Ngày 16.7, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (sửa đổi). Mục tiêu chính là rút ngắn thủ tục, giảm thời gian giải quyết, tránh để người dân bị thiệt hại nhưng vẫn phải chờ quá lâu mới được bồi thường.
Người dân cần sự công bằng và lời xin lỗi kịp thời
Ông Võ Hoàng Ngân, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, nhấn mạnh đây là dự luật đặc biệt vì không chỉ điều chỉnh trách nhiệm của cơ quan Nhà nước mà còn phản ánh cách Nhà nước ứng xử khi hoạt động công vụ gây thiệt hại cho người dân. Theo ông, đây là thước đo của một nền hành chính biết nhận trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm.
Ông Ngân đánh giá dự thảo lần này đi đúng hướng với nhiều nội dung bám sát thực tiễn như mở rộng phạm vi bồi thường, đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số và điều chỉnh tổ chức thực hiện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương sau sắp xếp. Ông nói: “Điều mà chúng ta cần trao đổi là sau khi luật được thông qua thì người dân sẽ được gì và bộ máy Nhà nước sẽ thay đổi như thế nào.”
Theo ông Ngân, trên thực tế có nhiều trường hợp người dân đã được xác định bị thiệt hại nhưng vẫn phải trải qua nhiều thủ tục, mất rất nhiều thời gian mới được bồi thường. “Có khi đến lúc nhận được tiền bồi thường thì điều người dân cần không còn là tiền nữa mà là sự công bằng và một lời xin lỗi đúng lúc. Cho nên nếu sửa luật mà vẫn để người dân phải chờ đợi quá lâu thì mục tiêu của luật cũng chưa thật sự trọn vẹn,” ông Ngân nói.
Đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết
Ông Ngân cho rằng dù dự thảo luật hướng đến cắt giảm thủ tục, tăng cường giải quyết trên môi trường điện tử, nhưng điều người dân mong muốn nhất vẫn là hồ sơ đơn giản hơn, thời gian giải quyết ngắn hơn, không phải đi lại nhiều lần và không phải chứng minh những thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có.
Về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ, ông Ngân bày tỏ: “Tôi rất đồng tình với chủ trương bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung nhưng bảo vệ không có nghĩa là buông lỏng trách nhiệm.” Theo ông, luật cần quy định rõ người làm đúng phải được bảo vệ, còn người làm sai vẫn phải chịu trách nhiệm, vừa khuyến khích đổi mới vừa giữ kỷ cương nền công vụ.
Mở rộng đối tượng người thi hành công vụ
Ông Sỹ Hồng Nam, Phó chánh văn phòng TAND TP.HCM, đề nghị mở rộng khái niệm người thi hành công vụ đối với một số đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội được Nhà nước giao thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước. Theo ông, thực tế có những đơn vị như Văn phòng đăng ký đất đai được giao cấp giấy chứng nhận, cập nhật biến động đất đai nên cần bổ sung các chủ thể này.
Đối với điều 17 dự thảo quy định phạm vi trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý Nhà nước, ông Nam cho rằng việc liệt kê 14 nhóm hoạt động sẽ khó bao quát hết các trường hợp phát sinh, nhất là hoạt động mới. Ban soạn thảo cần nghiên cứu, xem xét lại quy định này.
Ông Nam cũng đề nghị xem xét điều 46 về thương lượng bồi thường theo hướng kéo dài thời hạn thương lượng. Nhiều vụ việc có tính chất phức tạp nên cả người yêu cầu và cơ quan giải quyết cần thêm thời gian cân nhắc. Bản chất thương lượng là hòa giải nên quy định cần có tính mở.
Quyền yêu cầu giám định thiệt hại
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện KSND TP.HCM, cho biết điểm c khoản 1 điều 13 dự thảo bổ sung quyền “đề nghị cơ quan giải quyết bồi thường thực hiện việc giám định thiệt hại để làm cơ sở xác định mức bồi thường”. Theo ông, quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của người yêu cầu, nhưng chưa đủ cụ thể, có thể dẫn đến số lượng yêu cầu giám định tăng mạnh, gây áp lực cho cơ quan giải quyết và cơ quan giám định.
Ông dẫn khoản 2 điều 25 dự thảo nghị định quy định chi tiết, trong đó chỉ có 2 trường hợp được giám định: thứ nhất là khi người yêu cầu và cơ quan giải quyết không thống nhất về mức độ hư hỏng, tính chất, tiêu chuẩn kỹ thuật của tài sản hoặc phần thiệt hại phát sinh do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết; thứ hai là chưa có kết quả giám định về mức độ tổn hại sức khỏe để xác định thiệt hại về tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm. Ông Tuấn đề nghị sửa đổi quy định rõ ràng hơn để tránh nhiều cách hiểu khác nhau.
Ngoài ra, ông lưu ý điều 45 dự thảo bổ sung quy định: “Sử dụng kết quả giám định thiệt hại của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo quy định của pháp luật do người yêu cầu bồi thường cung cấp.” Theo ông, cần bổ sung nội dung này để thể hiện đầy đủ quyền của người yêu cầu. Ông đề nghị sửa đổi theo hướng: “Đề nghị cơ quan giải quyết bồi thường thực hiện việc giám định thiệt hại để làm cơ sở xác định mức bồi thường trong các trường hợp pháp luật quy định; tự mình yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giám định thiệt hại theo quy định của pháp luật.”
