Ghi nhận thực tế tại một số cửa hàng máy tính ở Hà Nội cho thấy Microsoft Office bản crack vẫn được chào mời bên cạnh các gói bản quyền chính hãng.
Cửa hàng từ chối cài đặt phần mềm lậu
“Anh ơi, bên mình có hỗ trợ cài Office không ạ?” “Bây giờ siết chặt phải mua bản quyền chính hãng rồi em ạ, bên anh không nhận crack nữa nhé”, nhân viên một cửa hàng máy tính trên đường Lương Thế Vinh lắc đầu.
Trong vai một khách hàng đang tìm giải pháp thay thế gói bộ công cụ văn phòng chính hãng trả phí hàng tháng, phóng viên Dân trí đã đến một số cửa hàng máy tính trên địa bàn Hà Nội để tìm hiểu các lựa chọn sử dụng Microsoft Office.
Khảo sát tại một số cửa hàng máy tính trên đường Lương Thế Vinh cho thấy nhiều nơi không nhận cài đặt phần mềm crack.
Tại cửa hàng nói trên, khi được hỏi thêm về các gói sử dụng lâu dài hoặc bản quyền vĩnh viễn, nhân viên tỏ ra khá lúng túng. Người này liên tục trao đổi với một đồng nghiệp trước khi cho biết cửa hàng không kinh doanh các sản phẩm Office chính hãng nên không thể tư vấn cụ thể.
Ở một số cửa hàng khác trên cùng tuyến đường, cuộc trao đổi diễn ra khá nhanh. Hầu hết nhân viên đều trả lời ngắn gọn rằng cửa hàng hiện không cung cấp dịch vụ cài đặt hoặc bán mã Office kể cả bản quyền hay crack.
Nhiều cửa hàng ra thông báo tới khách hàng về việc không nhận cài đặt các phần mềm lậu.
Ghi nhận tại một cửa hàng máy tính khác, nhân viên dành nhiều thời gian hơn để tư vấn cho khách hàng. Sau khi nghe khách hàng chia sẻ đang phải trả khoảng 150.000 đồng mỗi tháng cho phần mềm bản quyền, nhân viên giải thích về sự khác biệt giữa gói thuê bao và các phiên bản được quảng cáo là sử dụng vĩnh viễn. Theo người này, những phiên bản mua một lần có thể không được cập nhật đầy đủ tính năng như phần mềm chính hãng. Sau vài phút kiểm tra trên hệ thống, nhân viên báo giá gói Microsoft 365 khoảng gần 2 triệu đồng cho một năm sử dụng.
Theo ghi nhận, một số cửa hàng trực tuyến hiện tạm dừng kinh doanh các gói Office có bản quyền.
Tại một cửa hàng trên phố Tây Sơn, khi được hỏi về việc cài đặt Word và Excel, nhân viên cho biết cửa hàng hiện không nhận thực hiện crack nữa. Theo người này, các cơ chế bảo vệ bản quyền hiện nay đã được siết chặt hơn trước. “Cài xong có khi khoảng mười, mười lăm ngày là khóa lại không dùng được”, nhân viên nói. Người này cho rằng việc liên tục phải cài lại phần mềm khiến khách hàng và cả cửa hàng tốn thời gian, trong khi hiệu quả sử dụng không đảm bảo. Vì vậy, cửa hàng chỉ khuyến nghị khách hàng mua bản quyền chính thức nếu có nhu cầu sử dụng lâu dài.
Phần mềm lậu vẫn được chào mời
Trái ngược với những cửa hàng trên, một địa điểm trên phố Thái Hà lại đưa ra lời chào mời hấp dẫn. Khi được hỏi về dịch vụ cài đặt Office, nhân viên cho biết cửa hàng không cung cấp loại bản quyền mà chỉ cung cấp phiên bản lậu. “100.000 đồng bao trọn gói” là mức giá người này trả lời khi được hỏi về chi phí.
Theo giới thiệu của chủ cửa hàng, khách hàng sẽ được cài đặt đầy đủ Word, Excel, PowerPoint cùng các ứng dụng khác trong bộ Microsoft 365. So với các phiên bản phần mềm chính hãng, những bản lậu thường có chi phí thấp hơn rất nhiều lần.
Không chỉ vậy, cửa hàng còn cam kết bảo hành trong vòng 6 tháng. “Nếu trước 6 tháng mà lỗi thì mang lên đây mình xử lý lại không mất tiền”, chủ cửa hàng nói. Trước câu hỏi liệu phần mềm có thể tiếp tục sử dụng sau thời gian này hay không, người này cho biết 6 tháng chỉ là thời hạn bảo hành tối thiểu. Nếu phát sinh lỗi trong thời gian bảo hành, cửa hàng sẽ hỗ trợ cài đặt lại miễn phí. Sau khoảng thời gian đó, khách hàng vẫn có thể tiếp tục sử dụng nhưng nếu cần cài đặt lại sẽ phải trả thêm chi phí.
Người này cũng cho rằng đây là lựa chọn tiết kiệm hơn so với việc duy trì gói bản quyền trả phí hàng tháng. Chủ cửa hàng chia sẻ: “Bình thường 150.000đ một tháng thì bây giờ 100.000đ là được 6 tháng tối thiểu”.
