Thủ tướng chỉ đạo gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả đấu thầu

Thủ tướng chỉ đạo gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả đấu thầu

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa chính thức ký ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg vào ngày 3/4/2026 về việc tăng cường và nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu trên toàn quốc. Chỉ thị này nhấn mạnh việc gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị với kết quả thực hiện công tác đấu thầu trong phạm vi được phân công phụ trách.

Yêu cầu nghiêm ngặt về minh bạch và phòng chống tiêu cực

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, cùng các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước và doanh nghiệp nhà nước phải thực hiện nghiêm túc các quy định về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, đồng thời đảm bảo tiết kiệm và chống lãng phí trong suốt quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Mục tiêu là bảo đảm hoạt động đấu thầu được thực hiện một cách công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả cao nhất.

Thủ tướng yêu cầu tổ chức rà soát toàn diện công tác quản lý đầu tư, xây dựng, mua sắm, đảm bảo tính chặt chẽ từ khâu khảo sát, lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư dự án, tổng mức đầu tư, thiết kế, dự toán, cho đến khâu đấu thầu, xây dựng công trình, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán. Việc này nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, hiệu quả sử dụng vốn và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật hiện hành.

—

Siết chặt quản lý các dự án BT và hình thức đầu tư

Chỉ thị đặc biệt nhấn mạnh việc tổ chức rà soát các dự án BT (xây dựng - chuyển giao) đã, đang và dự kiến triển khai. Thủ tướng chỉ đạo chỉ quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt các dự án thật sự cần thiết, cấp bách, có hiệu quả kinh tế - xã hội rõ ràng và phù hợp với quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với các công trình có thể thực hiện bằng hình thức đầu tư khác như áp dụng hợp đồng BOT, BLT, hoặc có thể bố trí vốn đầu tư công hoặc thu hút nguồn vốn tư nhân thông qua dự án đầu tư kinh doanh, Thủ tướng yêu cầu không đề xuất triển khai dự án BT. Trường hợp sử dụng quỹ đất để thanh toán, phải xác định rõ vị trí, diện tích, sự phù hợp với quy hoạch, giá trị dự kiến của quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư khi lập dự án theo đúng quy định pháp luật, đảm bảo tính hiệu quả và khả thi, tránh nguy cơ phát sinh lãi vay chậm thanh toán và các vướng mắc, tranh chấp khác.

Tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chịu trách nhiệm toàn diện trong việc thực hiện công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý, không được đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, và tuyệt đối không làm phát sinh cơ chế "xin - cho". Người đứng đầu phải được gắn trách nhiệm trực tiếp với kết quả thực hiện công tác đấu thầu trong phạm vi phụ trách của mình.

Các bộ, ngành, địa phương phải thường xuyên rà soát, nắm bắt thông tin, phản ánh, kiến nghị trong đấu thầu để có biện pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát kịp thời, phát hiện, ngăn chặn và xử lý ngay các hành vi vi phạm, trục lợi, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí. Mục tiêu là không để vi phạm nhỏ tích tụ thành các sai phạm lớn, đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật, dàn xếp, thông thầu, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong hoạt động đấu thầu, đảm bảo nguyên tắc "không có vùng cấm", "không có ngoại lệ".

Quy định chi tiết về lựa chọn nhà thầu và hợp đồng

Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được yêu cầu chỉ đạo, tổ chức thực hiện các giải pháp cụ thể. Trong đó, việc xác định giá gói thầu phải bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí để thực hiện gói thầu đáp ứng yêu cầu về chất lượng, hiệu quả, tuân thủ quy định của pháp luật, và nghiêm cấm mọi hành vi nâng khống giá gói thầu.

Chỉ thị cũng quy định rõ việc áp dụng hình thức chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư và lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định về trường hợp, điều kiện áp dụng. Nghiêm cấm việc chỉ định nhà thầu, nhà đầu tư, lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt không đúng quy định hoặc lợi dụng quy định nhằm mục đích trao thầu cho các nhà thầu, nhà đầu tư "thân hữu, quen thuộc" mà không bảo đảm năng lực thực hiện gói thầu.

Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm xác định nhà thầu có khả năng thực hiện gói thầu khi áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn. Việc tổ chức lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư phải được thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm tuân thủ nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.

Ngoài ra, chỉ thị yêu cầu lựa chọn tư vấn đấu thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện công việc tư vấn đảm bảo yêu cầu về chất lượng, tiến độ, không để xảy ra vi phạm. Hợp đồng tư vấn phải quy định rõ trách nhiệm của tư vấn đấu thầu, các điều kiện ràng buộc và chế tài phạt hợp đồng khi tư vấn đấu thầu vi phạm hoặc không đảm bảo yêu cầu chất lượng, tiến độ tại hợp đồng ký kết.

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, chủ đầu tư, cơ quan có thẩm quyền, cơ quan ký kết hợp đồng phải có biện pháp tăng cường giám sát, kiểm soát việc thực hiện hợp đồng của nhà thầu, nhà đầu tư; đôn đốc nhà thầu, nhà đầu tư tập trung huy động nguồn lực để triển khai thực hiện các công việc của gói thầu, dự án theo đúng nghĩa vụ, trách nhiệm. Đồng thời, giải quyết kịp thời, thấu đáo các kiến nghị về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư theo đúng trình tự, thẩm quyền và thời gian theo quy định của pháp luật.

Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Phạm Minh Chính được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng vào việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chương trình, dự án đầu tư trên cả nước, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu, phòng ngừa các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng và lãng phí nguồn lực công.