30% xe đầu kéo nằm bãi vì thiếu tài xế
Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam vừa có công văn gửi Bộ Xây dựng, Cục Cảnh sát giao thông và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị tháo gỡ bất cập trong quy định pháp luật nhằm giải quyết tình trạng thiếu lái xe trên cả nước. Theo tổng hợp từ nhiều hiệp hội vận tải, từ tháng 1/2025 đến nay, khoảng 25-30% xe ô tô đầu kéo phải đỗ bãi, không hoạt động do không có lái xe. Các loại xe khách trên 30 chỗ ngồi và xe giường nằm cũng rơi vào tình cảnh tương tự, rất khó tuyển dụng tài xế.
Nguyên nhân chính từ quy định mới về đào tạo, sát hạch
Theo Hiệp hội, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những quy định mới về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe. Số lượng người học nâng hạng từ C lên CE và từ D1, D2 lên D giảm mạnh. Quy định mới về tăng diện tích sân bãi tập, sát hạch và kích thước hình của một số bài thi khiến nhiều cơ sở đào tạo không đủ diện tích hoặc kinh phí đầu tư, phải chuyển xuống hạng thấp hơn, không đủ điều kiện đào tạo hạng CE. Hà Nội hiện không còn cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, trong khi TP.HCM chỉ còn một cơ sở.
Quy định độ tuổi nâng hạng bất cập
Hiệp hội cho rằng quy định về độ tuổi và điều kiện nâng hạng giấy phép lái xe chưa phù hợp thực tế. Cụ thể, người đủ 18 tuổi được đào tạo lái xe hạng C1, muốn nâng lên hạng C phải đủ 21 tuổi (sau 3 năm lái xe hạng C1). Sau 3 năm lái xe (đủ 24 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp giấy phép lái xe hạng CE. Với hạng D, người đủ 24 tuổi mới được cấp giấy phép lái xe hạng D1, D2; sau 3 năm (đủ 27 tuổi) mới được học nâng hạng D, và chỉ được lái xe đến 57 tuổi với nam, 55 tuổi với nữ, nhưng chưa đủ tuổi về hưu. Quy định này gây lãng phí đội ngũ lái xe có kinh nghiệm.
Gián đoạn chuyển đổi sát hạch sang Bộ Công an
Việc chuyển giao công tác sát hạch, cấp giấy phép lái xe từ Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) sang Bộ Công an bị gián đoạn, cũng góp phần gây thiếu hụt lái xe.
Già hóa lực lượng tài xế ở mức cao
Hiệp hội cảnh báo tình trạng già hóa lực lượng lái xe đang ở mức cao, nhiều doanh nghiệp sử dụng lái xe có độ tuổi trung bình 45-50. Nếu không có lực lượng kế cận, trong 3-5 năm tới, lực lượng lái xe hạng CE và D sẽ giảm đến mức báo động, các doanh nghiệp vận tải có nguy cơ dừng hoạt động, ảnh hưởng đến chi phí logistics và chuỗi cung ứng hàng hóa, hành khách trên cả nước. Việc thiếu lái xe khiến nhiều xe tải đường dài chỉ bố trí một tài xế thay vì hai như trước, kéo dài thời gian vận chuyển, tăng chi phí. Mức xử phạt vi phạm giao thông cao và cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe cũng tạo thêm áp lực.
Kiến nghị sửa đổi quy định và bổ sung chính sách
Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét sửa đổi quy định về đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe hạng CE, D; rà soát hệ thống biển báo giao thông; bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và D vào Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050; đồng thời tổ chức đối thoại với doanh nghiệp vận tải để tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn.
