Ngày 18/6, TAND TPHCM tuyên án đối với bị cáo Bùi Tiến Lực (40 tuổi) 19 năm tù, Nguyễn Thanh Phong (36 tuổi) 15 năm 6 tháng, Phan Thanh Hải (30 tuổi) 12 năm tù về các tội Mua bán bộ phận cơ thể người và Sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Các đồng phạm khác bị phạt từ 6 tháng đến 8 năm tù về tội Mua bán bộ phận cơ thể người.
Quá trình hình thành đường dây
Theo hồ sơ vụ án, năm 2018, Bùi Tiến Lực quen biết Trần Thanh Hòa (đã chết) trong thời gian chờ bán thận. Năm 2019, Lực bán một quả thận của mình để ghép cho người tên Sen (không rõ lai lịch). Sau đó, nắm được quy trình khám bệnh, xét nghiệm và thủ tục ghép thận, Lực bắt đầu tham gia môi giới, tổ chức mua bán thận để hưởng lợi. Lực rủ Hòa cùng tham gia tìm người bán thận, dẫn người mua và người bán đi xét nghiệm, đồng thời thỏa thuận trả cho Hòa 20 triệu đồng đối với mỗi ca ghép thận thành công.
Thủ đoạn làm giả giấy tờ
Để hợp thức hóa hồ sơ ghép thận, Lực và Hòa làm giả nhiều loại giấy tờ như giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy xác nhận của chính quyền địa phương, đơn tự nguyện hiến thận, đơn chấp thuận hiến thận. Qua đó, họ thay đổi thông tin nhân thân của người bán thận thành người có quan hệ huyết thống với người nhận thận nhằm đáp ứng điều kiện ghép tạng theo quy định. Lực lên mạng đặt mua con dấu giả và phôi giấy khai sinh từ một người không rõ lai lịch, trực tiếp làm giả các văn bản có xác nhận của địa phương bằng cách ký giả chữ ký của chủ tịch UBND cấp xã và đóng dấu giả. Hồ Hiếu - người được Lực nuôi ăn ở trong thời gian chờ bán thận - có nhiệm vụ soạn thảo giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn trên các phôi giấy để Lực ký tên, đóng dấu giả.
Mở rộng đường dây
Năm 2019, Nguyễn Thanh Phong và Phan Thanh Hải được Lực nuôi ăn ở trong thời gian chờ bán thận nên quen biết Trần Thanh Hòa. Sau khi bán thận, cả hai được Hòa hướng dẫn cách tìm người mua, người bán và tham gia vào đường dây mua bán thận do Lực điều hành. Năm 2020, Lương Văn Nam tham gia hoạt động mua bán thận cùng Lực. Đến năm 2022, Mai Quang Anh và Hồ Hiếu tiếp tục gia nhập đường dây này.
Quy mô và lợi nhuận
Từ tháng 11/2019 đến tháng 10/2023, Lực, Hòa và các đồng phạm đã thực hiện việc mua bán thận trong tổng cộng 28 trường hợp. Người có nhu cầu ghép thận phải chi từ 370 triệu đồng đến 1,1 tỷ đồng cho mỗi ca ghép. Sau khi trừ các chi phí xét nghiệm, điều trị và sinh hoạt của người bán thận trong thời gian chờ phẫu thuật, các bị cáo hưởng lợi từ 10 triệu đồng đến 500 triệu đồng mỗi trường hợp. Cáo trạng xác định Bùi Tiến Lực trực tiếp chỉ đạo việc mua bán thận trong 15 trường hợp.
Vụ việc điển hình
Năm 2021, bà D. đưa cháu ruột là ông K. đến một bệnh viện tại TPHCM để điều trị suy thận. Thông qua người quen, bà D. liên hệ với Lực và thỏa thuận chi phí trọn gói cho ca ghép thận là 1,1 tỷ đồng. Lực thỏa thuận mua một quả thận của Mai Quang Anh với giá 300 triệu đồng. Ngày 8/12/2021, ông K. và Quang Anh được phẫu thuật ghép thận tại bệnh viện. Bà D. đã chuyển khoản và giao tiền mặt cho Lực đủ 1,1 tỷ đồng, còn Quang Anh nhận 400 triệu đồng từ Lực.
Đến tháng 6/2022, Nguyễn Ý Ngoan (vợ của Nguyễn Thanh Phong) có nhu cầu bán thận nên nhờ Lực tìm người mua. Sau khi thỏa thuận, một quả thận của bà Ngoan được bán với giá 1,1 tỷ đồng. Sau ca ghép thành công, Phong nhận 1,1 tỷ đồng từ người nhận thận, đồng thời đưa cho Lực 10 triệu đồng để làm giả con dấu và tài liệu. Sau khi trừ các chi phí, vợ chồng Phong hưởng lợi khoảng 500 triệu đồng. Cơ quan tố tụng xác định từ tháng 3/2021 đến tháng 10/2023, Nguyễn Thanh Phong đã chỉ đạo và trực tiếp tham gia 9 vụ mua bán thận trong đường dây này.
