Quy định này nhằm bảo đảm việc xét xử được toàn diện, khách quan, tránh bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội.
Trong vụ án này, tòa án cấp phúc thẩm cho rằng cần làm rõ thêm nhiều vấn đề, bao gồm việc xác định chính xác vai trò, trách nhiệm của từng cá nhân trong việc điều hành các công ty thành viên; tính chất, mức độ hành vi lừa đảo trong từng hợp đồng cụ thể; cũng như việc xác minh, kê biên, xử lý tài sản để đảm bảo khắc phục hậu quả và bồi thường cho bị hại. Ngoài ra, cơ quan điều tra cũng được yêu cầu làm rõ dấu hiệu liên quan đến các cá nhân, tổ chức khác nếu có căn cứ.
Quyền lợi của bị hại và triển vọng của vụ án
Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung sẽ kéo dài thời gian giải quyết vụ án, nhưng theo các chuyên gia pháp lý, đây là bước đi cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hơn 7.000 bị hại. Trong quá trình điều tra bổ sung, các bị hại có thể tiếp tục cung cấp thêm chứng cứ, tài liệu liên quan đến các giao dịch chuyển tiền, từ đó giúp cơ quan tố tụng xác định chính xác số tiền cần thu hồi và trả lại cho người dân.
Theo kế hoạch, sau khi hoàn tất việc điều tra bổ sung, cơ quan điều tra sẽ chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát để nghiên cứu, sau đó tòa án sẽ tiếp tục tổ chức phiên xét xử phúc thẩm theo quy định. Vụ án được đánh giá là một trong những vụ án kinh tế lớn với quy mô ảnh hưởng xã hội rộng, và việc xét xử nghiêm minh, đúng người, đúng tội sẽ góp phần củng cố niềm tin của người dân vào pháp luật.