Khảo sát tại phố Lê Thanh Nghị, phóng viên Dân trí ghi nhận đa phần các cửa hàng không nhận cài đặt các phần mềm máy tính lậu. Tuy nhiên, tại một cửa hàng trên cùng tuyến phố, nhân viên cho biết cửa hàng nhận crack từng ứng dụng riêng lẻ với giá chỉ 100.000 đồng cho mỗi sản phẩm. Dẫu vậy, cửa hàng đưa ra đề nghị không bảo hành và không cam kết sẽ chịu trách nhiệm nếu phần mềm lậu có lỗi phát sinh.
Những ghi nhận trên cho thấy dịch vụ cài đặt phần mềm văn phòng không bản quyền mặc dù vẫn có tồn tại trên thị trường nhưng không còn phổ biến như trước. Trong khi một số cửa hàng vẫn sẵn sàng nhận cài đặt bản lậu với chi phí thấp, nhiều nơi khác đã lựa chọn từ chối hoặc hướng khách hàng sang các gói bản quyền chính hãng.
Phần mềm không bản quyền dần hết “đất sống”
Dù nhiều cửa hàng đã từ chối cung cấp dịch vụ cài đặt phần mềm không bản quyền, nhu cầu tìm kiếm các giải pháp giá rẻ vẫn luôn tồn tại. Huyền Mai (21 tuổi, sinh viên tại Hà Nội) cho biết khi mua laptop phục vụ học tập cách đây gần hai năm, cô đã lựa chọn cài đặt Office lậu thay vì mua bản quyền chính hãng. “Máy tính đã tốn gần 20 triệu đồng. Nếu mua thêm Office bản quyền thì lại phát sinh thêm một khoản chi phí khá lớn nên tôi đành chọn phương án rẻ hơn”, Mai chia sẻ.
Trong thời gian đầu, bộ phần mềm Word, Excel và PowerPoint hoạt động bình thường. Nhưng sau khoảng vài tháng sử dụng, các ứng dụng bắt đầu xuất hiện thông báo yêu cầu kích hoạt lại bản quyền. Bất chấp những rủi ro khi sử dụng phần mềm lậu, nhiều người vẫn tiếp tục duy trì với lý do tiết kiệm chi phí.
Có thời điểm, khi đang hoàn thiện được một nửa bài tiểu luận cuối kỳ, ứng dụng Word bất ngờ xuất hiện thông báo yêu cầu kích hoạt lại bản quyền. Vì vậy, Mai không thể tiếp tục chỉnh sửa tài liệu như bình thường, cô phải tạm dừng để mang máy đi kiểm tra. Sau sự cố, sinh viên này cho biết đang tìm giải pháp dùng các phần mềm miễn phí. Cô cho biết chi phí là lý do lớn nhất khiến cô chưa chuyển sang dùng chính hãng.
Theo Mai, nhiều bạn bè cùng lớp cũng lựa chọn các phiên bản Office được cài đặt sẵn hoặc mua từ các cửa hàng với giá chỉ vài trăm nghìn đồng thay vì sử dụng các gói bản quyền chính thức.
Không chỉ xuất phát từ phía người dùng, một số cửa hàng máy tính cũng thừa nhận nhu cầu đối với phần mềm lậu giá rẻ vẫn rất lớn. “Khách hàng thường hỏi bản rẻ nhất trước tiên. Nhiều người chỉ cần Word, Excel để học tập hoặc làm việc cơ bản nên không muốn bỏ thêm vài triệu đồng mua bản quyền. Nếu cửa hàng không đáp ứng thì họ sẽ tìm sang nơi khác”, một chủ cửa hàng máy tính tại Hà Nội chia sẻ.
Một thực tế khác còn đến từ việc không ít người dùng vẫn gặp khó khăn trong việc phân biệt giữa các loại giấy phép Office đang được rao bán trên thị trường. Việc nhầm lẫn giữa các loại giấy phép (OEM, Retail, Volume Licensing, Subscription), key bán lại và các phần mềm bẻ khóa khiến nhiều người lầm tưởng họ đang mua được gói Microsoft Office chính hãng với mức giá hời.
Mới đây, Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án hình sự được cho là đầu tiên trên phạm vi cả nước liên quan đến hành vi sử dụng trái phép phần mềm máy tính có bản quyền. Cơ quan điều tra cảnh báo phần mềm được kích hoạt trái phép có thể tạo điều kiện cho mã độc, phần mềm gián điệp xâm nhập thiết bị.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, các đơn vị liên quan bị phát hiện cung cấp hàng trăm máy tính được cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office bằng các công cụ kích hoạt trái phép. Bên cạnh nguy cơ vi phạm pháp luật, việc sử dụng các phần mềm được kích hoạt trái phép tiềm ẩn rủi ro về an toàn thông tin, tạo điều kiện cho mã độc hoặc phần mềm gián điệp xâm nhập vào thiết bị của người dùng. Từ đó, các đối tượng có thể đánh cắp dữ liệu và xâm phạm bí mật của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.
