Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản tư duy về thi hành án hình sự và công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phạm nhân, trong đó thành công lớn nhất của trại giam là giúp phạm nhân tái hòa nhập cộng đồng nhanh chóng, sống tốt và có ích cho xã hội. Phát biểu tại buổi làm việc với lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng ngày 15/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ghi nhận những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra những hạn chế cần khắc phục.
Ghi nhận kết quả và chỉ ra hạn chế
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam đã có sự phát triển toàn diện, từng bước tiếp cận tư duy quản trị hiện đại, vừa làm tốt công tác thi hành án hình sự, vừa chủ động nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược, hoàn thiện thể chế, chính sách gắn với quản lý, giáo dục, cải tạo, phòng ngừa tội phạm và tái hòa nhập cộng đồng.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ ra một số mặt hạn chế: công tác quản lý giam giữ, cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng chưa theo kịp yêu cầu mới; cơ sở vật chất nhiều trại giam xuống cấp, quá tải; chất lượng giáo dục, đào tạo nghề chưa đồng đều; việc kết nối giữa trại giam với chính quyền địa phương, doanh nghiệp và gia đình trong tái hòa nhập cộng đồng còn hạn chế; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số mới ở bước đầu.
Định hướng đổi mới căn bản
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị đổi mới căn bản tư duy về thi hành án hình sự và quản lý, giáo dục, cải tạo. Theo đó, công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phải liên thông với toàn bộ quá trình tố tụng hình sự; quản lý dân cư, quản lý xã hội; với công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm; với an sinh xã hội và phát triển con người. Cần chuyển từ quản lý phạm nhân sang quản trị quá trình cải tạo con người.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn các cơ sở giam giữ; chấp hành nghiêm quy định pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Đồng thời, chủ động đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc chính sách hình sự nhân đạo, khoan hồng của Đảng, Nhà nước. Cần rà soát tổng thể, có lộ trình đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp các trại giam xuống cấp, quá tải, bảo đảm điều kiện ăn, ở, sinh hoạt, học tập, lao động, khám chữa bệnh cho phạm nhân theo quy định.
Gắn thi hành án với phòng ngừa tội phạm và tái hòa nhập cộng đồng
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, giảm tội phạm có ý nghĩa xã hội sâu sắc và rất nhân văn, cần thực hiện bằng được để xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Phải gắn chặt công tác thi hành án hình sự với phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm và xây dựng xã hội an toàn từ gốc. Việc tái hòa nhập cộng đồng là một bộ phận không thể tách rời của quá trình thi hành án, cần được chuẩn bị ngay từ ngày đầu người phạm tội chấp hành án, không chờ đến ngày ra trại mới bắt đầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chú trọng đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục; tăng cường tư vấn tâm lý, giáo dục pháp luật, đạo đức, kỹ năng sống; tổ chức đào tạo nghề sát với nhu cầu thị trường lao động; kết nối với gia đình, địa phương, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các tổ chức xã hội.
Xây dựng mô hình trại giam thông minh, hiện đại
Về xây dựng mô hình quản lý trại giam hiện đại, thông minh, an toàn, nhân văn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, chuyển đổi số trong lĩnh vực này phải phục vụ ba mục tiêu: quản lý chặt chẽ hơn, giáo dục hiệu quả hơn, bảo vệ quyền con người tốt hơn. Cần khẩn trương hoàn thiện kiến trúc dữ liệu, cơ sở dữ liệu dùng chung; kết nối đồng bộ với các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và quản lý dân cư, tiến tới xây dựng hồ sơ số toàn diện về quá trình chấp hành án, giáo dục, cải tạo và tái hòa nhập.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, các thiết bị giám sát thông minh để hỗ trợ phân loại đối tượng, nhận diện nguy cơ, dự báo hành vi, giúp giảm áp lực cho cán bộ và nâng cao hiệu quả quản lý.
Xây dựng lực lượng cán bộ có tâm, có tầm
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, người cán bộ làm công tác quản lý, giáo dục, cải tạo phải có cái đầu tỉnh táo để giữ nghiêm pháp luật, đôi mắt tinh tường để phát hiện nguy cơ, nhưng cũng phải có trái tim ấm áp để không đánh mất niềm tin vào khả năng phục thiện của con người. Do đó, cần đặc biệt coi trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về pháp luật, nghiệp vụ, điều lệnh, kỹ năng xử lý tình huống, tâm lý học, giáo dục học, xã hội học, công tác xã hội, kỹ năng số và kiến thức về quyền con người; tăng cường kiểm tra, giám sát, kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; quan tâm đúng mức đến đời sống của cán bộ, chiến sĩ, nhất là những đơn vị đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, địa bàn khó khăn.
Phối hợp liên ngành để tái hòa nhập hiệu quả
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đầu tư đồng bộ từ con người đến cơ sở vật chất, trang thiết bị, công nghệ quản lý; thường xuyên tổng kết thực tiễn, nghiên cứu hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách về thi hành án hình sự, quản lý giam giữ, giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, tái hòa nhập cộng đồng. Các bộ, ngành, địa phương chia sẻ trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ trong công tác tái hòa nhập cộng đồng, không để người chấp hành án phạt tù trở về cộng đồng mà không ai đón nhận, không ai giúp đỡ, không có cơ hội làm lại.
Buổi làm việc có sự tham dự của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Duy Ngọc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Lê Minh Trí, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương; Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; cùng các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương.
