Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 25 nhằm tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá trong bối cảnh mới. Văn bản này nhấn mạnh sự gia tăng đáng lo ngại của các hoạt động liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, vốn đang trở nên khó kiểm soát hơn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.
Trách nhiệm của các cấp chính quyền
Theo chỉ thị, các bí thư tỉnh ủy, thành ủy được yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy đảng và hệ thống chính trị tại địa phương tích cực tham gia đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND tỉnh, thành phố cũng phải chỉ đạo các ngành, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đấu tranh hiệu quả với các hành vi vi phạm trong phạm vi quản lý.
Chỉ thị nêu rõ: “Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Thủ tướng về tình hình buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa phương. Nghiêm cấm cán bộ, công chức, viên chức mua bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá điếu nhập lậu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.”
Báo cáo định kỳ và đột xuất
Các bộ, ngành, địa phương phải báo cáo kết quả thực hiện chỉ thị theo định kỳ 6 tháng, 1 năm và đột xuất, gửi về Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (qua Văn phòng Thường trực) để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng.
Phân công nhiệm vụ cụ thể
Bộ Công an
Bộ Công an được giao chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ và công an địa phương tổ chức tuần tra, kiểm soát, phát hiện, xác lập chuyên án, đấu tranh quyết liệt, xử lý tận gốc các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Lực lượng công an cũng cần phối hợp với các cơ quan tố tụng để đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét xử các vụ án, đồng thời công khai kết quả trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm răn đe, phòng ngừa chung.
Bộ Quốc phòng
Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Bộ đội Biên phòng tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong việc duy trì, đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới gắn với công tác chống buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá. Đồng thời, lực lượng Cảnh sát biển cũng được yêu cầu tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, triệt phá các đường dây, ổ nhóm, đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên các vùng biển.
Bộ Công Thương và các bộ liên quan
Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan rà soát, nghiên cứu, hoàn thiện các quy định pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá và bổ sung các quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Bộ Khoa học và Công nghệ
Bộ Khoa học và Công nghệ siết chặt các quy định để đảm bảo an toàn, an ninh về dịch vụ bưu chính; tăng cường kiểm tra, giám sát, phát hiện hoạt động lợi dụng dịch vụ bưu chính, thương mại điện tử để vận chuyển thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả và thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Trách nhiệm của địa phương
UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các ngành, lực lượng địa phương (Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường) kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Các địa phương cần gắn trách nhiệm của chủ tịch UBND cấp xã/phường/đặc khu với công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên địa bàn.
Mức phạt mới đối với hành vi vi phạm
Từ ngày 15/5, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực, trong đó nhiều hành vi vi phạm liên quan đến thuốc lá được quy định cụ thể. Hành vi hút thuốc tại địa điểm cấm bị phạt tiền từ 200.000 đến 500.000 đồng. Mức phạt từ 3 đến 5 triệu đồng áp dụng cho các hành vi: không có chữ hoặc biểu tượng “cấm hút thuốc lá” tại địa điểm cấm; không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện đúng quy định về cấm hút thuốc tại địa điểm thuộc quyền quản lý.
Đối với nơi dành riêng cho người hút thuốc lá, mức phạt từ 5 đến 10 triệu đồng nếu không có phòng và hệ thống thông khí tách biệt với khu vực không hút thuốc; không có dụng cụ chứa mẫu, tàn thuốc; không có biển báo tại vị trí phù hợp, dễ quan sát hoặc không có thiết bị phòng cháy, chữa cháy.
