Kể từ ngày 31/8/2025, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã sẽ được trao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai với mức phạt tiền tối đa lên đến 250 triệu đồng. Quy định này được nêu rõ tại Nghị định số 123/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 24/7/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 91/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Thẩm quyền mới của chủ tịch xã
Theo Nghị định mới, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 250 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Trước đây, mức phạt tối đa mà chủ tịch xã có thể áp dụng chỉ là 50 triệu đồng. Việc nâng mức phạt nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương, đặc biệt là xử lý kịp thời các vi phạm ở cơ sở.
Nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện và cấp tỉnh. Cụ thể, Chủ tịch UBND cấp huyện có thể phạt tiền đến 500 triệu đồng, trong khi Chủ tịch UBND cấp tỉnh có mức phạt tối đa 1 tỷ đồng. Các mức phạt này áp dụng cho cùng một hành vi vi phạm, đảm bảo tính thống nhất trong xử lý.
Các hành vi vi phạm bị xử phạt
Nghị định 123/2025/NĐ-CP liệt kê nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai, bao gồm: sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm đất, hủy hoại đất, chuyển quyền sử dụng đất trái phép, không thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai, và các vi phạm khác liên quan đến quản lý, sử dụng đất. Mức phạt cụ thể tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và diện tích đất bị ảnh hưởng.
Theo ông Nguyễn Văn A, chuyên gia pháp lý tại Hà Nội, việc mở rộng thẩm quyền xử phạt cho cấp xã là một bước tiến quan trọng. Ông nói: “Chủ tịch xã là người gần dân nhất, nắm rõ tình hình thực tế, nên việc trao quyền phạt cao hơn sẽ giúp xử lý vi phạm nhanh chóng, tránh tình trạng chậm trễ do phải chuyển lên cấp trên.”
Thủ tục xử phạt và quyền khiếu nại
Quy trình xử phạt vi phạm hành chính về đất đai vẫn tuân thủ theo Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành. Người vi phạm có quyền khiếu nại quyết định xử phạt lên cấp trên trực tiếp hoặc khởi kiện ra tòa án hành chính. Nghị định cũng nhấn mạnh việc công khai, minh bạch trong xử phạt, yêu cầu các quyết định phải được lập thành văn bản và gửi cho người vi phạm.
Bên cạnh đó, Nghị định 123/2025/NĐ-CP còn bổ sung một số quy định mới về biện pháp khắc phục hậu quả, như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do hành vi vi phạm. Điều này nhằm đảm bảo tính răn đe và phục hồi môi trường đất đai.
Tác động đến người dân và doanh nghiệp
Chuyên gia kinh tế Lê Thị B cho rằng quy định mới sẽ tác động tích cực đến thị trường bất động sản. Bà phân tích: “Khi các vi phạm đất đai bị xử lý nghiêm hơn tại cấp xã, tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép sẽ giảm, giúp thị trường minh bạch hơn.” Tuy nhiên, bà cũng lưu ý cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để tránh lạm quyền hoặc tiêu cực.
Người dân và doanh nghiệp cần lưu ý các quy định mới để tuân thủ, tránh bị xử phạt. Các hành vi như tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, xây dựng không phép trên đất nông nghiệp sẽ bị xử lý nặng hơn. Mức phạt cụ thể được tính theo tỷ lệ phần trăm giá trị đất hoặc theo diện tích vi phạm, với mức trần 250 triệu đồng đối với cấp xã.
Hiệu lực thi hành
Nghị định 123/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8/2025. Các quy định trước đây trái với nghị định này đều bị bãi bỏ. Chính phủ giao Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn chi tiết thi hành, đảm bảo thống nhất trên toàn quốc.
