Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi ngắn với Cục trưởng Quản lý Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp Nguyễn Thắng Lợi về những kết quả và bài học kinh nghiệm thực tiễn trong công tác thu hồi tài sản thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế.
Kết quả nổi bật sau 5 năm thực hiện Chỉ thị 04
Ông Nguyễn Thắng Lợi cho biết, Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 2/6/2021 của Ban Bí thư là dấu mốc quan trọng, yêu cầu sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Nhờ đó, công tác thu hồi tài sản đã có chuyển biến rõ nét. Nhận thức của cấp ủy và công chức về tầm quan trọng của việc thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế ngày càng được nâng cao. Cơ chế, chính sách pháp luật liên quan được rà soát, sửa đổi, bổ sung, đặc biệt là Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 5/12/2025.
Công tác phối hợp giữa cơ quan thi hành án dân sự với cấp ủy, chính quyền địa phương được tăng cường. Cục Quản lý thi hành án dân sự đã tham mưu Đảng ủy Bộ Tư pháp đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy quan tâm chỉ đạo công tác thu hồi tài sản. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số được hoàn thiện, như thông báo thi hành án qua ứng dụng VNeID, phần mềm thụ lý, ra quyết định và thanh toán tiền thi hành án.
Kết quả thu hồi tài sản ngày càng cao. Từ sau khi ban hành Chỉ thị 04 đến ngày 31/5/2026 (gần 5 năm), đã thi hành xong hơn 98.671 tỷ đồng, tăng hơn 45.759 tỷ đồng so với 5 năm trước đó. Riêng các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương theo dõi, chỉ đạo đạt tỷ lệ 50,69%.
Vai trò lãnh đạo của Đảng là kim chỉ nam
Ông Nguyễn Thắng Lợi nhấn mạnh, sự định hướng và lãnh đạo của các cấp ủy đảng là kim chỉ nam cho công tác thi hành án thu hồi tài sản. Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên, từ rà soát thể chế đến phối hợp tháo gỡ khó khăn. Đảng ủy Chính phủ cũng chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Bộ Tư pháp. Ví dụ, vụ Vạn Thịnh Phát, Chính phủ đã thành lập Tổ công tác và Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương để chỉ đạo thi hành án. Ở góc độ tham mưu, Đảng ủy Bộ Tư pháp, Cục Quản lý thi hành án dân sự và các cơ quan địa phương thường xuyên đề xuất giải pháp, tập trung nguồn lực cho các vụ án lớn như Vạn Thịnh Phát, FLC, Tân Hoàng Minh.
Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn
Từ thực tiễn tổ chức thi hành các vụ án lớn, ông Nguyễn Thắng Lợi rút ra bốn bài học kinh nghiệm quan trọng:
- Bám sát sự lãnh đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương và cấp tỉnh: Sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy và chính quyền địa phương là điều kiện tiên quyết để thu hồi tài sản hiệu quả.
- Phối hợp liên ngành từ giai đoạn đầu vụ án: Cơ quan thi hành án dân sự, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan điều tra và chính quyền địa phương cần phối hợp từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử để bảo đảm bản án có thể thi hành ngay.
- Nâng cao năng lực, trách nhiệm của đội ngũ thực thi: Chấp hành viên và công chức cần được đào tạo chuyên sâu về xử lý tài sản phức tạp, kết hợp quyết tâm và trách nhiệm để giảm thất thoát, bảo đảm công khai, minh bạch.
- Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ và dữ liệu: Kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thi hành án với Tòa án, ngân hàng, thuế, đất đai, chứng khoán giúp truy tìm tài sản nhanh, chính xác, ngăn chặn tẩu tán. Công nghệ thông tin là giải pháp đột phá, như việc chi trả cho hơn 40 nghìn trái chủ vụ Vạn Thịnh Phát chỉ bằng một cái nhấp chuột.
Ông Nguyễn Thắng Lợi kết luận: Thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế là nhiệm vụ đòi hỏi sự chuẩn bị, phối hợp và kiểm soát xuyên suốt từ sớm. Khi có sự lãnh đạo thống nhất, cơ chế phối hợp hiệu quả, đội ngũ đủ năng lực và công cụ công nghệ hiện đại, hiệu quả thu hồi tài sản sẽ được nâng lên, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và củng cố niềm tin của nhân dân.
